Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 32

Devanagari script

अपश्यत्तत्र तत्रैव पृष्ठे लग्नं तु दानवम् । सर्वांल्लोकान् भ्रमित्वा तु देवो विस्मयमागतः

Transliteration

apaśyattatra tatraiva pṛṣṭhe lagnaṃ tu dānavam | sarvāṃllokān bhramitvā tu devo vismayamāgataḥ

Translation

ત્યાં ત્યાં જ તેણે પોતાની પીઠ પર ચોંટેલો દાનવ જોયો. સર્વ લોકોમાં ભ્રમણ કરીને દેવ આશ્ચર્યમાં પડી ગયો.

Word by Word

• अपश्यत्: saw
• अपश्यत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार, प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद — imperfect 3rd sg ‘saw’

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक — adverb ‘there’

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; स्थानवाचक — adverb ‘there’ (repetition)

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण — particle ‘indeed/just’

• पृष्ठे: on the back
• पृष्ठे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पृष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन — Locative singular

• लग्नम्: clinging
• लग्नम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: लग् (धातु) → लग्न (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘दानवम्’ इति विशेषणम् — ‘clinging/attached’

• तु: but
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अवधारण — particle ‘but’

• दानवम्: the demon
• दानवम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Accusative singular

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन; ‘लोकान्’ इति विशेषणम् — Accusative plural masculine

• लोकान्: worlds
• लोकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन — Accusative plural

• भ्रमित्वा: having roamed
• भ्रमित्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: भ्रम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय — ‘having wandered/roamed’

• तु: then/but
• तु: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण — particle ‘then/but’

• देवः: the god
• देवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन — Nominative singular

• विस्मयम्: astonishment
• विस्मयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विस्मय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन — Accusative singular

• आगतः: came to (was filled with)
• आगतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: आ-गम् (धातु) → आगत (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; देवस्य विशेषणम् — ‘came to/attained’

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating

Visual Art Cues

Scene: Across multiple realms, the Dānava remains stuck to the deity’s back; after circling all worlds, the Deva himself is struck with astonishment.

Characters & Entities

• Deva (Śiva)
• Dānava
• Lokas (worlds)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Obsession and hostility persist across “worlds” until transformed; astonishment here underscores the limits of brute force and the mystery of divine play (līlā).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No; the verse speaks of all worlds in general, not an earthly sacred site.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.