Adhyaya 62

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र करोडीश्वरमुत्तमम् । यत्र वै निहतास्तात दानवाः सपदानुगाः

શ્રી માર્કંડેયે કહ્યું— ત્યારબાદ, હે રાજેન્દ્ર, ઉત્તમ કરોડીશ્વર પાસે જવું જોઈએ; જ્યાં, હે પ્રિય, દાનવો પોતાના અનુચરો સહિત નાશ પામ્યા હતા.

Verse 2

इन्द्रादिदेवैः संहृष्टैः सततं जयबुद्धिभिः । तेषां ये पुत्रपौत्राश्च पूर्ववैरमनुस्मरम्

ઇન્દ્ર વગેરે દેવો હર્ષિત હતા અને સદા વિજયબુદ્ધિથી યુક્ત હતા. તેમના (દાનવોના) પુત્રો અને પૌત્રોએ પૂર્વ વૈરનું સ્મરણ કર્યું.

Verse 3

क्रुद्धैर्देवसमूहैश्च दानवा निहता रणे । तेषां शिरांसि संगृह्य सर्वे देवाः सवासवाः

ક્રોધિત દેવસમૂહોએ રણમાં દાનવોનો સંહાર કર્યો. તેમના શિરો એકત્ર કરીને, વાસવ (ઇન્દ્ર) સહિત સર્વ દેવોએ (આગળ એવું કર્યું).

Verse 4

निक्षिप्य नर्मदातोये बन्धुभावमनुस्मरम् । तत्र स्नात्वा सुराः सर्वे स्थापयित्वा उमापतिम्

નર્મદાના જળમાં તેમને અર્પણ કરીને, બંધુભાવનું સ્મરણ કરતાં, ત્યાં સર્વ દેવોએ સ્નાન કર્યું અને ઉમાપતિ (શિવ)ની સ્થાપના કરી।

Verse 5

इन्द्रेण सहिताः सर्वेऽपूजयंल्लोकसिद्धये । हृष्टचित्ताः सुराः सर्वे जग्मुराकाशमण्डलम्

ઇન્દ્ર સાથે સર્વે લોકકલ્યાણ અને સિદ્ધિ માટે (શિવની) પૂજા કરી; પછી હર્ષિત ચિત્તે સર્વ દેવો આકાશમંડળે ગયા।

Verse 6

दानवानां महाभाग सूदिता कोटिरुत्तमा । तदा प्रभृति तत्तीर्थं करोडीति महीतले

હે મહાભાગ! ત્યાં દાનવોની એક ઉત્તમ કરોડ સંહારાઈ; તે સમયથી પૃથ્વી પર તે તીર્થ ‘કરોડી’ નામે પ્રસિદ્ધ થયું।

Verse 7

विख्यातं तु तदा लोके पापघ्नं पाण्डुनन्दन । अष्टम्यां च चतुर्दश्यामुभौ पक्षौ च भक्तितः । उपोष्य शूलिनश्चाग्रे रात्रौ कुर्वीत जागरम्

ત્યારે, હે પાંડુનંદન! તે લોકમાં પાપઘ્ન તરીકે વિખ્યાત થયું. અષ્ટમી અને ચતુર્દશી—બન્ને પક્ષોમાં—ભક્તિથી ઉપવાસ કરીને શૂલિન (શિવ)ના સમક્ષ રાત્રિ જાગરણ કરવું જોઈએ।

Verse 8

सत्कथापाठसंयुक्तो वेदाध्ययनसंयुतः । प्रभाते विमले प्राप्ते पूजयेत्त्रिदशेश्वरम्

સત્કથા-પાઠ અને વેદાધ્યયન સાથે યુક્ત થઈ, નિર્મળ પ્રભાત આવે ત્યારે ત્રિદશેશ્વર (દેવાધિદેવ)ની પૂજા કરવી જોઈએ।

Verse 9

पञ्चामृतेन संस्नाप्य श्रीखण्डेन च गुण्ठयेत् । शस्तैः पल्लवपुष्पैश्च पूजयेत्तु प्रयत्नतः

પંચામૃતથી દેવનું અભિષેક કરીને, પછી શ્રીખંડ-ચંદનનો લેપ કરવો. ઉત્તમ કોમળ પલ્લવ અને પુષ્પોથી પ્રયત્નપૂર્વક પૂજા કરવી.

Verse 10

बहुरूपं जपन्मन्त्रं दक्षिणाशां व्यवस्थितः । यथोक्तेन विधानेन नाभिमात्रे जले क्षिपेत्

દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને બહુરૂપ મંત્રનો જપ કરવો. શાસ્ત્રોક્ત વિધાન મુજબ નાભિ-પર્યંત જળમાં (અર્પણ) ક્ષેપ કરવો.

Verse 11

तिलाञ्जलिं तु प्रेताय दक्षिणाशामुपस्थितः । श्राद्धं तत्रैव विप्राय कारयेद्विजितेन्द्रियः

દક્ષિણ દિશા તરફ મુખ રાખીને પ્રેત માટે તિલસહિત જલાંજલિ અર્પણ કરવી. ત્યાં જ ઇન્દ્રિયો જીતીને બ્રાહ્મણ દ્વારા શ્રાદ્ધ કરાવવું.

Verse 12

विषमैरग्रजातैश्च वेदाभ्यसनतत्परैः । गोहिरण्येन सम्पूज्य ताम्बूलैर्भोजनैस्तथा

અને યોગ્ય બ્રાહ્મણો—અગ્રજ, વેદાધ્યયનમાં તત્પર—નો સન્માન કરવો. ગૌ અને હિરણ્ય દાનથી તેમની સમ્યક પૂજા કરવી, તેમજ તાંબૂલ અને ભોજન પણ અર્પણ કરવું.

Verse 13

भूषणैः पादुकाभिश्च ब्राह्मणान्पाण्डुनन्दन । भवेत्कोटिगुणं तस्य नात्र कार्या विचारणा

હે પાંડુનંદન! બ્રાહ્મણોને ભૂષણો અને પાદુકા દાન કરવાથી તેનું ફળ કરોડગણું થાય છે; તેમાં શંકા કે વિચાર કરવાની જરૂર નથી.

Verse 14

तस्मिंस्तीर्थे तु यः कश्चित्त्यजेद्देहं विधानतः । तस्य भवति यत्पुण्यं तच्छृणुष्व नराधिप

તે તીર્થમાં જે કોઈ વિધિપૂર્વક દેહનો ત્યાગ કરે છે, હે નરાધિપ, તેને જે પુણ્ય મળે છે તે સાંભળો।

Verse 15

यावदस्थीनि तिष्ठन्ति मर्त्यस्य नर्मदाजले । तावद्वसति धर्मात्मा शिवलोके सुदुर्लभे

જ્યાં સુધી મર્ત્યની અસ્થિઓ નર્મદા-જળમાં રહે છે, ત્યાં સુધી તે ધર્માત્મા અતિદુર્લભ શિવલોકમાં વસે છે।

Verse 16

ततः कालाच्च्युतस्तस्मादिह मानुषतां गतः । कोटिधनपतिः श्रीमाञ्जायते राजपूजितः

પછી ત્યાંનો નિયત સમય પૂર્ણ થતાં તે તે સ્થિતિમાંથી ચ્યૂત થઈ અહીં માનવજન્મ પામે છે—કરોડો ધનનો સ્વામી, શ્રીમંત અને રાજાઓથી પૂજિત।

Verse 17

सर्वधर्मसमायुक्तो मेधावी बीजपुत्रकः । विख्यातो वसुधापृष्ठे दीर्घायुर्मानवो भवेत्

તે દીર્ઘાયુ મનુષ્ય બને છે—સર્વ ધર્મગુણોથી યુક્ત, મેધાવી, સંતાનસંપન્ન અને ધરતીપૃષ્ઠ પર વિખ્યાત।

Verse 18

पुनः स्मरति तत्तीर्थं तत्र गत्वा नृपोत्तम । करोडेश्वरमभ्यर्च्य प्राप्नोति परमां गतिम्

હે નૃપોત્તમ, તે ફરી તે તીર્થનું સ્મરણ કરે છે; ત્યાં જઈ કરોડેશ્વરનું અર્ચન કરીને પરમ ગતિ પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 19

इन्द्रचन्द्रयमैर्रुद्रैरादित्यैर्वसुभिस्तथा । विश्वेदेवैस्तथा सर्वैः स्थापितस्त्रिदशेश्वरः

ઇન્દ્ર, ચન્દ્ર, યમ, રુદ્રો, આદિત્યો, વસુઓ તથા સર્વ વિશ્વદેવો દ્વારા સ્થાપિત—ત્રિદશોના પૂજ્ય ઈશ્વર અહીં વિરાજે છે।

Verse 20

रेवाया उत्तरे कूले लोकानां हितकाम्यया । मानवो भक्तिसंयुक्तः प्रासादं कारयेत्तु यः

જે મનુષ્ય ભક્તિથી યુક્ત થઈ, સર્વ લોકોના હિતની ઇચ્છાથી, રેવા નદીના ઉત્તર કાંઠે પ્રાસાદ (મંદિર) બનાવે છે—

Verse 21

तस्मिंस्तीर्थे नरश्रेष्ठ सद्गतिं समवाप्नुयात् । न्यायोपात्तधनेनैव दारुपाषाणकेष्टकैः

હે નરશ્રેષ્ઠ! તે તીર્થમાં તે સદ્ગતિ પ્રાપ્ત કરે છે—ન્યાયથી પ્રાપ્ત ધનથી, લાકડું, પથ્થર અને ઇંટો વડે (મંદિર) બાંધીને।

Verse 22

ब्राह्मणः क्षत्रियैर्वैश्यैः शूद्रैः स्त्रीभिश्च शक्तितः । तेऽपि यान्ति नरा लोके शांकरे सुरपूजिते

બ્રાહ્મણ, ક્ષત્રિય, વૈશ્ય, શૂદ્ર અને સ્ત્રીઓ પણ—પોતપોતાની શક્તિ મુજબ—દેવોથી પૂજિત શાંકરલોકને પ્રાપ્ત કરે છે।

Verse 23

यः शृणोति सदा भक्त्या माहात्म्यं तीर्थजं नृप । तस्य पापं प्रणश्येत षण्मासाभ्यन्तरं च यत्

હે નૃપ! જે સદા ભક્તિપૂર્વક આ તીર્થનું માહાત્મ્ય સાંભળે છે, તેનું પાપ નાશ પામે છે—છ માસની અંદર સંગ્રહિત પણ।

Verse 62

। अध्याय

॥ અધ્યાય ॥