Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 151

Devanagari script

ततः संवत्सरस्यान्ते उद्यापनविधिं शृणु । मधुवृक्षं ततो गत्वा बहुसम्भारसंवृतः

Transliteration

tataḥ saṃvatsarasyānte udyāpanavidhiṃ śṛṇu | madhuvṛkṣaṃ tato gatvā bahusambhārasaṃvṛtaḥ

Translation

પછી વર્ષના અંતે ઉદ્યાપનવિધિ સાંભળ. ત્યારબાદ બહુ પૂજનસામગ્રી સાથે મધુવૃક્ષ પાસે જવું.

Word by Word

• ततः: then/thereafter
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
• Form: अव्यय; अपादानार्थक/क्रमवाचक (from that/thereafter)

• संवत्सरस्य: of the year
• संवत्सरस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: संवत्सर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• अन्ते: at the end
• अन्ते: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालवाचक-सप्तमी

• उद्यापन-विधिम्: the concluding-rite procedure (udyāpana)
• उद्यापन-विधिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: उद्यापन (प्रातिपदिक) + विधि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (उद्यापनस्य विधिः)

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √श्रु (धातु)
• Form: लोट् (Imperative/लोट्), मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; परस्मैपद

• मधु-वृक्षम्: the honey-tree
• मधु-वृक्षम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मधु (प्रातिपदिक) + वृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासार्थः ‘मधुवृक्ष’ (honey-tree)

• ततः: then
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रमवाचक

• गत्वा: having gone
• गत्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Indeclinable
• Root: √गम् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), ‘having gone’

• बहु-सम्भार-संवृतः: surrounded/covered with many requisites
• बहु-सम्भार-संवृतः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक) + सम्भार (प्रातिपदिक) + संवृत (कृदन्त; √वृ (धातु) उपसर्ग सम्)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; भूतकर्मणि कृदन्त (क्त) ‘संवृत’ = covered/surrounded; समासः (बहुभिः सम्भारैः संवृतः)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) speaking to the sages (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Madhu-vṛkṣa (udyāpana-sthāna)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A small pilgrimage procession carrying baskets of flowers, lamps, vessels, and offerings toward a sacred Madhu-tree in a grove; the leader holds a ritual tray; atmosphere of purposeful preparation.

Characters & Entities

• Madhuvṛkṣa (Madhūka tree)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A vow is completed with care—udyāpana seals the spiritual intent through orderly, well-prepared ritual closure.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse points to a sacred Madhu-tree within the Revā Khaṇḍa’s Narmadā pilgrimage environment.

What ritualistic prescription is mentioned?

At year’s end, perform udyāpana by approaching the Madhu-tree with ample ritual supplies.