Adhyaya 213
શ્રી માર્કંડેય સંક્ષિપ્ત પરંતુ તત્ત્વસભર પ્રસંગ દ્વારા તીર્થમાહાત્મ્ય અને નૈતિક ઉપદેશ આપે છે. તેઓ દેવના “મહાન ચરિત”નું વર્ણન કરીને કહે છે કે તેનું શ્રવણ માત્ર પણ સર્વ પાપોનો નાશ કરે છે—આ જ ફલશ્રુતિ છે. કથામાં શંભુ (શિવ) બાળકરૂપે ગામના છોકરાઓ સાથે આમલક (આવળા) ફળોથી રમે છે. છોકરાઓ ફળ ફેંકે છે અને શિવ ક્ષણમાં તેને ઉઠાવી પાછું ફેંકે છે; રમતમાં દિશાદિશા સુધી વિસ્તાર થાય છે, ત્યારે તેઓ સમજે છે કે આ આમલક જ પરમેશ્વરનું સ્વરૂપ છે. અંતે સર્વ સ્થાનોમાં શ્રેષ્ઠ તીર્થ “આમલેશ્વર” હોવાનું કહી, ત્યાં એક વાર પણ ભક્તિપૂર્વક પૂજા કરવાથી પરમ પદ પ્રાપ્ત થાય છે એમ નિશ્ચિત કરવામાં આવે છે.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । पुनरन्यत्प्रवक्ष्यामि देवस्य चरितं महत् । श्रुतमात्रेण येनैव सर्वपापैः प्रमुच्यते
શ્રી માર્કંડેય બોલ્યા—હું ફરી દેવનું બીજું મહાન ચરિત્ર કહું છું; જેના માત્ર શ્રવણથી જ સર્વ પાપોથી મુક્તિ થાય છે.
Verse 2
अबालो बालरूपेण ग्रामण्यैर्बालकैः सह । आमलैः क्रीडते शम्भुस्तत्ते वक्ष्यामि भारत
હે ભારત! શંભુ બાળ ન હોવા છતાં બાળરૂપ ધારણ કરીને ગામના બાળકો સાથે આમલક (આવળા) ફળોથી ક્રીડા કરે છે; તે હું તને કહું છું.
Verse 3
सर्वैस्तैरामलाः क्षिप्ता ये ते देवेन पाण्डव । आनीतास्तत्क्षणादेव ततः पश्चात्क्षिपेद्धरः
હે પાંડવ! તે બધા બાળકો જે જે આમલક ફળો ફેંકતા, દેવતા તેને એ જ ક્ષણે પાછાં લાવી આપતા; ત્યાર પછી જ ફેંકનાર ફરી ફેંકતો.
Verse 4
यावद्गत्वा दिशो दिग्भ्य आगच्छन्ति पृथक्पृथक् । तावत्तमामलं भूतं पश्यन्ति परमेश्वरम्
જ્યાં સુધી પ્રાણીઓ દિશાઓ તરફ જઈ ફરી ફરી પોતપોતાની દિશામાં પાછા આવે છે, ત્યાં સુધી તેઓ તે નિર્મળ, નિષ્કલંક પરમેશ્વરને દર્શન કરે છે.
Verse 5
तृतीये चैव यत्कर्म देवदेवस्य धीमतः । स्थानानां परमं स्थानमामलेश्वरमुत्तमम्
અને દેવોના દેવ એવા ધીમાન પ્રભુએ ત્રીજા પ્રસંગમાં જે કર્મ કર્યું, તે કારણે ‘આમલેશ્વર’ સ્થાનોમાં પરમ સ્થાન, સર્વોત્તમ પવિત્ર ધામ તરીકે ઘોષિત છે.
Verse 6
तेन पूजितमात्रेण प्राप्यते परमं पदम्
તેમની માત્ર પૂજા કરવાથી જ પરમ પદ પ્રાપ્ત થાય છે.