Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 65

Devanagari script

नावमन्तर्जले दृष्ट्वा निशीथे स्वर्णसंभृताम् । दृष्ट्वा तु सोमशर्माणमुत्सङ्गे कृतमस्तकम्

Transliteration

nāvamantarjale dṛṣṭvā niśīthe svarṇasaṃbhṛtām | dṛṣṭvā tu somaśarmāṇamutsaṅge kṛtamastakam

Translation

નિશીથે મધ્યજળમાં સુવર્ણથી ભરેલી નૌકા જોઈ, અને સોમશર્માને ગોદમાં માથું રાખીને પડેલો જોઈ।

Word by Word

• नावम्: boat
• नावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नौ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• अन्तर्जले: in the water
• अन्तर्जले: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर् (उपसर्ग/अव्यय) + जल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; अव्ययीभाव-समास (अन्तः + जले)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकाले क्रिया

• निशीथे: at midnight
• निशीथे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: निशीथ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• स्वर्णसंभृताम्: filled with gold
• स्वर्णसंभृताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वर्ण (प्रातिपदिक) + संभृत (कृदन्त, क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (संभृत = filled/collected)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Kriya (Gerundial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), पूर्वकाले क्रिया

• तु: but/indeed
• तु: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: निपात (particle), विरोध/विशेषार्थक

• सोमशर्माणम्: Somaśarman
• सोमशर्माणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोमशर्मन् (प्रातिपदिक, नाम)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• उत्सङ्गे: in the lap
• उत्सङ्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: उत्सङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• कृतमस्तकम्: with (his) head placed (on the lap)
• कृतमस्तकम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ, धातु; क्त) + मस्तक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त; समासार्थः—कृतं मस्तकं यस्य (head placed/made)

Speaker

Narrator (Purāṇic narrator in Revā Khaṇḍa context)

Visual Art Cues

Scene: A moonless midnight sea; a small boat in mid-water piled with gold; Somaśarmā asleep with his head resting in Sahadeva’s lap—an intimate trust amid ominous darkness.

Characters & Entities

• Somaśarmā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Trust and vulnerability are highlighted—when dharma (faithfulness) sleeps, adharma can seize opportunity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is named in this line; it is part of a Revā Khaṇḍa narrative sequence.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.