Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 42

Devanagari script

अपश्यं संवृतां नारीं सर्वाभरणभूषिताम् । दृष्ट्वा तां पतितो भूमौ जयस्वेति ब्रुवंस्ततः

Transliteration

apaśyaṃ saṃvṛtāṃ nārīṃ sarvābharaṇabhūṣitām | dṛṣṭvā tāṃ patito bhūmau jayasveti bruvaṃstataḥ

Translation

મેં એક આવૃત નારીને જોઈ, જે સર્વ આભૂષણોથી શોભિત હતી. તેને જોઈ હું ભૂમિ પર પડી ગયો અને પછી બોલ્યો—“જયસ્વ!”

Word by Word

• अपश्यम्: I saw
• अपश्यम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/Past), परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• संवृताम्: covered/veiled
• संवृताम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम् + वृ (धातु) → संवृत (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; नारीम् इति विशेष्यस्य विशेषण

• नारीम्: a woman
• नारीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: नारी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• सर्वाभरणभूषिताम्: adorned with all ornaments
• सर्वाभरणभूषिताम्: Karma (Object qualifier/कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व + आभरण + भूषित (कृदन्त-प्रातिपदिक); घटक: सर्व (विशेषण) + आभरण (नपुं) + भूषित (क्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (सर्वैः आभरणैः भूषिता)

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive)

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• पतितः: fallen
• पतितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पत् (धातु) → पतित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अहम् (अध्याहृत) इति कर्तृविशेषण

• भूमौ: on the ground
• भूमौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: भूमि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• जयस्व: be victorious
• जयस्व: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जि (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• इति: thus
• इति: Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/वाक्यसमाप्तिसूचक (quotative particle)

• ब्रुवन्: saying
• ब्रुवन्: Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु) → ब्रुवत् (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तरि (while saying)

• ततः: then/thereupon
• ततः: Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अपादान/कालवाचक (thereupon/from then)

Speaker

Narrator (a devotee/traveler) to a King (rājan)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha vicinity

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Purāṇic audience (unspecified)

Visual Art Cues

Scene: A veiled woman (Devī) glittering with ornaments stands radiant; the narrator collapses in full prostration, uttering ‘Jaya!’—a tableau of surrender and auspicious victory.

Characters & Entities

• Devī (implied)
• Sarvābharaṇa (ornaments)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

True reverence expresses itself through humility—prostration and praise before the manifested Divine Mother.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā Khaṇḍa setting frames the event within the sacred Narmadā region; no specific tīrtha is named here.

What ritualistic prescription is mentioned?

Namaskāra (falling/prostrating) and stuti are shown as appropriate devotional responses.