Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 5

Devanagari script

उद्वाहितानां पत्नीनां ये न कुर्वन्ति सेवनम् । या निष्ठा जायते तेषां तां शृणुष्व नरोत्तम

Transliteration

udvāhitānāṃ patnīnāṃ ye na kurvanti sevanam | yā niṣṭhā jāyate teṣāṃ tāṃ śṛṇuṣva narottama

Translation

જે લોકો વિવાહિત પત્નીઓનું યથાવિધિ સેવન કરતા નથી, હે નરોત્તમ! તેમને જે નિશ્ચિત પરિણામ પ્રાપ્ત થાય છે તે મારી પાસેથી સાંભળો.

Word by Word

• उद्वाहितानाम्: of the married (wives)
• उद्वाहितानाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उद्वाहित (कृदन्त; √वह् धातु, उद्-उपसर्ग)
• Form: भूतकृदन्त (क्त/PPP), स्त्रीलिङ्ग-सम्बन्धि (पत्नीनाम् इति विशेषण), षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन

• पत्नीनाम्: of wives
• पत्नीनाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पत्नी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), बहुवचन

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (negation particle)

• कुर्वन्ति: do, perform
• कुर्वन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), बहुवचन; परस्मैपद

• सेवनम्: service/sexual union
• सेवनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सेवन (प्रातिपदिक; √सेव् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• या: which
• या: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• निष्ठा: fixed resolve, consequence
• निष्ठा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: निष्ठा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• जायते: arises
• जायते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; निर्देश-सर्वनाम (demonstrative)

• ताम्: that (consequence)
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; निर्देश-सर्वनाम

• शृणुष्व: hear (listen)
• शृणुष्व: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

• नरोत्तम: O best of men
• नरोत्तम: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नर + उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारय (उत्तमो नरः)

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-mahātmya (contextual)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Naroत्तम (the addressed interlocutor; likely the same ‘Bhārata’ of the frame)

Visual Art Cues

Scene: The sage pauses after the Soma example and turns to direct instruction: a didactic moment—teacher addressing an attentive noble, emphasizing inevitable consequence for neglect.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Householder duties are part of dharma; neglecting them is portrayed as spiritually and karmically consequential.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not directly; the verse is part of the lead-up narrative to Somatīrtha (Candrahāsa) māhātmya.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual; it announces an ethical teaching about proper marital conduct and its outcomes.