Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

Devanagari script

एतत्तीर्थवरं पुण्यं लिङ्गो यत्र जनार्दनः । वञ्चयित्वा रिपून्संख्ये क्रोधो भूत्वा सनातनः

Transliteration

etattīrthavaraṃ puṇyaṃ liṅgo yatra janārdanaḥ | vañcayitvā ripūnsaṃkhye krodho bhūtvā sanātanaḥ

Translation

આ પરમ શ્રેષ્ઠ પુણ્ય તીર્થ છે, જ્યાં જનાર્દન લિંગરૂપે વિરાજે છે. યુદ્ધમાં શત્રુઓને પરાજિત કરીને સનાતન પ્રભુ ક્રોધસ્વરૂપે પ્રગટ થયા.

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: etad (प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम-विशेषण, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तीर्थवरम् इति विशेषण

• तीर्थवरम्: the best sacred ford/place of pilgrimage
• तीर्थवरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—कर्मधारय (वरं तीर्थम्)

• पुण्यम्: holy; meritorious
• पुण्यम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: puṇya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विशेषण

• लिङ्गः: the liṅga (emblem)
• लिङ्गः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: liṅga (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• यत्र: where
• यत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: yatra (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (relative adverb of place)

• जनार्दनः: Janārdana (Vishnu)
• जनार्दनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: janārdana (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वञ्चयित्वा: having deceived; having outwitted
• वञ्चयित्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: √vañc (वञ्च्, धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्यय; पूर्वकालिक-क्रिया (prior action)

• रिपून्: enemies
• रिपून्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ripu (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

• संख्ये: in battle
• संख्ये: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: saṃkhya (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• क्रोधः: anger
• क्रोधः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: krodha (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भूत्वा: having become
• भूत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: √bhū (भू, धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive), अव्यय; पूर्वकालिक-क्रिया

• सनातनः: eternal; ancient
• सनातनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: sanātana (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (क्रोधः इति)

Speaker

Mārkaṇḍeya (deduced from immediate chapter context continuing into 150.1)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A riverine shrine where a liṅga bears Vaiṣṇava marks (chakra/śaṅkha or śrīvatsa), radiating fierce protective energy; defeated ‘enemies’ symbolized as dark figures dissolving.

Characters & Entities

• Janārdana
• Liṅga
• Sanātana

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha becomes supremely holy by divine presence; the Lord’s protective power can manifest fiercely to uphold dharma.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A ‘tīrtha-vara’ in the Revā Khaṇḍa where Janārdana is established in liṅga-form (the verse does not name it explicitly).

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicitly, worship/visit of the tīrtha and reverence to the liṅga-form of Janārdana; no detailed rite is given in this verse.