Adhyaya 108

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेन्महीपाल रोहिणीतीर्थमुत्तमम् । विख्यातं त्रिषु लोकेषु सर्वपापहरं परम्

શ્રી માર્કંડેયે કહ્યું—ત્યારબાદ, હે મહીપાલ! ઉત્તમ રોહિણી-તીર્થમાં જવું જોઈએ; તે ત્રિલોકમાં વિખ્યાત અને સર્વ પાપોને હરનાર પરમ છે.

Verse 2

युधिष्ठिर उवाच । रोहिणीतीर्थमाहात्म्यं सर्वपापप्रणाशनम् । श्रोतुमिच्छामि तत्त्वेन तन्मे त्वं वक्तुमर्हसि

યુધિષ્ઠિરે કહ્યું—સર્વ પાપનો નાશ કરનાર રોહિણી-તીર્થનું માહાત્મ્ય હું તત્ત્વથી સાંભળવા ઇચ્છું છું; તેથી કૃપા કરીને તમે મને કહો.

Verse 3

श्रीमार्कण्डेय उवाच । तस्मिन्नेकार्णवे घोरे नष्टे स्थावरजङ्गमे । उदधौ च शयानस्य देवदेवस्य चक्रिणः

શ્રી માર્કંડેયે કહ્યું—તે ભયંકર એકમાત્ર મહાસાગરમાં, સ્થાવર-જંગમ સર્વ નષ્ટ થયા ત્યારે, દેવોના દેવ ચક્રધારી ભગવાન જળ પર શયન કરતા હતા।

Verse 4

नाभौ समुत्थितं पद्मं रविमण्डलसन्निभम् । कर्णिकाकेसरोपेतं पत्रैश्च समलंकृतम्

તેણી નાભિમાંથી સૂર્યમંડળ સમાન એક કમળ ઉદ્ભવ્યું; તે કર્ણિકા અને કેસરોવાળું હતું અને પાંખડીઓથી સુંદર રીતે અલંકૃત હતું।

Verse 5

तत्र ब्रह्मा समुत्पन्नश्चतुर्वदनपङ्कजः । किं करोमीति देवेश आज्ञा मे दीयतां प्रभो

ત્યાં કમળમુખી, ચતુર્મુખ બ્રહ્મા ઉત્પન્ન થયા અને બોલ્યા—“હે દેવેશ! હું શું કરું? હે પ્રભુ, મને તમારી આજ્ઞા આપો।”

Verse 6

एवमुक्तस्तु देवेशः शङ्खचक्रगदाधरः । उवाच मधुरां वाणीं तदा देवं पितामहम्

આ રીતે કહ્યા પછી શંખ-ચક્ર-ગદાધારી દેવેશએ ત્યારે દેવ પિતામહ બ્રહ્માને મધુર વાણીમાં કહ્યું।

Verse 7

सरस्वत्यां महाबाहो लोकं कुरु ममाज्ञया । भूतग्राममशेषस्य उत्पादनविधिक्षयम्

“હે મહાબાહો! મારી આજ્ઞાથી સરસ્વતી પાસે લોકોની સૃષ્ટિ કર અને અશેષ ભૂતસમૂહની ઉત્પત્તિની સંપૂર્ણ વિધિને પ્રવર્તાવ।”

Verse 8

एतच्छ्रुतं तु वचनं पद्मनाभस्य भारत । चिन्तयामास भगवान्सप्तर्षीन्हितकाम्यया

હે ભારત! પદ્મનાભના આ વચનો સાંભળી, ભગવાને સપ્તઋષિઓના હિતની કામનાથી મનનમાં વિચાર કર્યો।

Verse 9

क्रमात्ते चिन्तिताः प्राज्ञाः पुलस्त्यः पुलहः क्रतुः । प्राचेतसो वसिष्ठश्च भृगुर्नारद एव च

પછી તેમણે ક્રમશઃ તે પ્રાજ્ઞ ઋષિઓનું સ્મરણ કર્યું—પુલસ્ત્ય, પુલહ, ક્રતુ, પ્રાચેતસ, વસિષ્ઠ, ભૃગુ અને નારદ।

Verse 10

यज्ञे प्राचेतसो दक्षो महातेजाः प्रजापतिः । दक्षस्यापि तथा जाताः पञ्चाशद्दुहितरोऽनघ

યજ્ઞમાંથી મહાતેજસ્વી પ્રજાપતિ પ્રાચેતસ દક્ષ ઉત્પન્ન થયો; અને હે નિષ્પાપ! દક્ષને પણ પચાસ પુત્રીઓ જન્માવीं।

Verse 11

ददौ स दश धर्माय कश्यपाय त्रयोदश । तथैव स महाभागः सप्तविंशतिमिन्दवे

તેણે દસ (કન્યાઓ) ધર્મને આપી, તેર કશ્યપને; અને એ મહાભાગ્યવાને સત્તાવીસ ઇન્દુ—ચંદ્રને—અર્પણ કરી।

Verse 12

रोहिणीनाम या तासां मध्ये तस्य नराधिप । अनिष्टा सर्वनारीणां भर्तुश्चैव विशेषतः

હે નરાધિપ! તેમામાં રોહિણી નામની જે હતી, તે સર્વ સ્ત્રીઓને અપ્રિય બની—અને વિશેષ કરીને પોતાના પતિને।

Verse 13

ततः सा परमं कृत्वा वैराग्यं नृपसत्तम । आगत्य नर्मदातीरे चचार विपुलं तपः

ત્યારે તેણીએ પરમ વૈરાગ્ય ધારણ કરીને, હે નૃપશ્રેષ્ઠ, નર્મદા તીરે આવીને વિશાળ તપશ્ચર્યા કરી।

Verse 14

एकरात्रैस्त्रिरात्रैश्च षड्द्वादशभिरेव च । पक्षमासोपवासैश्च कर्शयन्ति कलेवरम्

એક રાત્રિ, ત્રણ રાત્રિ, છ અને બાર રાત્રિના, તેમજ પક્ષ અને માસપર્યંત ઉપવાસોથી તેઓ શરીરને કૃશ કરે છે।

Verse 15

आराधयन्ती सततं महिषासुरनाशिनीं । देवीं भगवतीं तात सर्वार्तिविनिवारणीम्

હે તાત, તેણી સદા મહિષાસુરનાશિની, સર્વ આર્તિ નિવારણ કરનારી ભગવતી દેવીની આરાધના કરતી રહી।

Verse 16

स्नात्वा स्नात्वा जले नित्यं नर्मदायाः शुचिस्मिता । ततस्तुष्टा महाभागा देवी नारायणी नृप

નર્મદાના જળમાં નિત્ય વારંવાર સ્નાન કરીને—શુચિસ્મિતા એવી તે—પછી, હે નૃપ, મહાભાગા દેવી નારાયણી પ્રસન્ન થઈ।

Verse 17

प्रसन्ना ते महाभागे व्रतेन नियमेन च । एतच्छ्रुत्वा तु वचनं रोहिणी शशिनः प्रिया

‘હે મહાભાગે, તારા વ્રત અને નિયમથી હું પ્રસન્ન છું.’ આ વચન સાંભળી ચંદ્રની પ્રિયા રોહિણી…

Verse 18

यथा भवामि न चिरात्तथा भवतु मानदे । एवमस्त्विति सा चोक्त्वा भवानी भक्तवत्सला

“જેમ હું ટૂંક સમયમાં બની જાઉં તેમ જ થાઓ, હે માનદ!” એમ કહી ભક્તવત્સલા ભવાની “એવમસ્તુ” કહી વર આપ્યો।

Verse 19

स्तूयमाना मुनिगणैस्तत्रैवान्तरधीयत । तदाप्रभृति तत्तीर्थं रोहिणी शशिनः प्रिया

મુનિગણો દ્વારા સ્તુતિ થતી હતી ત્યારે જ તે ત્યાં જ અંતર્ધાન થઈ ગઈ. ત્યારથી તે તીર્થ ‘શશિ-પ્રિયા રોહિણી’ તરીકે પ્રસિદ્ધ થયું.

Verse 20

संजाता सर्वकालं तु वल्लभा नृपसत्तम । तत्र तीर्थे तु या नारी नरो वा स्नानि भक्तितः

હે નૃપશ્રેષ્ઠ! તે સર્વકાળ માટે વલ્લભા બની. અને તે તીર્થમાં જે સ્ત્રી કે પુરુષ ભક્તિથી સ્નાન કરે…

Verse 21

वल्लभा जायते सा तु भर्तुर्वै रोहिणी यथा । तत्र तीर्थे तु यः कश्चित्प्राणत्यागं करोति वै

તે રોહિણીની જેમ પતિને પ્રિય બને છે. અને તે તીર્થમાં જે કોઈ પ્રાણત્યાગ કરે…

Verse 22

सप्तजन्मानि दाम्पत्यवियोगो न भवेत्क्वचित्

સાત જન્મ સુધી દાંપત્યનો વિયોગ ક્યારેય નહીં થાય.

Verse 108

। अध्याय

ઇતિ અધ્યાય સમાપ્તિ.