Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

Devanagari script

सोमसंस्थाश्च सप्तैव कृता विप्रेण पार्वति । अनसूयेति विख्याता भार्या तस्य गुणान्विता

Transliteration

somasaṃsthāśca saptaiva kṛtā vipreṇa pārvati | anasūyeti vikhyātā bhāryā tasya guṇānvitā

Translation

હે પાર્વતી! તે વિપ્રે સાતેય સોમસંસ્થાઓ (સોમયજ્ઞો) સંપન્ન કર્યા. તેની પત્ની ‘અનસૂયા’ નામે વિખ્યાત હતી અને ગુણોથી સમૃદ્ધ હતી।

Word by Word

• सोमसंस्थाः: Soma-sacrifices/rites
• सोमसंस्थाः: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सोम + संस्था (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; तत्पुरुष (सोमस्य संस्थाः)

• च: and
• च: Samuccaya (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय-बोधक (conjunction)

• सप्त: seven
• सप्त: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सप्त (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: संख्यावाचक; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचनार्थे (agreeing with सोमसंस्थाः)

• एव: indeed/just
• एव: Avadharana (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis)

• कृताः: were performed
• कृताः: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: कृ-धातोः क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि-भाव (done/performed)

• विप्रेण: by the brāhmaṇa (Atri)
• विप्रेण: Karana (Instrument/Agent in passive/करण)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन

• पार्वति: O Pārvatī
• पार्वति: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• अनसूया: Anasūyā
• अनसूया: Karta/Predicate nominative (कर्ता/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: अनसूया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• इति: thus
• इति: Quotation marker
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; इत्यादि-उद्धरणसूचक (quotative particle)

• विख्याता: renowned/known
• विख्याता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वि + ख्या (धातु)
• Form: ख्याधातोः क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण

• भार्या: wife
• भार्या: Karta/Predicate nominative (कर्ता/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: भार्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• गुणान्विता: endowed with virtues
• गुणान्विता: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुण + अन्वित (प्रातिपदिक)
• Form: अन्वि-धातोः क्त-प्रत्ययान्त; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष (गुणैः अन्विता)

Speaker

Śiva (Īśvara)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā) tīrtha-context (implied)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī

Visual Art Cues

Scene: Śiva tells Pārvatī that Atri completed the seven soma-saṃsthās; Anasūyā stands as the virtuous wife beside the sacrificial setting.

Characters & Entities

• Śiva (Īśvara)
• Pārvatī
• Atri
• Anasūyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Yajña and household virtue together are portrayed as the foundation for extraordinary spiritual outcomes.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The tīrtha is still implicit; the narrative builds the merit-field through Atri and Anasūyā.

What ritualistic prescription is mentioned?

Performance of the Soma-saṃsthās (seven Soma-sacrificial series) is referenced as a high Vedic rite.