Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 30

Devanagari script

त्वत्प्रसादेन विप्रेन्द्र सर्वान्कामानवाप्नुयाम् । हंसलीलागतिः सा च मृगाक्षी वरवर्णिनी

Transliteration

tvatprasādena viprendra sarvānkāmānavāpnuyām | haṃsalīlāgatiḥ sā ca mṛgākṣī varavarṇinī

Translation

હે વિપ્રેન્દ્ર! આપના પ્રસાદથી હું સર્વ કામનાઓ પ્રાપ્ત કરું. તે હંસ જેવી ક્રીડામય ગતિ ધરાવતી, મૃગનયની અને ઉત્તમ વર્ણવાળી હતી.

Word by Word

• त्वत्-प्रसादेन: by your grace
• त्वत्-प्रसादेन: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रसाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (त्वत् = षष्ठी-सम्बन्धः)

• विप्र-इन्द्र: O chief of brahmins
• विप्र-इन्द्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: विप्र (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative/सम्बोधन), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विप्राणाम् इन्द्रः)

• सर्वान्: all
• सर्वान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन; विशेषणम् (कामान्)

• कामान्: desires
• कामान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन

• अवाप्नुयाम्: may I obtain
• अवाप्नुयाम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative/विधिलिङ्), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपदम्

• हंस-लीला-गतिः: (her) swan-like playful gait
• हंस-लीला-गतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हंस (प्रातिपदिक) + लीला (प्रातिपदिक) + गति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (हंसस्य लीला इव गतिः)

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• मृग-अक्षी: doe-eyed (woman)
• मृग-अक्षी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक) + अक्षि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; बहुव्रीहिः (मृगाक्षी = मृगवत् अक्षिणी यस्याः सा)

• वर-वर्णिनी: of excellent complexion
• वर-वर्णिनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: वर (प्रातिपदिक) + वर्णिन् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः (वरः वर्णः यस्याः)

Speaker

Anasūyā (first sentence as direct address); Narrator (descriptive epithets)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Narmadā (Revā)

Type: river

Visual Art Cues

Scene: A refined, doe-eyed woman with swan-like gait offers a reverent boon-request to a venerable brahmin/ṛṣi in an āśrama setting, foreshadowing her journey to the Narmadā.

Characters & Entities

• Viprendra (Atri)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It emphasizes that spiritual endeavors are strengthened by the blessings (prasāda) of the righteous and one’s elders.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No site is named in this verse; the following verse moves toward the Narmadā (Revā).

What ritualistic prescription is mentioned?

No new rite is prescribed; it is a benediction and narrative transition into the austerity journey.