Adhyaya 38

Mantra 1

दे॒वस्य॑ त्वा सवि॒तुः प्र॑स॒वेऽश्विनो॑र्बा॒हुभ्यां॑ पू॒ष्णो हस्ता॑भ्याम् । आ द॒देऽदि॑त्यै॒ रास्ना॑ऽसि

દેવ સવિતૃના પ્રેરણાથી, અશ્વિનોના બાહુઓથી અને પૂષણના હસ્તોથી હું તને ગ્રહણ કરું છું. અદિતિ માટે તું રાસ્ના (લગામ) છે.

Mantra 2

इड॒ एह्यदि॑त॒ एहि॒ सर॑स्व॒त्त्येहि॑ । असा॒वेह्यसा॒वेह्यसा॒वेहि॑

હે ઇડા, આવ; હે અદિતિ, આવ; હે સરસ્વતી, આવ. અહીં આવ—એ અહીં આવ—એ અહીં આવ.

Mantra 3

अदि॑त्यै॒ रास्ना॑ऽसि॒ इन्द्रा॒ण्या उ॒ष्णीष॑ः । पू॒षाऽसि॑ घ॒र्माय॑ दीष्व ।

તું અદિત્યૈનું રાસ્ના (લગામ) છે; તું ઇન્દ્રાણીનું ઉષ્ણીષ (મસ્તકબંધ) છે. તું પૂષા છે; ઘર્મ માટે દીપ્ત થા, પ્રજ્વલિત થા.

Mantra 4

अ॒श्विभ्यां॑ पिन्वस्व॒ सर॑स्वत्यै पिन्व॒स्वेन्द्रा॑य पिन्वस्व । स्वाहेन्द्र॑वत् स्वाहेन्द्र॑वत् स्वाहेन्द्र॑वत् ।

અશ્વિભ્યાં માટે તું પિન્વસ્વ (વર્ધિત થા); સરસ્વત્યૈ માટે પિન્વસ્વ; ઇન્દ્રાય માટે પિન્વસ્વ. સ્વાહા—ઇન્દ્રવત્! સ્વાહા—ઇન્દ્રવત્! સ્વાહા—ઇન્દ્રવત્!

Mantra 5

यस्ते॒ स्तन॑ः शश॒यो यो म॑यो॒भूर्यो र॑त्न॒धा व॑सु॒विद्यः सु॒दत्र॑ः । येन॒ विश्वा॒ पुष्य॑सि॒ वार्या॑णि॒ सर॑स्वति॒ तमि॒ह धात॑वेऽकः । उ॒र्वन्तरि॑क्ष॒मन्वे॑मि ।

હે સરસ્વતી! તારો જે સ્તન દૂધથી પરિપૂર્ણ છે, આનંદદાયક છે, રત્નધારક છે, વસુ (ધન) શોધનાર છે, સુદાત્ર (ઉદાર દાતા) છે—જેના દ્વારા તું સર્વ ઇચ્છનીય વસ્તુઓને પોષે છે—તેને અહીં દાનાર્થે સ્થાપિત કર. હું વિશાળ અંતરિક્ષનું અનુસરણ કરું છું.

Mantra 6

गा॒य॒त्रं छन्दो॑ऽसि॒ त्रै॑ष्टुभं॒ छन्दो॑ऽसि॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्यां॑ त्वा॒ परि॑ गृह्णाम्य॒न्तरि॑क्षे॒णोप॑ यच्छामि । इन्द्रा॑श्विना॒ मधु॑नः सार॒घस्य॑ घ॒र्मं पा॑त॒ वस॑वो॒ यज॑त॒ वाट् । स्वाहा॒ सूर्य॑स्य र॒श्मये॑ वृष्टि॒वन॑ये ।

તું ગાયત્રી છંદ છે; તું ત્રૈષ્ટુભ છંદ છે. દ્યાવા-પૃથિવી દ્વારા હું તને સર્વત્રથી આવરી લઉં છું; અંતરિક્ષ દ્વારા હું તને સ્થાને સ્થાપું છું. હે ઇન્દ્ર અને અશ્વિનો! મધુમય, સારઘ (મીઠો વહેતો) ઘર્મ પિયો; હે વસુઓ! યજન કરો—વાટ્! સ્વાહા—સૂર્યના રશ્મિ માટે, વર્ષા-વિજય (વૃષ્ટિ પ્રાપ્ત કરવા) માટે.

Mantra 7

स॒मु॒द्राय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा॑ सरि॒राय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा॑ । अ॒ना॒धृ॒ष्याय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा॑ ऽप्रतिधृ॒ष्याय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा॑ । अ॒व॒स्यवे॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा॑ ऽशिमि॒दाय॑ त्वा॒ वाता॑य॒ स्वाहा॑ ।

સમુદ્ર માટે—વાત માટે—તારા માટે સ્વાહા! સરિરા (પ્રવાહિણી) માટે—વાત માટે—તારા માટે સ્વાહા! અનાધૃષ્ય (અજેય) માટે—વાત માટે—તારા માટે સ્વાહા! अप्रतिधૃષ્ય (અપ્રતિરોધ્ય) માટે—વાત માટે—તારા માટે સ્વાહા! અવસ્યવ (સહાયક) માટે—વાત માટે—તારા માટે સ્વાહા! અશિમિદ (હાનિ-નિવારક) માટે—વાત માટે—તારા માટે સ્વાહા!

Mantra 8

इन्द्रा॑य त्वा॒ वसु॑मते रु॒द्रव॑ते॒ स्वाहा । इन्द्रा॑य त्वाऽऽदि॒त्यव॑ते॒ स्वाहा । इन्द्रा॑य त्वाऽभिमाति॒घ्ने स्वाहा । स॒वि॒त्रे त्व॑ ऋभु॒मते॑ विभु॒मते॒ वाज॑वते॒ स्वाहा । बृह॒स्पत॑ये त्वा वि॒श्वदे॑व्यावते॒ स्वाहा॑ ।

ઇન્દ્રાય ત્વા વસુમતે રુદ્રવતે સ્વાહા। ઇન્દ્રાય ત્વા આદિત્યવતે સ્વાહા। ઇન્દ્રાય ત્વા અભિમાતિઘ્ને સ્વાહા। સવિત્રે ત્વા ઋભુમતે વિભુમતે વાજવતે સ્વાહા। બૃહસ્પતયે ત્વા વિશ્વદેવ્યાવતે સ્વાહા।

Mantra 9

य॒माय॒ त्वाऽङ्गि॑रस्वते पितृ॒मते॒ स्वाहा॑ । स्वाहा॑ घ॒र्माय॒ स्वाहा॑ घ॒र्मः पि॒त्रे ।

યમને તને—અઙ્ગિરસ-સમ્પન્ન, પિતૃ-સમ્પન્ન—સ્વાહા। ઘર્મને સ્વાહા। સ્વાહા—પિતાને ઘર્મ।

Mantra 10

विश्वा॒ आशा॑ दक्षिण॒सद्विश्वा॑न् दे॒वानया॑डि॒ह । स्वाहा॑कृतस्य घ॒र्मस्य॒ मधो॑: पिबतमश्विना ।

દક્ષિણસ્થિત સર્વ દિશાઓ અહીં આવી છે; સર્વ દેવતાઓ પણ અહીં આવ્યા છે। સ્વાહાથી સિદ્ધ કરાયેલા ઘર્મના મધુર મધમાંથી, હે અશ્વિનો, તમે પીવો।

Mantra 11

दि॒वि धा॑ इ॒मं य॒ज्ञमि॒मं य॒ज्ञं दि॒वि धा॑: । स्वाहा॒ऽग्नये॑ य॒ज्ञिया॑य॒ शं यजु॑र्भ्यः ।

દિવ્ય લોકમાં આ યજ્ઞને સ્થાપિત કર; આ યજ્ઞને દિવ્ય લોકમાં સ્થાપિત કર। યજ્ઞયોગ્ય અગ્નિને સ્વાહા; યજુઃ-મંત્રોને કલ્યાણ થાઓ।

Mantra 12

अश्वि॑ना घ॒र्मं पा॑त॒ᳪ हार्द्वा॑न॒मह॑र्दि॒वाभि॑रू॒तिभि॑: । तन्त्रा॒यिणे॒ नमो॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॑म् ।

હે અશ્વિનો, ઘર્મ પાનો—હૃદયને બળ આપનાર આ પેયને દિવસ-રાત સહાયરૂપ ઋતિઓ સાથે પીઓ. તંત્રાયિણને નમસ્કાર; દ્યાવા-પૃથિવીને નમસ્કાર.

Mantra 13

अपा॑ताम॒श्विना॑ घ॒र्ममनु॒ द्यावा॑पृथि॒वी अ॑मᳪसाताम् । इहै॒व रा॒तय॑: सन्तु

અશ્વિનો ઘર્મ પીઓ; અને દ્યાવા-પૃથિવી ક્રમશઃ તેની અનુમતિ આપે. અહીં જ, અહિં જ, દાન-ભેટો સ્થિર રહે.

Mantra 14

इ॒षे पि॑न्वस्वो॒र्जे पि॑न्वस्व॒ ब्रह्म॑णे पिन्वस्व क्ष॒त्राय॑ पिन्वस्व॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्यां॑ पिन्वस्व । धर्मा॑सि सु॒धर्मामे॑न्य॒स्मे नृ॒म्णानि॑ धारय॒ ब्रह्म॑ धारय क्ष॒त्रं धा॑रय॒ विशं॑ धारय

ઇષ માટે વૃદ્ધિ પામ; ઊર્જા માટે વૃદ્ધિ પામ; બ્રહ્મણ માટે વૃદ્ધિ પામ; ક્ષત્ર માટે વૃદ્ધિ પામ; દ્યાવા-પૃથિવી માટે વૃદ્ધિ પામ. તું ધર્મ છે; તું સુધર્મ છે. અમામાં—મારેમાં—નૃમ્ણો સ્થાપ; બ્રહ્મ સ્થાપ; ક્ષત્ર સ્થાપ; વિશ સ્થાપ.

Mantra 15

स्वाहा॑ पू॒ष्णे शर॑से॒ स्वाहा॒ ग्राव॑भ्यः स्वाहा॑ प्रतिर॒वेभ्य॑: । स्वाहा॑ पि॒तृभ्य॑ ऊ॒र्ध्वब॑र्हिर्भ्यो घर्म॒पाव॑भ्य॒: स्वाहा॒ द्यावा॑पृथि॒वीभ्या॒ᳪ स्वाहा॒ विश्वे॑भ्यो दे॒वेभ्य॑:

સ્વાહા—પૂષણ શરસને! સ્વાહા—ગ્રાવ (પિષણ-પથ્થરો) ને! સ્વાહા—પ્રતિરવ (પ્રતિધ્વનિ કરનારાઓ) ને! સ્વાહા—પિતૃઓને, ઊર્ધ્વ-બર્હિષ્ (ઉપર ઉઠેલા બર્હિષવાળા) ને! સ્વાહા—ઘર્મ-પાવ (ઘર્મને શુદ્ધ કરનારાઓ) ને! સ્વાહા—દ્યાવા-પૃથિવી (આકાશ અને પૃથ્વી) ને! સ્વાહા—વિશ્વે દેવોને!

Mantra 16

स्वाहा॑ रु॒द्राय॑ रु॒द्रहू॑तये॒ स्वाहा॒ सं ज्योति॑षा॒ ज्योति॑: । अह॑: के॒तुना॑ जुषताᳪ सु॒ज्योति॒र्ज्योति॑षा॒ स्वाहा॑ । रात्रि॑: के॒तुना॑ जुषताᳪ सु॒ज्योति॒र्ज्योति॑षा॒ स्वाहा॑ । मधु॑ हु॒तमिन्द्र॑तमे अ॒ग्नाव॒श्याम॑ ते देव॒ घर्म॒ नम॑स्ते अस्तु॒ मा मा॑ हिᳪसीः

સ્વાહા—રુદ્રને, રુદ્રહૂતયે (રુદ્રરૂપે આહ્વાનિતને)! સ્વાહા—જ્યોતિ સાથે જ્યોતિનું સંયોગ થાઓ. અહઃ (દિવસ) પોતાના કેતુ (ચિહ્ન) સાથે પ્રસન્ન રહે—સુજ્યોતિ જ્યોતિ સાથે—સ્વાહા. રાત્રિ પોતાના કેતુ સાથે પ્રસન્ન રહે—સુજ્યોતિ જ્યોતિ સાથે—સ્વાહા. મધુ (મધુર) છે હુત અર્પણ; હે ઇન્દ્રતમ (ઇન્દ્રમાં શ્રેષ્ઠ), અગ્નિમાં હું તને પ્રાપ્ત કરું; હે દેવ ઘર્મ, તને નમસ્કાર—મને હિંસા ન કરશો.

Mantra 17

अ॒भीमं म॑हि॒मा दिवं॒ विप्रो॑ बभूव स॒प्रथा॑: । उ॒त श्रव॑सा पृथि॒वीᳪ सᳪ सी॑दस्व म॒हाँ२ अ॑सि॒ रोच॑स्व देव॒वीत॑मः

અભીમ (ભયંકર) હતો એ મહિમા: વિપ્ર (પ્રેરિત ઋષિ) દિવ (સ્વર્ગ) બની ગયો, સર્વત્ર વિસ્તરેલો. અને શ્રવસ (યશ) સાથે તું પૃથ્વી પર સ્થિર થા; મહાન છે તું—પ્રકાશિત થા, હે દેવોને અતિપ્રિય (દેવવીતમ) ।

Mantra 18

या ते॑ घर्म दि॒व्या शुग्या गा॑य॒त्र्याᳪ ह॑वि॒र्धाने॑ । सा त॒ आ प्या॑यतां॒ निष्टया॑यतां॒ तस्यै॑ ते॒ स्वाहा॑ । या ते॑ घर्मा॒न्तरि॑क्षे॒ शुग्या त्रि॒ष्टुभ्याग्नी॑ध्रे । सा त॒ आ प्या॑यतां॒ निष्टया॑यतां॒ तस्यै॑ ते॒ स्वाहा॑ । या ते॑ घर्म पृथि॒व्याᳪ शुग्या जग॑त्याᳪ सद॒स्या॒ । सा त॒ आ प्या॑यतां॒ निष्टया॑यतां॒ तस्यै॑ ते॒ स्वाहा॑

હે ઘર્મ! તારી જે દિવ્ય તેજસ્વી શક્તિ સ્વર્ગમાં હવિર્ધાનમાં ગાયત્રી (છંદ)માં સ્થિત છે—તે તારા માટે પરિપૂર્ણ થાય, દૃઢપણે સ્થિર થાય; તે શક્તિ માટે તને સ્વાહા! હે ઘર્મ! તારી જે તેજસ્વી શક્તિ અંતરિક્ષમાં આગ્નીધ્રમાં ત્રિષ્ટુભ (છંદ)માં સ્થિત છે—તે તારા માટે પરિપૂર્ણ થાય, દૃઢપણે સ્થિર થાય; તે શક્તિ માટે તને સ્વાહા! હે ઘર્મ! તારી જે તેજસ્વી શક્તિ પૃથ્વીમાં સદસ્યમાં જગતી (છંદ)માં સ્થિત છે—તે તારા માટે પરિપૂર્ણ થાય, દૃઢપણે સ્થિર થાય; તે શક્તિ માટે તને સ્વાહા!

Mantra 19

क्ष॒त्रस्य॑ त्वा प॒रस्पा॑य॒ ब्रह्म॑णस्त॒न्वं॒ पाहि । विश॑स्त्वा॒ धर्म॑णा व॒यमनु॑ क्रामाम सुवि॒ताय॒ नव्य॑से

ક્ષત્રના પરિરક્ષણ માટે હું તને ગ્રહણ કરું છું; બ્રહ્મણ (બ્રહ્મ-શક્તિ)ના શરીરને તું રક્ષ. ધર્મ દ્વારા, હે (નેતા/આધાર)! પ્રજાઓ અમે પગલાં પગલાં તારા અનુસરણ કરીએ છીએ—સુવિત (સુગતિ) માટે, નવીન સમૃદ્ધિ માટે.

Mantra 20

चतु॑: स्रक्ति॒र्नाभि॑रृ॒तस्य॑ स॒प्रथा॒: स नो॑ वि॒श्वायु॑: स॒प्रथा॒: स न: स॒र्वायु॑: स॒प्रथा॑: । अप॒ द्वेषो॒ अप॒ ह्वरो॒ऽन्यव्र॑तस्य सश्चिम

ચાર ખૂણાવાળી, ઋત (વ્યવસ્થા)ની નાભિ, વિશાળ વિસ્તરેલી—તે અમારે માટે સર્વ-આયુથી વ્યાપક બને, પૂર્ણ-આયુથી વ્યાપક બને. દ્વેષ દૂર થાઓ, હ્વર (વાંકું હાનિકારક દોષ) દૂર થાઓ; અન્યવ્રત (વિપરીત વ્રતવાળો)ને અમે દૂર હંકાળી દઈએ છીએ.

Mantra 21

घर्मै॒तत्ते॒ पुरी॑षं॒ तेन॒ वर्ध॑स्व॒ चा च॑ प्यायस्व । व॒र्धि॒षी॒महि॑ च व॒यमा च॑ प्यासिषीमहि

હે ઘર્મ! આ તારો પુરીષ (પોષક ભરાવ) છે; તેના દ્વારા તું વૃદ્ધિ પામ અને તેના દ્વારા તું પરિપૂર્ણ (પ્યાયમાન) થા. અને અમે પણ વૃદ્ધિ પામીએ, અને અમે પણ પરિપૂર્ણ થાઈએ.

Mantra 22

अचि॑क्रद॒द्वृषा॒ हरि॑र्म॒हान्मि॒त्रो न॑ दर्श॒तः । सᳪ सूर्ये॑ण दिद्युतदुद॒धिर्नि॒धिः

મહાન પીળાશવાળો વૃષભ હરિ ગર્જના કરીને બોલ્યો; મિત્ર સમાન દર્શનીય. સૂર્ય સાથે સંયોગમાં તે ઝળહળ્યો—સમુદ્ર સમાન, નિધિરૂપ ખજાનો.

Mantra 23

सु॒मि॒त्रि॒या न॒ आप॒ ओष॑धयः सन्तु दुर्मित्रि॒यास्तस्मै॑ सन्तु॒ योऽस्मान् द्वेष्टि॒ यं च॑ व॒यं द्वि॒ष्मः

અમારા માટે આપઃ (જળ) અને ઓષધયઃ (ઔષધિઓ/વનસ્પતિઓ) સુમિત્રિયા—સુહૃદ મિત્રતા વાળી—થાઓ; પરંતુ તે માટે દુર્મિત્રિયા—દુશ્મન જેવી—થાઓ, જે અમને દ્વેષ કરે છે અને જેને અમે દ્વેષ કરીએ છીએ.

Mantra 24

उद्व॒यं तम॑स॒स्परि॒ स्व: पश्य॑न्त॒ उत्त॑रम् । दे॒वं दे॑व॒त्रा सूर्य॒मग॑न्म॒ ज्योति॑रुत्त॒मम्

અમે તમસ (અંધકાર)ની પાર ઊઠ્યા; ઉચ્ચતર સ્વઃ (સ્વર્ગ)ને નિહાળીએ છીએ. દેવત્રા—દેવ તરફ—અમે સૂર્ય દેવને પ્રાપ્ત થયા; ઉત્તમ જ્યોતિને.

Mantra 25

एधो॑ऽस्येधिषी॒महि॑ स॒मिद॑सि॒ तेजो॑ऽसि॒ तेजो॒ मयि॑ धेहि

તું ઇંધણ છે; અમે તને પ્રજ્વલિત કરીએ. તું સમિધા છે; તું તેજ છે; તે તેજ મારા અંદર સ્થાપિત કર.

Mantra 26

याव॑ती॒ द्यावा॑पृथि॒वी याव॑च्च स॒प्त सिन्ध॑वो वितस्थि॒रे । तव॑न्तमिन्द्र ते॒ ग्रह॑मू॒र्जा गृ॑ह्णा॒म्यक्षि॑तं॒ मयि॑ गृह्णा॒म्यक्षि॑तम्

જેટલું દ્યાવા-પૃથિવી વિસ્તરે છે અને જેટલા સાત સિંધુઓ વિસ્તર્યા છે—એટલો વિશાળ, હે ઇન્દ્ર, તારો ગ્રહ હું ઊર્જાથી ગ્રહણ કરું છું; અક્ષિતને હું ગ્રહણ કરું છું, અક્ષિતને મારા અંદર ગ્રહણ કરું છું.

Mantra 27

मयि॒ त्यदि॑न्द्रि॒यं बृ॒हन्मयि॒ दक्षो॒ मयि॒ क्रतु॑: । घ॒र्मस्त्रि॒शुग्वि रा॑जति वि॒राजा॒ ज्योति॑षा स॒ह ब्रह्म॑णा॒ तेज॑सा स॒ह

મારા અંદર તે મહાન ઇન્દ્રિય બળ રહે; મારા અંદર દક્ષતા રહે; મારા અંદર ક્રતુ (સંકલ્પ) રહે. ઘર્મ ત્રિ-શુગ્ (ત્રિ-જ્વાલા) રૂપે પ્રકાશે છે; વિરાટ્ જ્યોતિ સાથે, બ્રહ્મ સાથે, તેજ સાથે સહ પ્રકાશે છે.

Mantra 28

पय॑सो॒ रेत॒ आभृ॑तं॒ तस्य॒ दोह॑मशीम॒ह्युत्त॑रामुत्तरा॒ᳪ समा॑म् । त्विष॑: सं॒वृक् क्रत्वे॒ दक्ष॑स्य ते सुषु॒म्णस्य॑ ते सुषुम्णाग्निहु॒तः । इन्द्र॑पीतस्य प्र॒जाप॑तिभक्षितस्य॒ मधु॑मत॒ उप॑हूत॒ उप॑हूतस्य भक्षयामि

દૂધનું રેતઃ (બીજ) અહીં લાવવામાં આવ્યું છે; તેની દોહન સમાન ભાગીદારી અમે કરીએ—વર્ષે વર્ષ, ઉત્તરોત્તર ઊંચી સમામાં. તેજનું સર્વાવૃત (સંવૃક્); ક્રતુ (સંકલ્પ/યજ્ઞસંકલ્પ) માટે; દક્ષ (કૌશલ્ય) તારો છે, સુષુમ્ન (કલ્યાણકારી સુખ) તારો છે—અગ્નિમાં યથાવિધિ હુત થયેલ સમાન. જે ઇન્દ્રે પીધું છે, જે પ્રજાપતિએ ભક્ષ્યું છે—મધુમત્, ઉપહૂત ઉપહૂત (વારંવાર અર્પિત) તેમાંથી હું ભક્ષણ કરું છું.