Mantra 51
Rishi: Unspecified in excerpt; inherited hymn-source attribution uncertain without anukramaṇī data.
Devata: Viśve Devāḥ / protective collective (addressed as yajatrāḥ).
Chandas: Tr̥ṣṭubh-like.
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒र्वाञ्चो॑ अ॒द्या भ॑वता यजत्रा॒ आ वो॒ हार्दि॒ भय॑मानो व्ययेयम् । त्राध्वं॑ नो देवा नि॒जुरो॒ वृक॑स्य॒ त्राध्वं॑ क॒र्ताद॑व॒पदो॑ यजत्राः
Transliteration
arvā́ñco adyá bhavata yajatrā́ ā́ vo hā́rdi bháyamāno vyayeyam | trā́dhvaṃ no devā nijúro vṛ́kasya trā́dhvaṃ kartā́d avapádo yajatrāḥ ||
Translation
હે યજત્ર (પૂજનીય) દેવો, આજે અહીં તરફ વળો. હૃદયમાં ભયભીત થઈ હું તમારામાં આશ્રય શોધું છું. હે દેવો, વરુક (વાઘિયા/વરુ)ની ગુપ્ત ઘાતથી અમને બચાવો; હે યજત્રો, ખાડો-ફાંસો રચનારથી અને નીચે પડાવનાર પગલાં (અવપદ)થી અમને બચાવો.
Padapatha (Word Analysis)
अर्वाञ्चः । अद्य । भवत । यजत्राः । आ । वः । हार्दि । भयमानः । व्ययेयम् । त्राध्वम् । नः । देवाः । निजुरः । वृकस्य । त्राध्वम् । कर्तात् । अवपदः । यजत्राः ।
Word by Word
अर्वाञ्चःturned hither; coming towards (us)
अर्वाञ्चः:
Kartā
TypeAdjective
Rootअर्वाञ्च् (प्रातिपदिक)
अद्यtoday; now
अद्य:
Adhikaraṇa
TypeIndeclinable
Rootअद्य (अव्यय)
भवताbe (you all)!
भवता:
Kartā
TypeVerb
Rootभू (धातु)
यजत्राःO worshipful ones
यजत्राः:
(सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootयजत्र (प्रातिपदिक)
आtowards; hither
आ:
(क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/अव्यय)
वःof you; for you
वः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
हार्दिin the heart; in the inner heart
हार्दि:
Adhikaraṇa
TypeNoun/Adjective
Rootहार्दि (प्रातिपदिक; हृद्-सम्बन्धि)
भयमानःfearing; being afraid
भयमानः:
Kartā
TypeVerb (participle)
Rootभी (धातु) + शानच्
व्ययेयम्may I go apart/away; may I withdraw
व्ययेयम्:
Kartā
TypeVerb
Rootवि + इ (धातु)
त्राध्वम्protect (you all)!
त्राध्वम्:
Kartā
TypeVerb
Rootत्रा (धातु)
नःof us; for us
नः:
Sampradāna
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
देवाःO gods
देवाः:
(सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
निजुरःof the crouching/stealthy (one)
निजुरः:
Sambandha
TypeAdjective
Rootनिजुर (प्रातिपदिक)
वृकस्यfrom the wolf
वृकस्य:
Apādāna
TypeNoun
Rootवृक (प्रातिपदिक)
त्राध्वम्protect (you all)!
त्राध्वम्:
Kartā
TypeVerb
Rootत्रा (धातु)
कर्तात्from the doer; from the perpetrator
कर्तात्:
Apādāna
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक)
अवपदःfrom the one who strikes down/causes a fall
अवपदः:
Apādāna
TypeNoun/Adjective
Rootअवपद (प्रातिपदिक)
यजत्राःO worshipful ones
यजत्राः:
(सम्बोधन)
TypeAdjective
Rootयजत्र (प्रातिपदिक)
Entities Mentioned
V
Viśve Devāḥ (yajatrāḥ)D
Devaḥ (as a collective)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes