Mantra 18
Rishi: Yājñavalkya-tradition (Śukla-Yajurvedic school attribution; specific ṛṣi ascription not explicit in the provided excerpt).
Devata: Viśve Devāḥ (All the Gods), with functional linkage to prastara/paridhi deities as ritual supports.
Chandas: Yajus (prose formula; not metrical in the strict ṛk-sense).
Samhita Patha (Devanagari)
स्र॒वभा॑गा स्थे॒षा बृ॒हन्त॑: प्रस्तरे॒ष्ठाः प॑रि॒धेया॑श्च दे॒वाः । इ॒मां वाच॑म॒भि विश्वे॑ गृ॒णन्त॑ आ॒सद्या॒स्मिन् बर्हिषि॑ मादयध्व॒ ᳪ स्वाहा॒ वाट्
Transliteration
sravabhā́gā stheṣā́ bṛhántaḥ prastaréṣṭhāḥ paridhéyāś ca devā́ḥ | imā́ṃ vā́cam abhí víśve gṛṇánta āsádyāsmín barhíṣi mādayadhvam svā́hā vāṭ
Translation
હે દેવો! સ્રવતા (અર્પણના પ્રવાહ)ના ભાગીદાર, સ્થિર, મહાન, પ્રસ્તર પર સર્વाधिक સ્થિત, અને પરિધિરૂપે ચારે તરફ સ્થાપિત થનારા દેવો! તમે સૌ આ અમારી વાણીનું સ્તવન કરતાં, આ બર્હિષ પર બેસીને આનંદિત થાઓ. સ્વાહા! વાટ્!
Padapatha (Word Analysis)
स्रव-भा॑गाः । स्थे॒षाः । बृ॒हन्तः । प्रस्तर-ए॒ष्ठाः । परि॒धेयाः । च । दे॒वाः । इ॒माम् । वाच॑म् । अ॒भि । विश्वे॑ । गृ॒णन्तः । आ॒सद्य॑ । अ॒स्मिन् । बर्हिषि॑ । मादयध्वम् । स्वाहा॑ । वाट् ।
Word by Word
स्रवभागाःthe share-receiving (deities), having portions of the oblation
स्रवभागाः:
कर्तृ
TypeNoun (compound)
Rootस्रव-भाग
स्थbe (you all)
स्थ:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootअस्
इषाःrefreshments; nourishment
इषाः:
कर्तृ (स्थ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootइषा
बृहन्तःgreat
बृहन्तः:
कर्तृ (देवाः सह)
TypeAdjective
Rootबृहन्त्
प्रस्तरेष्ठाःmost fond of the sacrificial grass-spread (prastara)
प्रस्तरेष्ठाः:
कर्तृ (देवाः सह)
TypeAdjective (compound)
Rootप्रस्तर-इष्ठ
परिधेयाःto be placed around; fit for the enclosing (paridhi)
परिधेयाः:
कर्तृ (देवाः सह)
TypeAdjective
Rootपरिधेय
चand
च:
(सम्बन्धक)
TypeIndeclinable
Rootच
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव
इमाम्this
इमाम्:
कर्म
TypePronoun
Rootइदम्
वाचम्speech; utterance
वाचम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवाच्
अभिtowards; over; in response to
अभि:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable (preverb/preposition)
Rootअभि
विश्वेall (of them)
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective used substantively
Rootविश्व
गृणन्तpraising; singing
गृणन्त:
कर्तृ (विश्वे सह)
TypeVerb (present participle)
Rootगृ
आसद्यhaving sat down; having approached and seated
आसद्य:
(पूर्वक्रिया)
TypeVerbal absolutive
Rootआ-√सद्
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम्
बर्हिषिon the sacred grass (barhis)
बर्हिषि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootबर्हिस्
मादयध्वम्rejoice; be exhilarated
मादयध्वम्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootमद्
स्वाहाsvāhā (oblation-call)
स्वाहा:
(यज्ञ-सम्बोधन/समर्पण)
TypeIndeclinable (ritual exclamation)
Rootस्वाहा
वाट्vāṭ (Vedic closing exclamation)
वाट्:
(उद्गार)
TypeIndeclinable (Vedic exclamation)
Rootवाट्
Entities Mentioned
V
Viśve Devāḥ (All the Gods)P
Prastara-devatā (deities ‘most at home upon the prastara’)P
Paridhi-devatā (deities linked with the enclosing sticks)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes