Shloka 50

Śumbha–Niśumbha-pīḍā and Devastuti to Durgā/Śivā

Names and Forms of the Devī

Devanagari script

इत्युक्तस्तामन्वधावद्दानवो धूम्रलोचनः । हुंकारोच्चारणेनैव तन्ददाह महेश्वरी

Transliteration

ityuktastāmanvadhāvaddānavo dhūmralocanaḥ | huṃkāroccāraṇenaiva tandadāha maheśvarī

Translation

આમ કહ્યા પછી દાનવ ધૂમ્રલોચન તેણીની પાછળ દોડ્યો; પરંતુ મહેશ્વરીએ માત્ર ‘હું’ના ઉચ્ચારથી જ તેને દહન કરી ભસ્મ કરી દીધો।

Word by Word

• इति: thus
• इति: सम्बन्ध (Quotation marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण-समाप्तिसूचक (quotative)

• उक्तः: having been addressed/said to
• उक्तः: कर्ता (Karta/Subject—of following action)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: कृदन्तः—क्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अर्थः ‘उक्तः/सम्बोधितः’

• ताम्: her
• ताम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• अन्वधावत्: ran after/pursued
• अन्वधावत्: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: अनु-धाव् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• दानवः: the demon
• दानवः: कर्ता (Karta/Agent)
• Type: Noun
• Root: दानव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• धूम्र-लोचनः: Dhūmralocana (smoke-eyed)
• धूम्र-लोचनः: कर्ता (Karta/Agent—apposition)
• Type: Noun
• Root: धूम्र (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः कर्मधारयः (धूम्रं लोचनं यस्य/धूम्रलोचनः—name)

• हुंकार-उच्चारणेन: by the utterance of ‘huṃ’
• हुंकार-उच्चारणेन: करण (Karaṇa/Instrument)
• Type: Noun
• Root: हुंकार (प्रातिपदिक) + उच्चारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुषः (हुंकारस्य उच्चारणम्)

• एव: indeed/just
• एव: सम्बन्ध (Emphasis)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक-निपात (emphasis)

• तम्: him
• तम्: कर्म (Karma/Object)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• ददाह: burned
• ददाह: क्रिया (Kriyā/Verb)
• Type: Verb
• Root: दह् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• महेश्वरी: the Great Goddess (Maheśvarī)
• महेश्वरी: कर्ता (Karta/Agent)
• Type: Noun
• Root: महेश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; देवी-नाम

Speaker

Suta Goswami (narrating the Uma Samhita episode to the sages)

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Umāpati

Mantra Metadata

Mantra: हुं

Shakti Dimension

Shakti Form: Durgā

Role: destructive

Characters & Entities

• Maheshvari (Uma/Parvati)
• Dhumralochana

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It shows Śiva’s Śakti (Maheshvarī/Umā) as the immediate, mantra-empowered force that protects dharma—where divine will expressed through sacred sound overcomes demonic aggression.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

In Saguna worship, Śiva is adored together with His Śakti; this verse highlights that the Lord’s grace operates through His power (Śakti), and mantra-sound becomes an instrument of divine protection for devotees.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

It points to mantra-japa with reverence and restraint—remembering that seed-syllables like “Huṃ” are traditionally received through guidance; for general practice, devotees may focus on Panchākṣarī japa (“Om Namaḥ Śivāya”) for protection and purification.