बाणासुरस्य शङ्करस्तुतिः तथा युद्धयाचनम् | Bāṇāsura’s Praise of Śiva and Petition for Battle

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । शृणुष्वान्यच्चरित्रं च शिवस्य परमात्मनः । भक्तवात्सल्यसंगर्भि परमानन्ददायकम्

સનત્કુમાર બોલ્યા—“હવે પરમાત્મા શિવનું બીજું પવિત્ર ચરિત્ર સાંભળો; તે ભક્તવાત્સલ્યથી ભરપૂર છે અને પરમાનંદ આપનારું છે।”

Verse 2

पुरा बाणासुरो नाम दैवदोषाच्च गर्वितः । कृत्वा तांडवनृत्यं च तोषयामास शंकरम्

પૂર્વકાળે બાણાસુર નામનો એક અસુર હતો; દૈવદોષથી તે ગર્વિત થયો. છતાં તાંડવ નૃત્ય કરીને તેણે શંકરને પ્રસન્ન કર્યા।

Verse 3

ज्ञात्वा संतुष्टमनसं पार्वतीवल्लभं शिवम् । उवाच चासुरो बाणो नतस्कन्धः कृतांजलिः

પાર્વતીવલ્લભ શિવ મનથી પ્રસન્ન છે એમ જાણી, અસુર બાણ ખભા નમાવી, કરજોડે વિનયપૂર્વક બોલ્યો।

Verse 4

बाण उवाच । देवदेव महादेव सर्वदेवशिरोमणे । त्वत्प्रसादाद्बली चाहं शृणु मे परमं वचः

બાણ બોલ્યો: હે દેવોના દેવ, હે મહાદેવ, સર્વ દેવોના શિરોમણિ! તમારા પ્રસાદથી હું પણ બળવાન છું; મારું પરમ વચન સાંભળો.

Verse 5

दोस्सहस्रं त्वया दत्तं परं भाराय मेऽभवेत् । त्रिलोक्यां प्रतियोद्धारं न लभे त्वदृते समम्

તમે આપેલું સહસ્ર બાહુઓનું દાન મારા માટે જાણે ભારે ભાર બની ગયું છે. ત્રિલોકમાં તમારા સમાન પ્રતિસ્પર્ધી મને મળતો નથી; તમને છોડીને કોઈ સમકક્ષ નથી.

Verse 6

हे देव किमनेनापि सहस्रेण करोम्यहम् । बाहूनां गिरितुल्यानां विना युद्धं वृषध्वज

હે દેવ! આ સહસ્ર (સહાય)ની મને શું જરૂર? હે વૃષધ્વજ! પર્વતતુલ્ય મારી બાહુબળથી હું યુદ્ધ વિના જ કાર્ય સિદ્ધ કરી દઈશ.

Verse 7

कडूंत्या निभृतैदोंर्भिर्युयुत्सुर्दिग्गजानहम् । पुराण्याचूर्णयन्नद्रीन्भीतास्तेपि प्रदुद्रुवुः

યુદ્ધ માટે આતુર થઈ તેણે સંયત પરંતુ પ્રબળ ભુજાઓથી દિશાઓના દિગ્ગજ હાથીઓને પકડી લીધા. પ્રાચીન પર્વતોને પણ ચૂર્ણ કરતો તે આગળ વધ્યો; તેથી ભયભીત શત્રુઓ પણ ભાગી ગયા.

Verse 8

मया यमः कृतो योद्धा वह्निश्च कृतको महान् । वरुणश्चापि गोपालो गवां पालयिता तथा

મારા દ્વારા યમને યોદ્ધા બનાવાયો અને અગ્નિને પણ મહાન્, નિયુક્ત શક્તિરૂપે મહત્ત્વ આપવામાં આવ્યું. વરુણ પણ ગોપાલ બન્યો—ગાયોનો પાલક અને રક્ષક થયો.

Verse 9

गजाध्यक्षः कुबेरस्तु सैरन्ध्री चापि निरृतिः । जितश्चाखंडलो लोके करदायी सदा कृतः

ગુહ્યકોના અધિપતિ કુબેર પણ વશમાં થયો; સૈરંધ્રી સહિત નિરૃતિ પણ જીતાઈ. લોકમાં અખંડલ (ઇન્દ્ર) પણ પરાજિત થયો અને તેને સદા કર આપનાર બનાવાયો।

Verse 10

युद्धस्यागमनं ब्रूहि यत्रैते बाहवो मम । शत्रुहस्तप्रयुक्तश्च शस्त्रास्त्रैर्जर्जरीकृताः

મને કહો કે આ યુદ્ધ કેવી રીતે આવ્યું—શત્રુના હાથથી ચલાવાયેલા શસ્ત્રો અને અસ્ત્રોથી મારી આ બાહુઓ કેવી રીતે ચીરાઈને જર્જરિત થઈ ગઈ?

Verse 11

पतंतु शत्रुहस्ताद्वा पातयन्तु सहस्रधा । एतन्मनोरथं मे हि पूर्णं कुरु महेश्वर

હું શત્રુના હાથમાં પડી જાઉં કે તેઓ મને સહસ્ર ખંડોમાં કાપી નાખે—હે મહેશ્વર, મારી આ ઇચ્છા સંપૂર્ણ પૂર્ણ કરો।

Verse 12

सनत्कुमार उवाच । तच्छ्रुत्वा कुपितो रुद्रस्त्वट्टहासं महाद्भुतम् । कृत्वाऽब्रवीन्महामन्युर्भक्तबाधाऽपहारकः

સનત્કુમાર બોલ્યા—આ સાંભળીને રુદ્ર ક્રોધિત થયા. તેમણે અદભુત, ગર્જનાસમાન અট্টહાસ કર્યો અને પછી બોલ્યા—જેઓનો મહાક્રોધ ભક્તોની પીડાઓ દૂર કરે છે।

Verse 13

रुद्र उवाच । धिग्धिक्त्वां सर्वतो गर्विन्सर्वदैत्यकुलाधम । बलिपुत्रस्य भक्तस्य नोचितं वच ईदृशम्

રુદ્ર બોલ્યા—ધિક્ ધિક્ તને, સર્વત્ર ગર્વથી ફૂલેલો, સર્વ દૈત્યકુલનો અધમ! બલિનો પુત્ર અને ભક્ત થઈને આવા વચન તને શોભતા નથી।

Verse 14

दर्पस्यास्य प्रशमनं लप्स्यसे चाशु दारुणम् । महायुद्धमकस्माद्वै बलिना मत्समेन हि

“આનો દર્પ તું જલ્દી જ ભયંકર રીતે શમતો જોશે; કારણ કે અચાનક જ મારી સમાન બળવાન સાથે મહાયુદ્ધ ઊભું થશે.”

Verse 15

तत्र ते गिरिसंकाशा बाहवोऽनलकाष्ठवत् । छिन्ना भूमौ पतिष्यंति शस्त्रास्त्रैः कदलीकृताः

ત્યાં તેના પર્વતસમાન વિશાળ અને અગ્નિકાષ્ઠ સમા કઠોર બાહુઓ શસ્ત્ર-અસ્ત્રોથી છેદાઈ ગયા; કેળાના થાંભલા જેવી રીતે કાપાઈ ભૂમિ પર પડી ગયા.

Verse 16

यदेष मानुषशिरो मयूरसहितो ध्वजः । विद्यते तव दुष्टात्मंस्तस्य स्यात्पतनं यदा

હે દુષ્ટાત્મા! માનવશિર ધારણ કરેલો અને મયૂરપિચ્છોથી અલંકૃત તારો આ ધ્વજ જ્યાં સુધી ઊભો છે, ત્યાં સુધી તારો પતન અટકેલો છે; પરંતુ જ્યારે એ ધ્વજ પડી જશે, ત્યારે તારો પતન નિશ્ચિત આવશે.

Verse 17

स्थापितस्यायुधागारे विना वातकृतं भयम् । तदा युद्धं महाघोरं संप्राप्तमिति चेतसि

આયુધો આયુધાગારમાં રાખેલા હોવા છતાં, કારણ વિના જાણે પવનથી ઉદભવેલો ભય ઊઠ્યો; અને મનમાં લાગ્યું—“હવે મહાઘોર યુદ્ધ આવી પહોંચ્યું છે.”

Verse 18

निधाय घोरं संग्रामं गच्छेथाः सर्वसैन्यवान् । सांप्रतं गच्छ तद्वेश्म यतस्तद्विद्यते शिवः

“સર્વ સેનાસહિત આ ઘોર સંગ્રામ શરૂ કરીને, હવે તરત જ તે ગૃહ તરફ જા; કારણ કે ત્યાં જ શિવ વિદ્યમાન છે.”

Verse 19

तथा तान्स्वमहोत्पातांस्तत्र द्रष्टासि दुर्मते । इत्युक्त्वा विररामाथ गर्वहृद्भक्तवत्सलः

“અને ત્યાં, હે દુર્મતિ, તું તારા જ કરેલા તે મહા ઉત્પાતોને પણ જોઈશ.” એમ કહી, હૃદયનો ગર્વ ભાંગનાર ભક્તવત્સલ પછી મૌન થયો।

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । तच्छ्रुत्वा रुद्रमभ्यर्च्य दिव्यैरजंलिकुड्मलैः । प्रणम्य च महादेवं बाणश्च स्वगृहं गतः

સનત્કુમાર બોલ્યા—તે સાંભળી બાણે દિવ્ય અજમલી વેલના કળીઓથી રુદ્રની અર્ચના કરી; અને મહાદેવને પ્રણામ કરીને બાણ પોતાના ઘરે ગયો।

Verse 21

कुंभाण्डाय यथावृत्तं पृष्टः प्रोवाच हर्षितः । पर्यैक्षिष्टासुरो बाणस्तं योगं ह्युत्सुकस्सदा

કુંભાંડાએ પૂછતાં તેણે હર્ષપૂર્વક જેમ બન્યું તેમ બધું યથાવત્ કહી સંભળાવ્યું. એ વચ્ચે અસુર બાણ તે યોગસાધનાને સદા ઉત્સુકતાથી નિહાળતો રહ્યો, તેને પ્રાપ્ત કરવા તત્પર હતો.

Verse 22

अथ दैवात्कदाचित्स स्वयं भग्नं ध्वजं च तम् । दृष्ट्वा तत्रासुरो बाणो हृष्टो युद्धाय निर्ययौ

પછી દૈવયોગે ક્યારેક તે ધ્વજ પોતે જ તૂટેલો દેખાયો. ત્યાં તે જોઈને અસુર બાણ હર્ષિત થયો અને યુદ્ધ માટે નીકળી પડ્યો.

Verse 23

स स्वसैन्यं समाहूय संयुक्तः साष्टभिर्गणैः । इष्टिं सांग्रामिकां कृत्वा दृष्ट्वा सांग्रामिकं मधु

તેણે પોતાનું સૈન્ય બોલાવીને આઠ ગણો સાથે સંયુક્ત થયો. પછી યુદ્ધ માટેની ઇષ્ટિ (સાંગ્રામિક યજ્ઞ) કરીને, અભિયાનને ઉલ્લાસ આપતું ‘સાંગ્રામિક મધુ’ તેણે જોયું.

Verse 24

ककुभां मंगलं सर्वं संप्रेक्ष्य प्रस्थितोऽभवत् । महोत्साहो महावीरो बलिपुत्रो महारथः

બધી દિશાઓમાં સર્વત્ર મંગળ ચિહ્નો નિહાળી, મહોત્સાહી મહાવીર મહારથી બલિપુત્ર પ્રસ્થાન કર્યો।

Verse 25

इति हृत्कमले कृत्वा कः कस्मादागमिष्यति । योद्धा रणप्रियो यस्तु नानाशस्त्रास्त्रपारगः

આ રીતે હૃદયકમળમાં તેને સ્થિર કરી દેતાં, કોણ ક્યાંથી આવીને તેની સામે ઊભો રહી શકે? યુદ્ધપ્રિય અને અનેક શસ્ત્ર-અસ્ત્રોમાં પારંગત યોદ્ધા ત્યારે અજેય બની જાય છે।

Verse 26

यस्तु बाहुसहस्रं मे छिनत्त्वनलकाष्ठवत् । तथा शस्त्रैर्महातीक्ष्णैश्च्छिनद्मि शतशस्त्विह

અહીં જે કોઈ મારા સહસ્ર બાહુઓને વનમાંના સૂકા કાઠા જેવી રીતે કાપી નાખે, તેને પણ હું એ જ રીતે અતિ તીક્ષ્ણ શસ્ત્રોથી વારંવાર, સૈકડો વખત કાપી નાખીશ।

Verse 27

एतस्मिन्नंतरे कालः संप्राप्तश्शंकरेण हि । यत्र सा बाणदुहिता सुजाता कृतमंगला

આ વચ્ચે શંકરના વિધાનથી નિર્ધારિત ક્ષણ આવી પહોંચી; જ્યાં બાણની પુત્રી સુજાતા મંગલકર્મ કરીને, પવિત્ર વિધિ માટે સંપૂર્ણ તૈયાર થઈ ઊભી હતી।

Verse 28

माधवं माधवे मासि पूजयित्वा महानिशि । सुप्ता चांतः पुरे गुप्ते स्त्रीभावमुपलंभिता

માધવ માસમાં (વૈશાખમાં) માધવ (વિષ્ણુ)ની પૂજા કરીને, તે મહારાત્રિએ શહેરના ગુપ્ત અંતઃપુરમાં તે સૂઈ ગઈ; અને પછી જાગતાં/દેખાતાં તે સ્ત્રીભાવ પ્રાપ્ત થયેલી જણાઈ।

Verse 29

गौर्या संप्रेषितेनापि व्याकृष्टा दिव्यमायया । कृष्णात्मजात्मजेनाथ रुदंती सा ह्यनाथवत्

ગૌરીએ મોકલેલી હોવા છતાં તે દિવ્ય માયાથી ખેંચાઈ ગઈ; પછી કૃષ્ણના પુત્રના પુત્રે તેને પકડી લેતાં તે અનાથ જેવી રડવા લાગી।

Verse 30

स चापि तां बलाद्भुक्त्वा पार्वत्याः सखिभिः पुनः । नीतस्तु दिव्ययोगेन द्वारकां निमिषांतरात्

તેણે તેણીને બળપૂર્વક અપમાનિત કરી; પછી પાર્વતીની સખીઓએ તેને ફરી પકડી, દિવ્ય યોગબળથી એક નિમેષમાં દ્વારકામાં લઈ ગયા।

Verse 31

मृदिता सा तदोत्थाय रुदंती विविधा गिरः । सखीभ्यः कथयित्वा तु देहत्यागे कृतक्षणा

તે દુઃખથી ચકનાચૂર થઈ ઊભી થઈ, રડતી રડતી અનેક વિલાપવચનો બોલી. સખીઓને કહી તેણે તત્ક્ષણે દેહત્યાગનો સંકલ્પ કર્યો।

Verse 32

सख्या कृतात्मनो दोषं सा व्यास स्मारिता पुनः । सर्वं तत्पूर्ववृत्तांतं ततो दृष्ट्वा च सा भवत्

ત્યારે, હે વ્યાસ, સખીએ તેણીને પોતાના સંકલ્પથી થયેલા દોષની ફરી યાદ અપાવી. પછી અગાઉનો સમગ્ર વર્તાંત સમજીને તે સંપૂર્ણ રીતે જાગૃત થઈ।

Verse 33

अब्रवीच्चित्रलेखां च ततो मधुरया गिरा । ऊषा बाणस्य तनया कुंभांडतनयां मुने

પછી, હે મુનિ, બાણની પુત્રી ઊષાએ મધુર વાણીથી ચિત્રલેખાને કહ્યું—ચિત્રલેખા કુંભાંડની પુત્રી હતી।

Verse 34

ऊषोवाच । सखि यद्येष मे भर्ता पार्वत्या विहितः पुरा । केनोपायेन ते गुप्तः प्राप्यते विधिवन्मया

ઊષાએ કહ્યું—“સખી! જો આ જ મારા પતિ હોય, જેને પાર્વતીએ પૂર્વે મારા માટે નિર્ધારિત કર્યો છે, તો તારા દ્વારા ગુપ્ત રાખેલા તેને હું કયા ઉપાયથી વિધિપૂર્વક પ્રાપ્ત કરું?”

Verse 35

कस्मिन्कुले स वा जातो मम येन हृतं मनः । इत्युषावचनं श्रुत्वा सखी प्रोवाच तां तदा

“જેને મારું મન હર્યું, તે કયા કુળમાં જન્મ્યો?” એમ ઊષાએ કહ્યું. તેનું વચન સાંભળી સખીએ ત્યારે તેને ઉત્તર આપ્યો.

Verse 36

चित्रलेखोवाच । त्वया स्वप्ने च यो दृष्टः पुरुषो देवि तं कथम् । अहं संमानयिष्यामि न विज्ञातस्तु यो मम

ચિત્રલેખા બોલી—“દેવી, તું સ્વપ્નમાં જેને જોયો તે પુરુષને હું કેવી રીતે સન્માન આપું? તે તો મને અજાણ છે.”

Verse 37

दैत्यकन्या तदुक्ते तु रागांधा मरणोत्सुका । रक्षिता च तया सख्या प्रथमे दिवसे ततः

એ વાતો થતાં દૈત્યકન્યા રાગથી અંધ બની, મરણ માટે પણ ઉત્સુક થઈ. ત્યારે એ જ પ્રથમ દિવસે સખીએ તેની રક્ષા કરી.

Verse 38

पुनः प्रोवाच सोषा वै चित्रलेखा महामतिः । कुंभांडस्य सुता बाणतनयां मुनिसत्तम

હે મુનિશ્રેષ્ઠ, પછી કુંભાંડની પુત્રી મહામતિ ચિત્રલેખાએ બાણની પુત્રી ઊષાને ફરી કહ્યું.

Verse 39

चित्रलेखोवाच । व्यसनं तेऽपकर्षामि त्रिलोक्यां यदि भाष्यते । समानेष्ये नरं यस्ते मनोहर्ता तमादिश

ચિત્રલેખાએ કહ્યું—“ત્રિલોકમાં કહી શકાય તો હું તારો વ્યસન દૂર કરી દઈશ. જેણે તારો મન હરી લીધો છે તે પુરુષને હું લઈ આવીશ—મને કહો, તે કોણ છે?”

Verse 40

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्त्वा वस्त्रपुटके देवान्दैत्यांश्च दानवान् । गन्धर्वसिद्धनागांश्च यक्षादींश्च तथालिखत्

સનત્કુમાર બોલ્યા—એવું કહી તેણે વસ્ત્રપુટક પર દેવો, દૈત્યો અને દાનવોના નામ લખ્યા; તેમજ ગંધર્વો, સિદ્ધો, નાગો અને યક્ષાદિનો પણ તેમ જ ઉલ્લેખ કર્યો.

Verse 41

तथा नरांस्तेषु वृष्णीञ्शूरमानकदुंदुभिम् । व्यलिखद्रामकृष्णौ च प्रद्युम्नं नरसत्तमम्

એ જ રીતે તે મનુષ્યોમાં તેણે વૃષ્ણિવંશીઓ—શૂર, આનકદુંદુભિ—તથા રામ અને કૃષ્ણને પણ લખ્યા; અને નરશ્રેષ્ઠ પ્રદ્યુમ્નને પણ અંકિત કર્યો.

Verse 42

अनिरुद्धं विलिखितं प्राद्युम्निं वीक्ष्य लज्जिता । आसीदवाङ्मुखी चोषा हृदये हर्षपूरिता

પ્રદ્યુમ્ને દોરેલું અનિરુદ્ધનું ચિત્ર જોઈ ઊષા લજ્જિત થઈ. તે મૌન બની, મુખ નીચે કરી રહી; અને હૃદયમાં હર્ષથી પરિપૂર્ણ થઈ ગઈ.

Verse 43

ऊषा प्रोवाच चौरोऽसौ मया प्राप्तस्तु यो निशि । पुरुषः सखि येनाशु चेतोरत्नं हृतं मम

ઊષા બોલી—સખી! રાત્રે મારી પાસે આવેલો એ પુરુષ ખરેખર ચોર છે; કેમ કે તેણે ક્ષણમાં મારું હૃદય-રત્ન ચોરી લીધું છે.

Verse 44

यस्य संस्पर्शनादेव मोहिताहं तथाभवम् । तमहं ज्ञातुमिच्छामि वद सर्वं च भामिनि

જેનાં માત્ર સ્પર્શથી હું એવો મોહિત થયો, તેને હું જાણવા ઇચ્છું છું. હે ભામિની (તેજસ્વિની), બધું કહો.

Verse 45

कस्यायमन्वये जातो नाम किं चास्य विद्यते । इत्युक्ता साब्रवीन्नाम योगिनी तस्य चान्वयम्

“આ કયા વંશમાં જન્મ્યો છે અને તેનું નામ શું છે?” એમ પૂછતાં યોગિનીએ તેનું નામ તથા કુળપરંપરા કહી સંભળાવી।

Verse 46

सर्वमाकर्ण्य सा तस्य कुलादि मुनिसत्तम । उत्सुका बाणतनया बभाषे सा तु कामिनी

હે મુનિશ્રેષ્ઠ, તેનું કુળ વગેરે બધું સાંભળીને બાણની પુત્રી—ઉત્સુક અને પ્રેમમગ્ન—ત્યારે બોલી ઊઠી।

Verse 47

ऊषोवाच । उपायं रचय प्रीत्या तत्प्राप्त्यै सखि तत्क्षणात् । येनोपायेन तं कांतं लभेयं प्राणवल्लभम्

ઊષાએ કહ્યું—હે સખી, પ્રેમથી તત્ક્ષણે એવો ઉપાય રચ, જેથી હું મારા પ્રાણથી પણ પ્રિય એવા કાંતને મેળવી શકું।

Verse 48

यं विनाहं क्षणं नैकं सखि जीवितुमुत्सहे । तमानयेह सद्यत्नात्सुखिनीं कुरु मां सखि

હે સખી, તેના વિના હું એક ક્ષણ પણ જીવવાની હિંમત રાખતી નથી. સર્વ પ્રયત્નથી તેને તુરંત અહીં લાવી મને સુખી કર, સખી।

Verse 49

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्ता सा तथा बाणात्मजया मंत्रिकन्यका । विस्मिताभून्मुनिश्रेष्ठ सुविचारपराऽभवत्

સનત્કુમાર બોલ્યા—બાણની પુત્રી દ્વારા આમ કહ્યે પછી તે મંત્રીની કન્યા આશ્ચર્યચકિત થઈ, હે મુનિશ્રેષ્ઠ, અને તેનું મન સુવિચારમાં સ્થિર થયું।

Verse 50

ततस्सखीं समाभाष्य चित्रलेखा मनोजवा । बुद्ध्वा तं कृष्णपौत्रं सा द्वारकां गंतुमुद्यता

પછી સખી સાથે વાત કરીને, મનોજવાળી ચિત્રલેખા—તે કૃષ્ણનો પૌત્ર છે એમ જાણી—દ્વારકા જવા માટે તૈયાર થઈ।

Verse 51

ज्येष्ठकृष्णचतुर्दश्यां तृतीये तु गतेऽहनि । आप्रभातान्मुहूर्ते तु संप्राप्ता द्वारकां पुरीम्

જ્યેષ્ઠ માસના કૃષ્ણપક્ષની ચતુર્દશીએ, ત્રીજો દિવસ પસાર થયા પછી, પ્રભાત પહેલાંના એક મુહૂર્તે તે દ્વારકા નગરીમાં પહોંચી।

Verse 52

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहि तायां पंचमे युद्धखण्डे ऊषाचरित्रवर्णनं नाम द्विपञ्चाशत्तमोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીશિવમહાપુરાણની દ્વિતીય રુદ્રસંહિતાના પંચમ યુદ્ધખંડમાં ‘ઊષાચરિત્રવર્ણન’ નામનો બાવનમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો।

Verse 53

क्रीडन्नारीजनैस्सार्द्धं प्रपिबन्माधवी मधु । सर्वांगसुन्दरः श्यामः सुस्मितो नवयौवनः

સ્ત્રીઓના સમૂહ સાથે ક્રીડા કરતાં તે માધવી મધુ પીતો હતો. શ્યામવર્ણ, સર્વાંગસુંદર, મૃદુ સ્મિતવાળો, નવયૌવનથી દીપ્ત હતો।

Verse 54

ततः खट्वां समारूढमंधकारपटेन सा । आच्छादयित्वा योगेन तामसेन च माधवम्

પછી તે ખટ્વા પર આરૂઢ થઈ અને તામસ યોગબળથી માધવ (વિષ્ણુ) ને અંધકારના પડદાથી ઢાંકી તેમની ચેતનાને આવૃત કરી દીધી।

Verse 55

ततस्सा मूर्ध्नि तां खट्वां गृहीत्वा निमिषांतरात् । संप्राप्ता शोणितपुरं यत्र सा बाणनंदिनी

પછી તેણે તે ખટ્વાને મસ્તક પર ધારણ કરી, પળભરમાં શોણિતપુર પહોંચી ગઈ—જ્યાં બાણની પ્રિય પુત્રી વસતી હતી।

Verse 56

कामार्ता विविधान्भावाञ्चकारोन्मत्तमानसा । आनीतमथ तं दृष्ट्वा तदा भीता च साभवत्

કામથી વ્યાકુળ થઈ તેનું મન ઉન્મત્ત બન્યું અને તેણે અનેક ભાવો દર્શાવ્યા; પરંતુ તેને સામે લાવવામાં આવ્યો અને તેણે તેને જોયો ત્યારે તે ભયભીત થઈ ગઈ।

Verse 57

अंतःपुरे सुगुप्ते च नवे तस्मिन्समागमे । यावत्क्रीडितुमारब्धं तावज्ज्ञातं च तत्क्षणात्

અંતઃપુરના તે નવા અને સુસુરક્ષિત સમાગમમાં, ક્રીડા શરૂ થતાં જ તે ક્ષણમાં જ બધાને જાણ થઈ ગઈ।

Verse 58

अंतःपुरद्वारगतैर्वेत्रजर्जरपाणिभिः । इंगितैरनुमानैश्च कन्यादौःशील्यमाचरन्

અંતઃપુરના દ્વારે ઊભા રહી, હાથમાં વેત્રદંડ ધરાવતાં સેવકોએ સંકેતો અને સૂક્ષ્મ અનુમાનોથી કન્યાના શીલ-આચરણની કસોટી કરવા મુજબ વર્તન કર્યું।

Verse 59

स चापि दृष्टस्तैस्तत्र नरो दिव्यवपुर्धरः । तरुणो दर्शनीयस्तु साहसी समरप्रियः

ત્યાં તેમણે દિવ્ય તેજસ્વી દેહ ધરાવતો એક પુરુષ પણ જોયો—યુવાન, દર્શનીય, સાહસી અને સમરપ્રિય।

Verse 60

तं दृष्ट्वा सर्वमाचख्युर्बाणाय बलिसूनवे । पुरुषास्ते महावीराः कन्यान्तःपुररक्षकाः

તેને જોઈને તે મહાવીર પુરુષો—કન્યાઓના અંતઃપુરના રક્ષકો—બલિપુત્ર બાણને સર્વ વાત કહી સંભળાવી।

Verse 61

द्वारपाला ऊचुः । देव कश्चिन्न जानीते गुप्तश्चांतःपुरे बलात् । स कस्तु तव कन्यां वै स्वयंग्राहादधर्षयत्

દ્વારપાલો બોલ્યા—“દેવ! તે કોણ છે તે કોઈ જાણતું નથી; તે બળપૂર્વક અંતઃપુરમાં ગુપ્ત થઈ ગયો છે. તો પછી તે કોણ, જેણે પોતાના હાથોથી તમારી કન્યાને પકડીને મર્યાદા ભંગ કરી?”

Verse 62

दानवेन्द्र महाबाहो पश्यपश्यैनमत्र च । यद्युक्तं स्यात्तत्कुरुष्व न दुष्टा वयमित्युत

“હે દાનવેન્દ્ર, મહાબાહો! અહીં એને જુઓ, જુઓ. જે યોગ્ય હોય તે કરો; અમે દુષ્ટ નથી”—એમ કહી તેઓ બોલ્યા।

Verse 63

सनत्कुमार उवाच । तेषां तद्वचनं श्रुत्वा दानवेन्द्रो महाबलः । विस्मितोभून्मुनिश्रेष्ठ कन्यायाः श्रुतदूषणः

સનત્કુમાર બોલ્યા—હે મુનિશ્રેષ્ઠ! તેમની વાત સાંભળીને મહાબલી દાનવાધિપતિ અતિ આશ્ચર્યમાં પડ્યો; કારણ કે તેણે તે કન્યા વિષે નિંદાત્મક વાતો સાંભળી હતી.