Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 17

अन्धकादिदैत्ययुद्धे वीरकविजयः — Vīraka’s Victory over Andhaka’s Forces

ततस्स दैत्यो वरदानमत्तस्तैर्योधमुख्यैस्सहितो गुहां ताम् । विभिन्नधैर्यः पुनराजगाम शिलीमुखैर्मारसमुद्भवैश्च

tatassa daityo varadānamattastairyodhamukhyaissahito guhāṃ tām | vibhinnadhairyaḥ punarājagāma śilīmukhairmārasamudbhavaiśca

પછી તે દૈત્ય વરદાનના મદમાં મત્ત બની, પોતાના મુખ્ય યોદ્ધાઓ સાથે તે જ ગુહામાં ફરી આવ્યો. શિલીમુખ બાણો અને માર-સમુદ્ભવ શસ્ત્રોથી તેનું ધૈર્ય ભંગ થઈ ગયું હતું.

tataḥthen/thereafter
tataḥ:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottatas (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), temporal adverb (कालवाचक क्रियाविशेषण)
saḥhe
saḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; सर्वनाम (pronoun)
daityaḥthe demon
daityaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootdaitya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
varadāna-mattaḥintoxicated by the boon
varadāna-mattaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvara-dāna + matta (प्रातिपदिक); matta (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त-प्रत्ययार्थ/भाव)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी/उपपद-भाव: ‘वरदान’ कारणेन ‘मत्त’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (qualifier of daityaḥ)
taiḥwith those
taiḥ:
Sahakāraka/Instrument (करण/सह)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन; सर्वनाम
yodha-mukhyaiḥwith the chief warriors
yodha-mukhyaiḥ:
Sahakāraka (सह)
TypeNoun
Rootyodha + mukhya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘योधानां मुख्याḥ’); पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
sahitaḥaccompanied
sahitaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsahita (कृदन्त-प्रातिपदिक; √sah (धातु) + क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (past participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (connected with/ accompanied)
guhāmcave
guhām:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootguhā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन
tāmthat
tām:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम-विशेषण (demonstrative)
vibhinna-dhairyaḥwhose courage was shattered
vibhinna-dhairyaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootvibhinna (कृदन्त-प्रातिपदिक; √bhid (धातु) + क्त) + dhairya (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (कर्मधारय/षष्ठीभाव: ‘भिन्नं धैर्यं यस्य’); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण
punaragain
punar:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootpunar (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय (Avyaya), adverb (पुनरावृत्तिवाचक)
ājagāmacame/returned
ājagāma:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√gam (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन
śilīmukhaiḥwith arrows
śilīmukhaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootśilīmukha (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
māra-samudbhavaiḥborn of Māra (Kāma)
māra-samudbhavaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootmāra + samudbhava (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (षष्ठी: ‘मारात् समुद्भवाः’); पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषण (of śilīmukhaiḥ)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय, conjunction (समुच्चय)

Suta Goswami

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Bhairava

M
Māra (Kāma)

FAQs

It contrasts asuric pride—being “intoxicated by a boon”—with the inevitable breaking of such confidence when confronted by dharma upheld under Shiva’s cosmic governance (Pati), showing that power without humility is unstable.

Yuddhakhaṇḍa episodes portray Saguna Shiva’s order operating through events: even boon-protected forces lose resolve when divine will turns against adharma, reminding devotees that refuge in Shiva (often through Linga-worship) steadies the mind beyond fear and arrogance.

A practical takeaway is japa of the Panchakshara (“Om Namaḥ Śivāya”) to dissolve pride and restore inner courage; pairing it with Tripuṇḍra (bhasma) and Rudrāksha supports steadiness in conflict and temptation (māra).