Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 5

शङ्खचूडवधकथनम् / The Account of Śaṅkhacūḍa’s Slaying

दक्षः प्रीत्या ददौ तस्मै निजकन्यास्त्रयोदश । तासां प्रसूतिः प्रसभं न कथ्या बहुविस्तृताः

dakṣaḥ prītyā dadau tasmai nijakanyāstrayodaśa | tāsāṃ prasūtiḥ prasabhaṃ na kathyā bahuvistṛtāḥ

દક્ષે પ્રસન્ન થઈ તેને પોતાની તેર પુત્રીઓ આપી. તેમનીમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી સંતતિ અતિ વિશાળ છે; તેનું સંપૂર્ણ વર્ણન કરવું શક્ય નથી.

दक्षःDakṣa
दक्षः:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootdakṣa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative/कर्ता), एकवचन
प्रीत्याout of affection
प्रीत्या:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootprīti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-विभक्ति (Instrumental/हेतु), एकवचन
ददौgave
ददौ:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√dā (धातु)
Formलिट् (Perfect/परोक्षभूत); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तस्मैto him
तस्मै:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; चतुर्थी-विभक्ति (Dative/सम्प्रदान), एकवचन
निजकन्याःhis own daughters
निजकन्याः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootnija-kanyā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), बहुवचन; कर्मधारयः (निजा कन्याः)
त्रयोदशthirteen
त्रयोदश:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Roottrayodaśa (संख्याप्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; द्वितीया-बहुवचनार्थे (agreeing with कन्याः); द्विगु-समास (त्रयः + दश)
तासाम्of them
तासाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; षष्ठी-विभक्ति (Genitive/सम्बन्ध), बहुवचन
प्रसूतिःprogeny, offspring (account)
प्रसूतिः:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootprasūti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन
प्रसभम्in detail, extensively
प्रसभम्:
Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootprasabham (अव्यय)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (adverb: excessively/at length)
not
:
Nipāta (निपात)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (negative particle)
कथ्याis not to be narrated
कथ्या:
Kriyā (क्रियावाच्य-भाव्य)
TypeVerb
Root√kath (धातु) + यत् (कृदन्त)
Formविधेय-विशेषणरूप कृदन्त; यत्-प्रत्ययान्त (gerundive/भाव्य); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; अर्थः—‘कथयितुं योग्य/उचिता’ (to be told)
बहुविस्तृताःvery extensive
बहुविस्तृताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootbahu-vistṛta (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण (implied subject: (कथाः/वृत्तान्ताः)); कर्मधारयः (बहु विस्तृताः)

Suta Goswami

Tattva Level: pashu

Role: creative

D
Daksha

FAQs

The verse highlights how worldly expansion—lineage, progeny, and social continuity—can be immeasurable, yet Shaiva teaching points beyond such vastness to Pati (Shiva), the transcendent Lord who grants liberation from the endless spread of saṁsāra.

By stressing the immeasurable proliferation of creation, the text implicitly contrasts it with the steadiness of Saguna Shiva worship—especially Linga-upāsanā—which centers the devotee on Shiva as the stable refuge amid ever-expanding worldly multiplicity.

A practical takeaway is japa of the Pañcākṣarī—"Om Namaḥ Śivāya"—to cultivate detachment and inward focus; offering bhasma (Tripuṇḍra) remembrance can reinforce the insight that all expansive worldly outcomes are transient.