राहोः शिरच्छेदन-कारणकथनम् / The Account of Rāhu’s Beheading (Cause and Background)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एकदा वारिधिसुतो वृन्दापति रुदारधीः । सभार्य्यस्संस्थितो वीरोऽसुरैस्सर्वैः समन्वितः

સનત્કુમારે કહ્યું—એક વખત વારિધિપુત્ર, વૃંદાપતિ, કઠોર નિશ્ચયવાળો વીરો, પત્ની સહિત અને સર્વ અસુરો સાથે, કાર્ય માટે સજ્જ થઈ ઊભો રહ્યો.

Verse 2

तत्राजगाम सुप्रीतस्सुवर्चास्त्वथ भार्गवः । तेजः पुंजो मूर्त इव भासयन्सकला दिशः

ત્યારે ભૃગુવંશીય ભાર્ગવ ઋષિ અત્યંત પ્રસન્ન અને તેજસ્વી બની ત્યાં આવ્યા; જાણે તેજનો મૂર્તિમાન પુંજ, તેમણે સર્વ દિશાઓ પ્રકાશિત કરી.

Verse 3

तं दृष्ट्वा गुरुमायान्तमसुरास्तेऽखिला द्रुतम् । प्रणेमुः प्रीतमनसस्सिंधुपुत्रोऽपि सादरम्

ગુરુને આવતાં જોઈ તે બધા અસુરો તરત જ પ્રસન્ન મનથી પ્રણામ કરવા લાગ્યા; અને સિંધુપુત્ર (જલંધર) પણ આદરપૂર્વક નમસ્કાર કર્યો.

Verse 4

दत्त्वाशीर्वचनं तेभ्यो भार्गवस्तेजसां निधिः । निषसादासने रम्ये संतस्थुस्तेऽपि पूर्ववत्

તેમને આશીર્વાદવચન આપી, તેજનો નિધિ ભાર્ગવ (શુક્રાચાર્ય) રમ્ય આસન પર બેઠા; અને તેઓ પણ પૂર્વવત્ ત્યાં ઊભા રહ્યા.

Verse 5

अथ सिंध्वात्मजो वीरो दृष्ट्वा प्रीत्या निजां सभाम् । जलंधरः प्रसन्नोऽभूदनष्टवरशासनः

ત્યારે સિંધુનો પુત્ર વીરો જલંધર પોતાની સભાને આનંદથી જોઈ, અપ્રતિહત વર-શાસનમાં સ્થિર રહી પ્રસન્ન થયો।

Verse 6

तत्स्थितं छिन्नशिरसं दृष्ट्वा राहुं स दैत्यराट् । पप्रच्छ भार्गवं शीघ्रमिदं सागरनन्दनः

ત્યાં છિન્નશિર રાહુને ઊભેલો જોઈ દૈત્યોના રાજા, સાગરનંદને, તરત જ ભાર્ગવ (શુક્રાચાર્ય)ને પૂછ્યું—આ શું છે?

Verse 7

जलंधर उवाच । केनेदं विहितं राहोश्शिरच्छेदनकं प्रभो । तद्ब्रूहि निखिलं वृत्तं यथावत्तत्त्वतो गुरो

જલંધરે કહ્યું—હે પ્રભો! રાહુનું શિરચ્છેદન કોના દ્વારા વિધાન થયું? હે ગુરુ, સમગ્ર વર્તાંત યથાવત્ અને તત્ત્વતઃ મને કહો।

Verse 8

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सिन्धुपुत्रस्य भार्गवः । स्मृत्वा शिवपदांभोजं प्रत्युवाच यथार्थवत्

સનત્કુમાર બોલ્યા—સિંધુપુત્રના તે વચનો સાંભળી ભાર్గવે ભગવાન શિવના પદકમળોનું સ્મરણ કરી, યથાર્થ અને યોગ્ય ઉત્તર આપ્યો।

Verse 9

शुक्र उवाच । जलंधर महावीर सर्वासुरसहायक । शृणु वृत्तांतमखिलं यथावत्कथयामि ते

શુક્ર બોલ્યા—હે જલંધર મહાવીર, સર્વ અસુરોના સહાયક! સાંભળ, હું તને સમગ્ર વૃત્તાંત યથાવત્ કહું છું।

Verse 10

पुराभवद्बलिर्वीरो विरोचनसुतो बली । हिरण्यकशिपोश्चैव प्रपौत्रो धर्मवित्तमः

પૂર્વકાળમાં બલી નામે એક વીર હતો—વિરોચનનો પુત્ર, મહાબલી; અને હિરણ્યકશિપુનો પ્રપૌત્ર, ધર્મજ્ઞોમાં શ્રેષ્ઠ।

Verse 11

पराजितास्सुरास्तेन रमेशं शरणं ययुः । सवासवास्स्ववृत्तांतमाचख्युः स्वार्थसाधकाः

તેના દ્વારા પરાજિત થયેલા અસુરો રમેશના શરણે ગયા. વસુઓ અને આદિત્યો સાથે તેમણે બનેલો સમગ્ર વર્તાંત કહ્યો—પોતાના સ્વાર્થસિદ્ધિ માટે।

Verse 12

तदाज्ञया सुरैः सार्द्धं चक्रुस्संधिमथो सुराः । स्वकार्यसिद्धये तातच्छलकर्मविचक्षणाः

તેણીની આજ્ઞાથી દેવોએ સૂરებთან મળીને સંધિ કરી. હે તાત, છલ-નીતિમાં નિપુણ તેઓ પોતાના કાર્યસિદ્ધિ માટે જ એવું કરતા હતા।

Verse 13

अथामृतार्थे सिंधोश्च मंथनं चक्रुरादरात् । विष्णोस्सहायिनस्ते हि सुरास्सर्वेऽसुरैस्सह

પછી અમૃત મેળવવા માટે તેમણે આદરપૂર્વક સમુદ્રમંથન કર્યું. વિષ્ણુની સહાયથી બધા દેવો અસુરો સાથે મળીને તે કાર્ય કરવા લાગ્યા.

Verse 14

ततो रत्नोपहरणमकार्षुर्दैत्यशत्रवः । जगृहुर्यत्नतो देवाः पपुरप्यमृतं छलात्

પછી દૈત્યોના શત્રુ એવા દેવોએ રત્નો હરણ કર્યા. દેવોએ તેને યત્નપૂર્વક ગ્રહણ કર્યા અને કૌશલ્યભર્યા છલથી અમૃત પણ પી લીધું.

Verse 15

ततः पराभवं चक्रुरसुराणां सहायतः । विष्णोस्सुरास्सचक्रास्तेऽमृतापानाद्बलान्विताः

પછી સહાયકોના આધારથી દેવોએ અસુરોનો પરાભવ કર્યો. અમૃતપાનથી બળવાન બનેલા ચક્રધારી દેવો વિષ્ણુના નેતૃત્વમાં યુદ્ધમાં વિજયી થયા.

Verse 16

शिरश्छेदं चकारासौ पिबतश्चामृतं हरिः । राहोर्देवसभां हि पक्षपाती हरेस्सदा

રાહુ અમૃત પી રહ્યો હતો ત્યારે જ હરિ (વિષ્ણુ)એ તેનું શિરચ્છેદ કર્યું. દેવસભામાં હરિ સદા દેવોના પક્ષમાં રહે છે—રાહુના વિરોધમાં।

Verse 17

सनत्कुम्रार उवाच । एवं कविस्तस्य शिरश्छेदं राहोश्शशंस च । अमृतार्थे समुद्रस्य मंथनं देवकारितम्

સનત્કુમાર બોલ્યા—કવીએ આ રીતે રાહુના શિરચ્છેદનું વર્ણન કર્યું. અમૃતપ્રાપ્તિ માટે દેવોએ સમુદ્રમંથન કરાવ્યું.

Verse 18

रत्नोपहरणं चैव दैत्यानां च पराभवम् । देवैरमृतपानं च कृतं सर्वं च विस्तरात्

તેણે વિસ્તારે વર્ણન કર્યું—રત્નોનું અપહરણ, દૈત્યોનો પરાભવ અને દેવોએ કરેલું અમૃતપાન—આ બધું.

Verse 19

तदाकर्ण्य महावीरोम्बुधिबालः प्रतापवान् । चुक्रोध क्रोधरक्ताक्षस्स्वपितुर्मंथनं तदा

આ સાંભળી પરાક્રમી મહાવીર અંબુધિબાલ ક્રોધિત થયો; ક્રોધથી તેની આંખો લાલ થઈ, અને ત્યારે તેણે પોતાના પિતાને ઉશ્કેરવા માંડ્યો.

Verse 20

अथ दूतं समाहूय घस्मराभिधमुत्तमम् । सर्वं शशंस चरितं यदाह गुरुरात्मवान्

પછી તેણે ઘસ્મર નામના ઉત્તમ દૂતને બોલાવી, આત્મસંયમી અને જ્ઞાની ગુરુએ કહ્યા મુજબ સમગ્ર ઘટનાક્રમ સંપૂર્ણ રીતે વર્ણવ્યો.

Verse 21

अथ तं प्रेषयामास स्वदूतं शक्रसन्निधौ । संमान्य बहुशः प्रीत्याऽभयं दत्त्वा विशारदम्

પછી તેણે પોતાના દૂતને શક્ર (ઇન્દ્ર)ની સન્નિધિમાં મોકલ્યો. પ્રેમથી વારંવાર સન્માન કરીને, તે નિપુણ દૂતને અભય આપીને રવાના કર્યો.

Verse 22

दूतस्त्रिविष्टपं तस्य जगामारमलं सुधीः । घस्मरोंऽबुधिबालस्य सर्वदेवसमन्वितम्

પછી તે શુદ્ધ અને બુદ્ધિમાન દૂત, સર્વ દેવો સાથે, તેના નિર્મળ ત્રિવિષ્ટપ (સ્વર્ગ) લોકમાં ગયો—અને અપરિપક્વ બુદ્ધિવાળા બાળસ્વભાવના ઘસ્મર પાસે પહોંચ્યો.

Verse 23

तत्र गत्वा स दूतस्तु सुधर्मां प्राप्य सत्वरम् । गर्वादखर्वमौलिर्हि देवेन्द्रं वाक्यमब्रवीत्

ત્યાં જઈ તે દૂત ત્વરિત સుధર્મા સભામાં પહોંચ્યો. પછી ગર્વથી મસ્તક ઊંચું રાખી તેણે દેવેન્દ્ર (ઇન્દ્ર)ને આ વચન કહ્યાં.

Verse 24

घस्मर उवाच । जलंधरोऽब्धि तनयस्सर्वदैत्यजनेश्वरः । सुप्रतापी महावीरस्स्वयं कविसहायवान्

ઘસ્મર બોલ્યો—જલંધર સમુદ્રપુત્ર છે અને સર્વ દૈત્યગણોનો અધિપતિ છે. તે મહાપ્રતાપી મહાવીર છે અને સ્વયં કવિ (શુક્રાચાર્ય) તેની સહાય કરે છે.

Verse 25

दूतोऽहं तस्य वीरस्य घस्मराख्यो न घस्मरः । प्रेषितस्तेन वीरेण त्वत्सकाशमिहागतः

હું તે વીરનો દૂત છું—મારું નામ ઘસ્મર છે, માત્ર ‘ભક્ષક’ નથી. તે પરાક્રમી દ્વારા પ્રેષિત થઈને હું અહીં તમારા સન્નિધানে આવ્યો છું.

Verse 26

अव्याहताज्ञस्वर्वत्र जलंधर उदग्रधीः । निर्जिताखिलदैत्यारिस्स यदाह शृणुष्व तत्

જેની આજ્ઞા સર્વત્ર અવરોધરહિત છે, જેની બુદ્ધિ તીવ્ર અને દૃઢ છે, અને જેણે દૈત્યોના સર્વ શત્રુઓને જીત્યા છે—એ જલંધરે જે કહ્યું તે સાંભળો.

Verse 27

जलंधर उवाच । कस्मात्त्वया मम पिता मथितस्सागरोऽद्रिणा । नीतानि सर्वरत्नानि पितुर्मे देवताधम

જલંધરે કહ્યું—તમે પર્વતથી મારા પિતા સમુદ્રનું મથન કેમ કર્યું? અને મારા પિતાના સર્વ રત્નો કેમ લઈ ગયા, હે દેવાધમ?

Verse 28

उचितं न कृतं तेऽद्य तानि शीघ्रं प्रयच्छ मे । ममायाहि विचार्येत्थं शरणं दैवतैस्सह

આજેય તું યોગ્ય કાર્ય કર્યું નથી. તેથી તે બધું જલ્દી મને આપી દે. આમ વિચારી દેવતાઓ સાથે મારી શરણમાં આવ.

Verse 29

अन्यथा ते भयं भूरि भविष्यति सुराधम । राज्यविध्वंसनं चैव सत्यमेतद्ब्रवीम्यहम्

નહીંતર, હે સુરાધમ, તને ભારે ભય નિશ્ચિત થશે અને તારા રાજ્યનો પણ વિનાશ થશે. આ હું સત્ય કહું છું.

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । इति दूतवचः श्रुत्वा विस्मितस्त्रिदशाधिपः । उवाच तं स्मरन्निन्द्रो भयरोषसमन्वितः

સનત્કુમાર બોલ્યા—દૂતના વચનો સાંભળી ત્રિદશાધિપતિ આશ્ચર્યચકિત થયો. તે વાત સ્મરીને ઇન્દ્ર ભય અને ક્રોધથી યુક્ત થઈ તેને બોલ્યો.

Verse 31

अद्रयो मद्भयात्त्रस्तास्स्वकुक्षिस्था यतः कृताः । अन्येऽपि मद्द्विषस्तेन रक्षिता दितिजाः पुरा

મારા ભયથી ભીત થયેલા પર્વતોને એમ કરાયા કે તેઓ પોતાની જ કુક્ષિમાં સ્થિત રહે (અંતઃશક્તિ સંયમિત રાખે). અને પૂર્વે, મારા શત્રુ એવા અન્ય દિતિજ દૈત્યોને પણ તેણે જ રક્ષ્યા હતા.

Verse 32

तस्मात्तद्रत्नजातं तु मया सर्वं हृतं किल । न तिष्ठति मम द्रोही सुखं सत्यं ब्रवीम्यहम्

એથી તે રત્નસમૂહનું બધું મેં ખરેખર હરી લીધું છે. જે મારી સામે દ્રોહ કરે છે તે સુખમાં ટકી શકતો નથી—આ સત્ય હું કહું છું.

Verse 33

शंखोप्येव पुरा दैत्यो मां द्विषन्सागरात्मजः । अभवन्मूढचित्तस्तु साधुसंगात्समुज्झित

પૂર્વકાળે સાગરપુત્ર દૈત્ય શંખ પણ મને દ્વેષ કરતો હતો. પરંતુ સાધુસંગથી તે મૂઢચિત્ત પણ ઉદ્ધરાઈ ઊંચે ઉઠ્યો.

Verse 34

ममानुजेन हरिणा निहतस्य हि पापधीः । हिंसकस्साधुसंधस्य पापिष्ठस्सागरोदरे

મારા અનુજ હરિએ તેને નિશ્ચયે સંહાર્યો. તે પાપબુદ્ધિ—હિંસક, સાધુસંઘનો પીડક અને પરમ પાપી—હવે સાગરના ઉદરમાં પડ્યો છે.

Verse 35

तद्गच्छ दूत शीघ्रं त्वं कथयस्वास्य तत्त्वतः । अब्धिपुत्रस्य सर्वं हि सिंधोर्मंथनकारणम्

તેથી હે દૂત, તું તુરંત જા અને તેને તત્ત્વથી સત્યરૂપે વિગતે કહી દે—સમુદ્રપુત્ર વિષે સર્વ વાત, તેમજ સમુદ્રમંથનનું સમગ્ર કારણ પણ।

Verse 36

सनत्कुमार उवाच । इत्थं विसर्जितो दूतो घस्मराख्यस्सुबुद्धिमान् । तदेन्द्रेणागमत्तूर्ण्णं यत्र वीरो जलंधरः

સનત્કુમારે કહ્યું—આ રીતે વિદાય કરાયેલો, ઘસ્મર નામનો સુબુદ્ધિમાન દૂત ઇન્દ્ર દ્વારા મોકલાઈ તુરંત ત્યાં ગયો, જ્યાં વીર જલંધર હતો।

Verse 37

तदिदं वचनं दैत्यराजो हि तेन धीमता । कथितो निखिलं शक्रप्रोक्तं दूतेन वै तदा

ત્યારે તે બુદ્ધિમાન દૂતે દૈત્યરાજને શક્ર (ઇન્દ્ર) દ્વારા કહેલું સમગ્ર વચન સંપૂર્ણ રીતે કહી સંભળાવ્યું.

Verse 38

तन्निशम्य ततो दैत्यो रोषात्प्रस्फुरिताधरः । उद्योगमकरोत्तूर्णं सर्वदेवजिगीषया

તે સાંભળીને તે દૈત્ય ક્રોધથી તેના હોઠ ધ્રૂજવા લાગ્યા; અને સર્વ દેવોને જીતવાની ઇચ્છાથી તેણે તરત જ તૈયારી શરૂ કરી.

Verse 39

तदोद्योगेऽसुरेन्द्रस्य दिग्भ्यः पातालतस्तथा । दितिजाः प्रत्यपद्यंत कोटिशःकोटिशस्तथा

ત્યારે અસુરેન્દ્ર યુદ્ધ માટે ઉદ્યત થતાં જ, દિશાઓમાંથી તથા પાતાળમાંથી પણ દિતિજ દૈત્યો કરોડો-કરોડોની સંખ્યામાં એકત્ર થયા.

Verse 40

अथ शुंभनिशुंभाद्यै बलाधिपतिकोटिभिः । निर्जगाम महावीरः सिन्धुपुत्रः प्रतापवान्

પછી શુંભ-નિશુંભ આદિ તથા સેનાઓના કરોડો-કરોડો સેનાપતિઓ સાથે, મહાવીર પ્રતિાપવાન સિંધુપુત્ર આગળ નીકળ્યો.

Verse 41

प्राप त्रिविष्टपं सद्यः सर्वसैन्यसमावृतः । दध्मौ शंखं जलधिजो नेदुर्वीराश्च सर्वतः

સંપૂર્ણ સેનાથી ઘેરાયેલો તે તરત જ ત્રિવિષ્ટપ (સ્વર્ગલોક) પહોંચ્યો. ત્યારબાદ સમુદ્રજ શંખ ફૂંકાયો અને સર્વત્ર વીરો ગર્જના કરવા લાગ્યા.

Verse 42

गत्वा त्रिविष्टपं दैत्यो नन्दनाधिष्ठितोऽभवत् । सर्व सैन्यं समावृत्य कुर्वाणः सिंहवद्रवम्

ત્રિવિષ્ટપ (સ્વર્ગ) જઈ તે દૈત્ય નંદન વનમાં સ્થિત થયો. સમગ્ર સૈન્યને ઘેરી તેણે સિંહ સમી ગર્જના કરી।

Verse 43

पुरमावृत्य तिष्ठत्तद्दृष्ट्वा सैन्यबलं महत् । निर्ययुस्त्वमरावत्या देवा युद्धाय दंशिताः

નગરને ચારે તરફથી ઘેરીને ઊભેલી તે મહાન સેનાબળને જોઈ, યુદ્ધ માટે સન્નદ્ધ અને શસ્ત્રધારી દેવો અમરાવતીમાંથી બહાર નીકળ્યા।

Verse 44

ततस्समभवद्युद्धं देवदानवसेनयोः । मुसलैः परिघैर्बाणैर्गदापरशुशक्तिभिः

પછી દેવો અને દાનવોની સેનાઓ વચ્ચે ઘોર યુદ્ધ થયું—મુસલ, પરિઘ, બાણ, ગદા, પરશુ અને શક્તિઓથી।

Verse 45

तेऽन्योन्यं समधावेतां जघ्नतुश्च परस्परम् । क्षणेनाभवतां सेने रुधिरौघपरिप्लुते

તેઓ એકબીજા પર ધસી આવ્યા અને પરસ્પર પ્રહાર કરીને પાડી દેવા લાગ્યા. ક્ષણમાં જ બન્ને સેનાઓ રક્તપ્રવાહોથી છલકાઈ ગઈ।

Verse 46

पतितैः पात्यमानैश्च गजाश्वरथपत्तिभिः । व्यराजत रणे भूमिस्संध्याभ्रपटलैरिव

તે યુદ્ધમાં પડેલા અને પાડી દેવામાં આવતા હાથી, ઘોડા, રથ અને પદાતિઓથી છવાયેલી ધરતી, સંધ્યાકાળના વાદળોના સ્તરોવાળા આકાશ જેવી શોભતી હતી।

Verse 47

तत्र युद्धे मृतान्दैत्यान्भार्गवस्तानजीवयत् । विद्ययामृतजीविन्या मंत्रितैस्तोयबिन्दुभिः

તે યુદ્ધમાં મરેલા દૈત્યોને ભાર્ગવ (શુક્રાચાર્ય) એ અમૃત-સંજીવની વિદ્યાથી, મંત્રસંસ્કૃત જળબિંદુઓ વડે, ફરી જીવંત કર્યા.

Verse 48

देवानपि तथा युद्धे तत्राजीवयदंगिराः । दिव्यौषधैस्समानीय द्रोणाद्रेस्स पुनःपुनः

એ જ યુદ્ધમાં અંગિરા ઋષિએ પણ દેવોને પુનર્જીવિત કર્યા; તેઓ દ્રોણ પર્વત પરથી દિવ્ય ઔષધિઓ વારંવાર લાવી તેમને ફરી ફરી જીવંત કરતા રહ્યા.

Verse 49

दृष्टवान्स तथा युद्धे पुनरेव समुत्थितान् । जलंधरः क्रोधवशो भार्गवं वाक्यमब्रवीत्

યુદ્ધમાં તેમને ફરી ઊભા થતા જોઈ, ક્રોધવશ જલંધરે ભાર્ગવ (શુક્રાચાર્ય)ને આ વચન કહ્યું।

Verse 50

जलंधर उवाच । मया देवा हता युद्धे उत्तिष्ठंति कथं पुनः । ततः संजीविनी विद्या नैवान्यत्रेति वै श्रुता

જલંધરે કહ્યું—મેં યુદ્ધમાં દેવોને માર્યા, તો તેઓ ફરી કેવી રીતે ઊભા થાય છે? મેં તો સાંભળ્યું છે કે સંજીવની વિદ્યા ત્યાં જ છે; અન્યત્ર નથી।

Verse 51

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य सिन्धुपुत्रस्य भार्गवः । प्रत्युवाच प्रसन्नात्मा गुरुश्शुक्रो जलंधरम्

સનત્કુમારે કહ્યું—સિંધુપુત્ર જલંધરના આ વચનો સાંભળી, પ્રસન્નચિત્ત ગુરુ શુક્ર (ભાર્ગવ) જલંધરને ઉત્તર આપ્યો।

Verse 52

शुक्र उवाच । दिव्यौषधीस्समानीय द्रोणाद्रेरंगिरास्सुरान् । जीवयत्येष वै तात सत्यं जानीहि मे वचः

શુક્ર બોલ્યા: હે તાત, દ્રોણ પર્વત પરથી દિવ્ય ઔષધિઓ લાવી અંગિરસ નિશ્ચયે દેવોને જીવંત કરશે. મારા વચનને સત્ય જાણો.

Verse 53

जयमिच्छसि चेत्तात शृणु मे वचनं शुभम् । ततः सोऽरं भुजाभ्यां त्वं द्रोणमब्धावुपाहर

હે તાત, જો તને વિજય જોઈએ તો મારું શુભ વચન સાંભળ. ત્યારબાદ તું બંને ભુજાઓથી તે દ્રોણને ઉઠાવી સમુદ્રમાં લઈ જઈ મૂકી દે.

Verse 54

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तस्स तु दैत्येन्द्रो गुरुणा भार्गवेण ह । द्रुतं जगाम यत्रासावास्ते चैवाद्रिराट् च सः

સનત્કુમાર બોલ્યા—ગુરુ ભાર્ગવના ઉપદેશથી દૈત્યેન્દ્ર ઝડપથી ત્યાં ગયો જ્યાં પર્વતરાજ અદ્રિરાટ નિવાસ કરતો હતો।

Verse 55

भुजाभ्यां तरसा दैत्यो नीत्वा द्रोणं च तं तदा । प्राक्षिपत्सागरे तूर्णं चित्रं न हरतेजसि

ત્યારે દૈત્યે મહાબળથી પોતાની ભુજાઓમાં દ્રોણને પકડી તુરંત સમુદ્રમાં ફેંકી દીધો; દ્રોણનું તેજ સહેલાઈથી હરાતું નથી—આ અદ્ભુત હતું।

Verse 56

पुनरायान्महावीरस्सिन्धुपुत्रो महाहवम् । जघानास्त्रैश्च विविधैस्सुरान्कृत्वा बलं महत्

પછી મહાવીર સિંધુપુત્ર તે મહાયુદ્ધમાં ફરી આગળ વધ્યો; મહાબળ એકત્ર કરી વિવિધ અસ્ત્રોથી દેવતાઓ પર પ્રહાર કર્યો।

Verse 57

अथ देवान्हतान्दृष्ट्वा द्रोणाद्रिमगमद्गुरुः । तावत्तत्र गिरीद्रं तं न ददर्श सुरार्चितः

પછી દેવોને હત થયેલા જોઈ ગુરુ દ્રોણ પર્વત તરફ ગયા; પરંતુ ત્યાં પહોંચતાં જ દેવોએ પૂજેલો તે ગિરિરાજ તેમને દેખાયો નહીં।

Verse 58

ज्ञात्वा दैत्यहृतं द्रोणं धिषणो भयविह्वलः । आगत्य देवान्प्रोवाच जीवो व्याकुलमानसः

દૈત્યો દ્વારા દ્રોણ હરણ થયું છે એમ જાણી, ભયથી વ્યાકુળ ધીષણ દેવતાઓ પાસે આવી, અત્યંત ચિંતિત મનથી તેમને બોલ્યો।

Verse 59

गुरुरुवाच । पलायध्वं सुरास्सर्वे द्रोणो नास्ति गिरिर्महान् । ध्रुवं ध्वस्तश्च दैत्येन पाथोधितनयेन हि

ગુરુએ કહ્યું—હે સર્વ દેવો, પલાયન કરો. મહાન દ્રોણ પર્વત હવે નથી રહ્યો; સાગર-તનય દૈત્યે તેને નિશ્ચિત રીતે ધ્વસ્ત કર્યો છે.

Verse 60

जलंधरो महादैत्यो नायं जेतुं क्षमो यतः । रुद्रांशसंभवो ह्येष सर्वामरविमर्दनः

જલંધર મહાદૈત્ય છે; તેથી સામાન્ય ઉપાયોથી તેને જીતવું શક્ય નથી. એ રુદ્રાંશથી ઉત્પન્ન છે અને સર્વ દેવોનો મર્દન કરનાર છે.

Verse 61

मया ज्ञातः प्रभावोऽस्य यथोत्पन्नः स्वयं सुराः । शिवापमानकृच्छक्रचेष्टितं स्मरताखिलम्

આનું પ્રભાવ જેમ ઉત્પન્ન થયું તેમ મેં જાણી લીધું છે. હે દેવો, તમે સૌ સ્મરો—શિવનો અપમાન કરીને ઇન્દ્રે જે વર્તન કર્યું હતું, તે સર્વ।

Verse 62

सनत्कुमार उवाच । श्रुत्वा तद्वचनं देवास्सुराचार्यप्रकीर्तितम् । जयाशां त्यक्तवंतस्ते भयविह्वलितास्तथा

સનત્કુમાર બોલ્યા—દેવગુરુએ પ્રકીર્તિત કરેલા તે વચનો સાંભળી દેવતાઓએ વિજયની આશા ત્યજી દીધી અને ભયથી વ્યાકુળ થયા.

Verse 63

दैत्यराजेन तेनातिहन्यमानास्समंततः । धैर्यं त्यक्त्वा पलायंत दिशो दश सवासवाः

તે દૈત્યરાજ દ્વારા સર્વત્ર અત્યંત પ્રહારો સહન કરીને, વસુ વગેરે દેવો ધૈર્ય ત્યજી દસેય દિશામાં ભાગી ગયા.

Verse 64

देवान्विद्रावितान्दृष्ट्वा दैत्यस्सागरनंदनः । शंखभेरी जयरवैः प्रविवेशामरावतीम्

દેવતાઓને વિખેરાઈ ભાગતા જોઈ, સાગરનંદન દૈત્ય શંખ-ભેરીના જયઘોષો વચ્ચે અમરાવતીમાં પ્રવેશ્યો.

Verse 65

प्रविष्टे नगरीं दैत्ये देवाः शक्रपुरोगमाः । सुवर्णाद्रिगुहां प्राप्ता न्यवसन्दैत्यतापिताः

દૈત્ય નગરીમાં પ્રવેશતાં જ, શક્ર (ઇન્દ્ર)ના નેતૃત્વમાં દેવગણ દૈત્યના ઉપદ્રવથી પીડિત થઈ સુવર્ણ પર્વતની ગુફામાં પહોંચ્યા અને ત્યાં શરણ લઈને વસ્યા।

Verse 66

तदैव सर्वेष्वसुरोऽधिकारेष्विन्द्रादिकानां विनिवेश्य सम्यक् । शुंभादिकान्दैत्यवरान् पृथक्पृथक्स्वयं सुवर्णादिगुहां व्यगान्मुने

તત્કાળ તે અસુરે ઇન્દ્ર વગેરે દેવોને તેમના તેમના અધિકાર-સ્થાનોમાં યોગ્ય રીતે સ્થાપિત કર્યા. પછી શુંભ વગેરે શ્રેષ્ઠ દૈત્યોને જુદા જુદા મથકો પર ગોઠવી, હે મુનિ, તે પોતે સુવર્ણાદિ નામની ગુફામાં ગયો।