गणेशाभिषेक-वरदान-विधानम् | Gaṇeśa’s Consecration, Boons, and Prescribed Worship

Verse 1

नारद उवाच । जीविते गिरिजापुत्रे देव्या दृष्टे प्रजेश्वर । ततः किमभवत्तत्र कृपया तद्वदाधुना

નારદ બોલ્યા— હે પ્રજેશ્વર! દેવી જ્યારે ગિરિજાપુત્રને જીવિત જોયો, ત્યારે ત્યાં પછી શું બન્યું? કૃપા કરીને હવે તે કહો.

Verse 2

ब्रह्मोवाच । जीविते गिरिजापुत्रे देव्या दृष्टे मुनीश्वर । यज्जातं तच्छृणुष्वाद्य वच्मि ते महदुत्सवम्

બ્રહ્મા બોલ્યા— હે મુનીશ્વર! દેવી ગિરિજાપુત્રને જીવિત જોઈ ત્યારે જે બન્યું તે આજે સાંભળો. હું તમને તે મહોત્સવનું વર્ણન કહું છું.

Verse 3

जीवितस्स शिवापुत्रो निर्व्यग्रो विकृतो मुने । अभिषिक्तस्तदा देवैर्गणाध्यक्षैर्गजाननः

હે મુને! શિવપુત્ર જીવિત થયો—નિર્વ્યગ્ર અને દુઃખરહિત. ત્યારે દેવો અને ગણાધ્યક્ષોએ ગજાનનનું વિધિપૂર્વક અભિષેક કર્યું.

Verse 4

दृष्ट्वा स्वतनयं देवी शिवा हर्षसमन्विता । गृहीत्वा बालकं दोर्भ्यां प्रमुदा परिषस्वजे

પોતાના પુત્રને જોઈ દેવી શિવા હર્ષથી ભરાઈ ગઈ. તેણે બાળકને બંને ભુજાઓમાં લઈને પરમાનંદથી તેને ઘનિષ્ઠ રીતે આલિંગન કર્યું.

Verse 5

वस्त्राणि विविधानीह नानालंकरणानि च । ददौ प्रीत्या गणेशाय स्वपुत्राय मुदांबिका

અહીં મુદિતાંબિકાએ પ્રેમપૂર્વક પોતાના પુત્ર ગણેશને અનેક પ્રકારનાં વસ્ત્રો અને નાનાં આભૂષણો આપ્યાં.

Verse 6

पूजयित्वा तया देव्या सिद्धिभिश्चाप्यनेकशः । करेण स्पर्शितस्सोथ सर्वदुःखहरेण वै

તે દેવીએ અનેક રીતે પૂજા કરીને અને અનેક સિદ્ધિઓ આપીને, પછી સર્વ દુઃખ હરનાર પોતાના હાથે તેને સ્પર્શ કર્યો; તેથી તેના બધા ક્લેશ દૂર થયા.

Verse 7

पूजयित्वा सुतं देवी मुखमाचुम्ब्य शांकरी । वरान्ददौ तदा प्रीत्या जातस्त्वं दुःखितोऽधुना

દેવી શાંકરીએ પુત્રની પૂજા કરીને તેના મુખને ચુંબન કર્યું. પછી આનંદથી વરદાન આપ્યાં; પરંતુ હવે તું દુઃખિત થયો છે.

Verse 8

धन्योसि कृतकृत्योसि पूर्वपूज्यो भवाधुना । सर्वेषाममराणां वै सर्वदा दुःखवर्जितः

તું ધન્ય છે, કૃતકૃત્ય છે; આજથી તું પ્રથમ પૂજ્ય બનશે. સર્વ અમરોમાં તું સદૈવ દુઃખવિહિન રહેશે.

Verse 9

आनने तव सिन्दूरं दृश्यते सांप्रतं यदि । तस्मात्त्वं पूजनीयोसि सिन्दूरेण सदा नरैः

હવે તારા મુખ પર સિંદૂર દેખાય છે; તેથી તું સદૈવ પૂજનીય છે. લોકો હંમેશાં સિંદૂરથી તારો સન્માન કરે.

Verse 10

पुष्पैर्वा चन्दनैर्वापि गन्धेनैव शुभेन च । नैवेद्ये सुरम्येण नीराजेन विधानतः

વિધિ મુજબ શિવની પૂજા પુષ્પોથી, અથવા ચંદનથી, કે શુભ સુગંધથી કરવી જોઈએ; તેમજ મનોહર નૈવેદ્ય અર્પણ કરીને નિયમસર નીરાજન પણ કરવું જોઈએ.

Verse 11

तांम्बूलैरथ दानैश्च तथा प्रक्रमणैरपि । नमस्कारविधानेन पूजां यस्ते विधास्यति

જે ભક્ત તાંબૂલ અર્પણ કરીને, દાન આપી, પ્રદક્ષિણા કરીને અને વિધિપૂર્વક નમસ્કાર કરીને તમારી પૂજા કરે છે, તે જ ખરેખર તમને યોગ્ય પૂજા અર્પે છે.

Verse 12

तस्य वै सकला सिद्धिर्भविष्यति न संशयः । विघ्नान्यनेकरूपाणि क्षयं यास्यंत्यसंशयम्

તેને સંપૂર્ણ સિદ્ધિ નિશ્ચિતપણે પ્રાપ્ત થશે—એમાં શંકા નથી. અનેક પ્રકારના વિઘ્નો પણ નિઃસંદેહ નાશ પામશે.

Verse 13

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा च तदा देवी स्वपुत्रं तं महेश्वरो । नानावस्तुभिरुत्कृष्टं पुनरप्यर्चयत्तथा

બ્રહ્માએ કહ્યું—આવું કહી દેવી ત્યારે પોતાના પુત્રને (સંબોધી); અને મહેશ્વરે પણ એ જ રીતે અનેક ઉત્તમ દ્રવ્યો વડે તે શ્રેષ્ઠ બાળકની ફરી અર્ચના કરી.

Verse 14

ततस्स्वास्थ्यं च देवानां गणानां च विशेषतः । गिरिजाकृपया विप्र जातं तत्क्षणमात्रतः

ત્યારબાદ, હે વિપ્ર, ગિરિજાની કૃપાથી દેવતાઓનું—અને વિશેષ કરીને (શિવના) ગણોનું—સ્વાસ્થ્ય તે ક્ષણમાત્રમાં જ પુનઃ પ્રાપ્ત થયું.

Verse 15

एतस्मिंश्च क्षणे देवा वासवाद्याः शिवं मुदा । स्तुत्वा प्रसाद्य तं देवं भक्ता निन्युः शिवांतिकम्

એ જ ક્ષણે વાસવ (ઇન્દ્ર) આદિ દેવોએ આનંદથી શિવની સ્તુતિ કરી. તે દેવને પ્રસન્ન કરીને ભક્તોએ તેમને શિવા (પાર્વતી)ના સાન્નિધ્યમાં લઈ ગયા.

Verse 16

संसाद्य गिरिशं पश्चादुत्संगे सन्न्यवेशयन् । बालकं तं महेशान्यास्त्रिजगत्सुखहेतवे

પછી ગિરિશ (શિવ) પાસે જઈ મહેશાની (પાર્વતી)એ તે બાળકને પોતાની ગોદમાં બેસાડ્યો—ત્રિજગતના સુખના હેતુ માટે.

Verse 17

शिवोपि तस्य शिरसि दत्त्वा स्वकरपंकजम् । उवाच वचनं देवान् पुत्रोऽयमिति मेऽपरः

ત્યારે ભગવાન શિવે પણ તેના મસ્તક પર પોતાનો કમળસમાન કર મૂકીને દેવોને કહ્યું— “આ પણ મારો જ પુત્ર છે.”

Verse 18

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां चतुर्थे कुमारखंडे गणेशगणाधिपपदवीवर्णनं नामाष्टादशोऽध्यायः

આ રીતે શ્રીશિવમહાપુરાણની દ્વિતીય રુદ્રસંહિતાના ચતુર્થ કુમારખંડમાં ‘ગણેશના ગણાધિપ પદવીપ્રાપ્તિનું વર્ણન’ નામનો અઢારમો અધ્યાય સમાપ્ત થયો.

Verse 19

नारादाद्यानृषीन्सर्वान्सत्वास्थाय पुरोऽब्रवीत् । क्षंतव्यश्चापराधो मे मानश्चैवेदृशो नृणाम्

ત્યારે મનને સ્થિર કરીને નારદાદિ સર્વ ઋષિઓને સામે કહી દીધું— “મારો અપરાધ ક્ષમા કરશો; મનુષ્યોમાં આવો અહંકાર ઊઠે છે.”

Verse 20

अहं च शंकरश्चैव विष्णुश्चैते त्रयस्सुराः । प्रत्यूचुर्युगपत्प्रीत्या ददतो वरमुत्तमम्

“હું (બ્રહ્મા), શંકર અને વિષ્ણુ”—આ ત્રણ દેવતા હૃદયથી પ્રસન્ન થઈ, પરમ વર આપવા ઉદ્યત થઈ, એકસાથે ઉત્તર આપ્યા.

Verse 21

त्रयो वयं सुरवरा यथापूज्या जगत्त्रये । तथायं गणनाथश्च सकलैः प्रतिपूज्यताम्

અમે ત્રણેય—દેવોમાં શ્રેષ્ઠ—ત્રિલોકમાં જેમ પૂજ્ય છીએ, તેમ જ આ ગણનાથ પણ સર્વે દ્વારા યોગ્ય રીતે પૂજિત થાઓ.

Verse 22

वयं च प्राकृताश्चायं प्राकृतः पूज्य एव च । गणेशो विघ्नहर्ता हि सर्वकामफलप्रदः

અમે પણ પ્રાકૃત સ્વભાવથી બંધાયેલા છીએ અને આ પણ પ્રાકૃત સ્થિતિનો છે; છતાં પણ એ પૂજ્ય જ છે. કારણ કે ગણેશ વિઘ્નહર્તા અને સર્વ કામના-ફળ પ્રદાતા છે.

Verse 23

एतत्पूजां पुरा कृत्वा पश्चात्पूज्या वयं नरैः । वयं च पूजितास्सर्वे नायं चापूजितो यदा

પ્રથમ તેમની પૂજા કરીને પછી જ મનુષ્યોએ અમારી પૂજા કરવી. અમે સર્વે પૂજિત હોઈએ ત્યારે તેઓ કદી અપુજિત ન રહે.

Verse 24

अस्मिन्नपूजिते देवाः परपूजाकृता यदि । तदा तत्फलहानिः स्यान्नात्र कार्या विचारणा

આ દેવતા અપુજિત રહીને જો અન્ય દેવતાઓની પૂજા કરવામાં આવે, તો તે પૂજાનું ફળ ઘટે છે—આમાં શંકા કે વિચારની જરૂર નથી.

Verse 25

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वा स गणेशानो नानावस्तुभिरादरात् । शिवेन पूजितः पूर्वं विष्णुनानु प्रपूजितः

બ્રહ્માએ કહ્યું—આમ કહી તે ગણેશાન અનેક ઉપચારો સાથે આદરપૂર્વક પહેલાં શિવ દ્વારા પૂજિત થયો; ત્યારબાદ વિષ્ણુએ પણ વિધિપૂર્વક તેની પૂજા કરી.

Verse 26

ब्रह्मणा च मया तत्र पार्वत्या च प्रपूजितः । सर्वैर्देवैर्गणैश्चैव पूजितः परया मुदा

ત્યાં બ્રહ્મા, મેં અને પાર્વતીએ પણ તેમને વિધિપૂર્વક પૂજ્યા; તેમજ સર્વ દેવો અને ગણોએ પરમ આનંદથી તેમની પૂજા કરી.

Verse 27

सवैर्मिलित्वा तत्रैव ब्रह्मविष्णुहरादिभिः । सगणेशश्शिवातुष्ट्यै सर्वाध्यक्षो निवेदितः

પછી ત્યાં જ બ્રહ્મા, વિષ્ણુ, હર આદિ સૌએ મળીને, શિવની તૃપ્તિ માટે, ગણેશ સહિત સર્વાધ્યક્ષ પ્રભુ સમક્ષ નિવેદન કર્યું.

Verse 28

पुनश्चैव शिवेनास्मै सुप्रसन्नेन चेतसा । सर्वदा सुखदा लोके वरा दत्ता ह्यनेकशः

પછી ફરી અત્યંત પ્રસન્ન ચિત્તથી ભગવાન શિવે તેમને—વારંવાર—લોકમાં સર્વદા સુખ આપનારા અનેક વરદાન આપ્યા.

Verse 29

शिव उवाच । हे गिरीन्द्रसुतापुत्र संतुष्टोहं न संशयः । मयि तुष्टे जगत्तुष्टं विरुद्धः कोपि नो भवेत्

શિવે કહ્યું—હે ગિરિરાજકન્યા (પાર્વતી) ના પુત્ર! હું નિઃસંદેહ સંતોષ પામ્યો છું. હું પ્રસન્ન થાઉં તો સમગ્ર જગત પ્રસન્ન થાય; ત્યારે કોઈ પણ વિરોધી રહેતો નથી.

Verse 30

बालरूपोपि यस्मात्त्वं महाविक्रमकारकः । शक्तिपुत्रस्सुतेजस्वी तस्माद्भव सदा सुखी

તમે બાળરૂપ હોવા છતાં મહાપરાક્રમ કરનાર છો. તમે શક્તિના તેજસ્વી પુત્ર છો; તેથી તમે સદા મંગલમય સુખમાં રહો.

Verse 31

त्वन्नाम विघ्नहंतृत्वे श्रेष्ठं चैव भवत्विति । मम सर्वगणाध्यक्षः संपूज्यस्त्वं भवाधुना

તમારું નામ વિઘ્નહર્તૃત્વમાં સર્વોત્તમ તરીકે પ્રસિદ્ધ થાઓ. હવે તમે મારા સર્વ ગણોના અગ્રાધ્યક્ષ બની વિધિપૂર્વક પૂજ્ય થાઓ.

Verse 32

एवमुक्त्वा शंकरेण पूजाविधिरनेकशः । आशिषश्चाप्यनेका हि कृतास्तस्मिंस्तु तत्क्षणात्

આ રીતે કહીને શંકરે અનેક રીતે પૂજાવિધિઓ નિર્ધારિત કર્યા; અને એ જ ક્ષણે તેને અનેક આશીર્વાદો પણ આપ્યા.

Verse 33

ततो देवगणाश्चैव गीत वाद्यं च नृत्यकम् । मुदा ते कारयामासुस्तथैवप्सरसां गणाः

પછી દેવગણોએ આનંદથી ગાન, વાદ્ય અને નૃત્ય શરૂ કરાવ્યાં; તેમજ અપ્સરાઓના સમૂહોએ પણ એ ઉત્સવને પ્રગટ કર્યો.

Verse 34

पुनश्चैव वरो दत्तस्सुप्रसन्नेन शंभुना । तस्मै च गणनाथाय शिवेनैव महात्मना

ફરીથી, અત્યંત પ્રસન્ન થઈને મહાત્મા શિવ, ભગવાન શંભુએ તે ગણનાથને વરદાન આપ્યું.

Verse 35

चतुर्थ्यां त्वं समुत्पन्नो भाद्रे मासि गणेश्वर । असिते च तथा पक्षे चंद्रस्योदयने शुभे

હે ગણેશ્વર, તું ભાદ્રપદ માસના કૃષ્ણ પક્ષની ચતુર્થી તિથિએ શુભ ચંદ્રોદયના સમયે ઉત્પન્ન થયો છે.

Verse 36

प्रथमे च तथा यामे गिरिजायास्सुचेतसः । आविर्बभूव ते रूपं यस्मात्ते व्रतमुत्तमम्

રાત્રિના પ્રથમ પ્રહરમાં, શુદ્ધ ચિત્તવાળી ગિરિજા સમક્ષ તારું દિવ્ય રૂપ પ્રગટ થયું, કારણ કે તેમનું વ્રત અત્યંત ઉત્તમ હતું.

Verse 37

तस्मात्तद्दिनमारभ्य तस्यामेव तिथौ मुदा । व्रतं कार्यं विशेषेण सर्वसिद्ध्यै सुशोभनम्

તેથી તે દિવસથી આરંભ કરીને, તે જ તિથિએ આનંદપૂર્વક વિશેષ રૂપે આ સુંદર વ્રત કરવું જોઈએ, જે સર્વ સિદ્ધિઓ આપનારું છે.

Verse 38

यावत्पुनस्समायाति वर्षान्ते च चतुर्थिका । तावद्व्रतं च कर्तव्यं तव चैव ममाज्ञया

જ્યાં સુધી વર્ષના અંતે ફરીથી ચતુર્થી ન આવે, ત્યાં સુધી મારી આજ્ઞાથી તારે આ વ્રત કરવું જોઈએ.

Verse 39

संसारे सुखमिच्छन्ति येऽतुलं चाप्यनेकशः । त्वां पूजयन्तु ते भक्त्या चतुर्थ्यां विधिपूर्वकम्

જે સંસારમાં અનેક રીતે અતુલ સુખ ઇચ્છે છે, તેઓ ચતુર્થીએ વિધિપૂર્વક ભક્તિથી આપની પૂજા કરે।

Verse 40

मार्गशीर्षे तथा मासे रमा या वै चतुर्थिका । प्रातःस्नानं तदा कृत्वा व्रतं विप्रान्निवेदयेत

માર્ગશીર્ષ માસમાં રમા નામની જે ચતુર્થી આવે, તે દિવસે પ્રાતઃસ્નાન કરીને વ્રતનું નિવેદન બ્રાહ્મણોને કરવું જોઈએ।

Verse 41

दूर्वाभिः पूजनं कार्यमुपवासस्तथाविधः । रात्रेश्च प्रहरे जाते स्नात्वा संपूजयेन्नरः

દૂર્વા ઘાસથી પૂજન કરવું અને વિધિ પ્રમાણે ઉપવાસ રાખવો. રાત્રિનો પ્રહર આવતા સ્નાન કરીને મનુષ્યે સમ્યક રીતે સંપૂજન કરવું।

Verse 42

मूर्तिं धातुमयीं कृत्वा प्रवालसंभवां तथा । श्वेतार्कसंभवां चापि मार्द्दिकां निर्मितां तथा

ધાતુની મૂર્તિ બનાવી, તેમજ પ્રવાળથી બનેલી, શ્વેત અર્કમાંથી ઉત્પન્ન થયેલી, અને એ જ રીતે માટીની મૂર્તિ પણ તૈયાર કરી।

Verse 43

प्रतिष्ठाप्य तदा तत्र पूजयेत्प्रयतः पुमान् । गंधैर्नानाविधैर्दिव्यैश्चन्दनैः पुष्पकैरिह

તેને ત્યાં પ્રતિષ્ઠાપિત કરીને સંયમી ભક્તે કાળજીપૂર્વક પૂજા કરવી—નાનાવિધ દિવ્ય સુગંધ, ચંદન અને પુષ્પ અર્પણ કરવા।

Verse 44

वितस्तिमात्रा दूर्वा च व्यंगा वै मूलवर्जिता । ईदृशानां तद्बलानां शतेनैकोत्तरेण ह

વિતસ્તિ-પ્રમાણની, નિર્દોષ અને મૂળવિહોણી દૂર્વા અર્પણ કરવી. એવી દૂર્વાના એકસો એક દળ ચઢાવવાં, હે શ્રોતા.

Verse 45

एकविंशतिकेनैव पूजयेत्प्रतिमां स्थिताम् । धूपैर्दीपैश्च नैवेद्यैर्विविधैर्गणनायकम्

માત્ર એકવીસ (ઉપચાર/અર્પણ)થી પ્રતિષ્ઠિત પ્રતિમાનું પૂજન કરવું. ધૂપ, દીપ અને વિવિધ નૈવેદ્યોથી ગણનાયક શ્રીગણેશનું સમર્ચન કરવું.

Verse 46

ताम्बूलाद्यर्घसद्द्रव्यैः प्रणिपत्य स्तवैस्तथा । त्वां तत्र पूजयित्वेत्थं बालचंद्रं च पूजयेत्

તામ્બૂલ વગેરે ઉત્તમ અર્ઘ્ય-દ્રવ્યોથી અર્પણ કરી પ્રણામ કરવો અને સ્તવોથી સ્તુતિ પણ કરવી. ત્યાં આ રીતે તમારું પૂજન કરીને પછી બાલચંદ્ર (ચંદ્રધારી શિવ)નું પણ પૂજન કરવું.

Verse 47

पश्चाद्विप्रांश्च संपूज्य भोजयेन्मधुरैर्मुदा । स्वयं चैव ततो भुंज्यान्मधुरं लवणं विना

પછી વિપ્રોનું યથાવત્ સન્માન કરીને આનંદથી તેમને મીઠા પદાર્થો ભોજન કરાવવું. ત્યારબાદ પોતે પણ મીઠું ટાળી મધુર ભોજન કરવું.

Verse 48

विसर्जयेत्ततः पश्चान्नियमं सर्वमात्मनः । गणेशस्मरणं कुर्य्यात्संपूर्णं स्याद्व्रतं शुभम्

ત્યારબાદ પોતાના સર્વ નિયમોનું વિધિપૂર્વક વિસર્જન કરવું. પછી ગણેશનું સ્મરણ કરવું; તેથી આ શુભ વ્રત પૂર્ણ અને ફળદાયી બને છે.

Verse 49

एवं व्रतेन संपूर्णे वर्षे जाते नरस्तदा । उद्यापनविधिं कुर्याद्व्रतसम्पूर्त्तिहेतवे

આ રીતે વ્રત પૂર્ણ થઈ એક વર્ષ વીતી જાય ત્યારે, વ્રતની સંપૂર્ણતા માટે મનુષ્યે વિધિપૂર્વક ઉદ્યાપનવિધિ કરવી જોઈએ।

Verse 50

द्वादश ब्राह्मणास्तत्र भोजनीया मदाज्ञया । कुंभमेकं च संस्थाप्य पूज्या मूर्तिस्त्वदीयिका

મારી આજ્ઞાથી ત્યાં બાર બ્રાહ્મણોને ભોજન કરાવવું. અને એક કુંભ સ્થાપી તારી જ દિવ્ય મૂર્તિની પૂજા કરવી.

Verse 51

स्थण्डिलेष्टपलं कृत्वा तदा वेदविधानतः । होमश्चैवात्र कर्तव्यो वित्तशाठ्यविवर्जितैः

પછી વેદવિધાન મુજબ સ્થંડિલ અને ઇષ્ટપલ વગેરે તૈયાર કરીને, અહીં હોમ પણ કરવો—ધન વિષે છળ અને કંજૂસાઈ વિના.

Verse 52

स्त्रीद्वयं च तथा चात्र बटुकद्वयमादरात् । भोजयेत्पूजयित्वा वै मूर्त्यग्रे विधिपूर्वकम्

અહીં આદરપૂર્વક બે સ્ત્રીઓ અને તેમ જ બે બટુકોને, મૂર્તિ આગળ વિધિપૂર્વક પહેલા પૂજીને, પછી તેમને ભોજન કરાવવું.

Verse 53

निशि जागरणं कार्यं पुनः प्रातः प्रपूजयेत् । विसर्जनं ततश्चैव पुनरागमनाय च

રાત્રે જાગરણ કરવું; પછી પ્રાતઃકાળે ફરી પૂર્ણ ભક્તિથી પૂજા કરવી. ત્યારબાદ વિસર્જન કરીને, પુનરાગમન માટે પ્રાર્થના કરવી.

Verse 54

बालकाच्चाशिषो ग्राह्यास्स्वस्तिवाचनमेव च । पुष्पांजलिं प्रदद्याच्च व्रतसंपूर्ण हेतवे

નાનાં બાળક પાસેથી પણ આશીર્વાદ ગ્રહણ કરવો અને સ્વસ્તિવાચન કરવું. વ્રત પૂર્ણ થવા માટે પુષ્પાંજલિ અર્પણ કરવી.

Verse 55

नमस्कारांस्ततः कृत्वा नानाकार्यं प्रकल्पयेत् । एवं व्रतं कृतं येन तस्येप्सितफलं भवेत्

ત્યારબાદ નમસ્કાર કરીને વિધિપૂર્વક વિવિધ નિયમ-આચારોનું અનુષ્ઠાન કરવું. જેમણે આ રીતે વ્રત કર્યું, તેમને પાશ-મોક્ષદાતા ભગવાન શિવની કૃપાથી ઇચ્છિત ફળ મળે છે.

Verse 56

यो नित्यं श्रद्धया सार्द्धं पूजां चैव स्व शक्तितः । कुर्य्यात्तव गणेशान सर्वकामफलाप्तये

હે ગણેશ, શિવગણોના અધિપતિ! જે વ્યક્તિ રોજ શ્રદ્ધાપૂર્વક પોતાની શક્તિ મુજબ તમારી પૂજા કરે છે, તે સર્વ ધર્મસંગત ઇચ્છાઓના ફળને પ્રાપ્ત કરે છે.

Verse 57

सिन्दूरैश्चन्दनैश्चैव तंडुलैः केतकैस्तथा । उपचारैरनेकैश्च पूजयेत्त्वां गणे श्वरम्

સિંદૂર, ચંદન, તંડુલ (ચોખા), કેતકીના પુષ્પો તથા અનેક ઉપચારોથી હે ગણેશ્વર, તમારી પૂજા કરવી જોઈએ.

Verse 58

एवं त्वां पूजयेयुर्ये भक्त्या नानोपचारतः । तेषां सिद्धिर्भवेन्नित्यं विघ्ननाशो भवेदिह

આ રીતે ભક્તિપૂર્વક અનેક ઉપચારોથી જે લોકો તમારી પૂજા કરે છે, તેમને નિત્ય સિદ્ધિ મળે છે અને આ લોકમાં જ તેમના વિઘ્નો નાશ પામે છે.

Verse 59

सर्वैर्वर्णैः प्रकर्त्तव्या स्त्रीभिश्चैव विशेषतः । उदयाभिमुखैश्चैव राजभिश्च विशेषतः

આ શિવવ્રત/અનુષ્ઠાન સર્વ વર્ણના લોકોએ કરવું જોઈએ, વિશેષ કરીને સ્ત્રીઓએ. તેને ઉદયાભિમુખ (પૂર્વ દિશા તરફ) કરીને કરવું જોઈએ, અને ખાસ કરીને રાજાઓએ.

Verse 60

यं यं कामयते यो वै तंतमाप्नोति निश्चितम् । अतः कामयमानेन तेन सेव्यस्सदा भवान्

મનુષ્ય જે જે ઇચ્છે છે, તે નિશ્ચયે તે જ પ્રાપ્ત કરે છે. તેથી જે પરમ શ્રેય ઇચ્છે છે, તેણે સદા તમારું પૂજન અને સેવા કરવી જોઈએ.

Verse 61

ब्रह्मोवाच । शिवेनैव तदा प्रोक्तं गणेशाय महात्मने । तदानीं दैवतैश्चैव सर्वैश्च ऋषिसत्तमैः

બ્રહ્માએ કહ્યું—તે સમયે મહાત્મા ગણેશને સ્વયં ભગવાન શિવે આ વચન કહ્યું; અને ત્યારે સર્વ દેવતાઓ તથા શ્રેષ્ઠ ઋષિઓએ પણ (તે) સાંભળી સંમતિ આપી.

Verse 62

तथेत्युक्त्वा तु तैस्सर्वैर्गणैश्शंभुप्रियैर्मुने । पूजितो हि गणाधीशो विधिना परमेण सः

હે મુને, “તથાસ્તુ” કહી શંભુપ્રિય તે સર્વ ગણોએ પરમ વિધાન મુજબ ગણાધીશનું વિધિવત પૂજન કર્યું.

Verse 63

ततश्चैव गणास्सर्वे प्रणेमुस्ते गणेश्वरम् । समानर्चुर्विशेषेण नानावस्तुभिरादरात्

પછી તે સર્વ ગણોએ પોતાના સ્વામી ગણેશ્વરને પ્રણામ કર્યો; અને વિશેષ આદરથી નાનાવિધ પૂજ્ય વસ્તુઓ અર્પણ કરીને સમભાવથી તેમની અર્ચના કરી.

Verse 64

गिरिजायास्समुत्पन्नो यश्च हर्षो मुनीश्वर । चतुर्भिर्वदनैर्वै तमवर्ण्यं च कथं ब्रुवे

હે મુનીશ્વર! ગિરિજા (પાર્વતી)માં જે હર્ષ ઉત્પન્ન થયો તે અવર્ણનીય હતો. ચાર મુખોથી પણ તે અકથ આનંદનું વર્ણન હું કેવી રીતે કરું?

Verse 65

देवदुंदुभयो नेदुर्ननृतुश्चाप्सरोगणाः । जगुर्गंधर्वमुख्याश्च पुष्पवर्षं पपात ह

દેવદુંદુભિઓ ગર્જના કરી, અપ્સરાઓના ગણ નૃત્ય કરવા લાગ્યા. મુખ્ય ગંધર્વોએ ગાન કર્યું અને આકાશમાંથી પુષ્પવર્ષા વરસી.

Verse 66

जगत्स्वास्थ्यं तदा प्राप गणाधीशे प्रतिष्ठिते । महोत्सवो महानासीत्सर्वं दुःखं क्षयं गणम्

જ્યારે ગણાધીશ (શિવગણોના સ્વામી ગણેશ)ની યોગ્ય રીતે પ્રતિષ્ઠા થઈ, ત્યારે જગતને આરોગ્ય અને કલ્યાણ પ્રાપ્ત થયું. મહાન મહોત્સવ થયો અને સર્વ દુઃખો નાશ પામ્યા.

Verse 67

शिवाशिवौ च मोदेतां विशेषेणाति नारद । आसीत्सुमंगलं भूरि सर्वत्र सुखदायकम्

હે નારદ! શિવ અને શિવા (પાર્વતી) વિશેષ રીતે અત્યંત આનંદિત થયા. સર્વત્ર બહુ સુમંગળ પ્રગટ થયું, જે સર્વ દિશામાં સુખ આપનારું હતું.

Verse 68

ततो देवगणाः सर्वे ऋषीणां च गणास्तथा । समागताश्च ये तत्र जग्मुस्ते तु शिवाज्ञया

ત્યારબાદ ત્યાં એકત્ર થયેલા દેવગણો અને ઋષિગણોના સમૂહ—તે બધા શિવની આજ્ઞાથી ત્યાંથી પ્રસ્થાન કરી ગયા.

Verse 69

प्रशंसंतश्शिवा तत्र गणेशं च पुनः पुनः । शिवं चैव तथा स्तुत्वा कीदृशं युद्धमेव च

ત્યાં શિવના ગણોએ ગણેશની વારંવાર પ્રશંસા કરી. તેમણે ભગવાન શિવની પણ સ્તુતિ કરી અને તે યુદ્ધ ખરેખર કેવું હતું તે પણ વર્ણવ્યું.

Verse 70

यदा सा गिरिजा देवी कोपहीना बभूव ह । शिवोऽपि गिरिजां तत्र पूर्ववत्संप्रपद्य ताम्

જ્યારે દેવી ગિરિજાનો ક્રોધ શમ્યો, ત્યારે શિવ પણ એ જ સ્થળે પૂર્વવત્ તેણી પાસે જઈ ફરી સૌહાર્દપૂર્ણ મિલન પામ્યા।

Verse 71

चकार विविधं सौख्यं लोकानां हितकाम्यया । स्वात्मारामोऽपि परमो भक्तकार्योद्यतः सदा

લોકોના હિતની ઇચ્છાથી તેમણે સર્વ જીવો માટે વિવિધ સુખો પ્રગટ કર્યા. પરમ સ્વાત્મારામ હોવા છતાં તેઓ સદા ભક્તોના કાર્યસિદ્ધિમાં તત્પર રહે છે।

Verse 72

विष्णुश्च शिवमापृच्छ्य ब्रह्माहं तं तथैव हि । आगच्छाव स्वधामं च शिवौ संसेव्य भक्तितः

પછી વિષ્ણુએ શિવને વિદાય લીધી અને હું બ્રહ્માએ પણ તેમ જ કર્યું. ભક્તિપૂર્વક શિવ-શિવા દિવ્ય યુગલની સેવા કરીને અમે અમારા ધામોમાં પરત ફર્યા।

Verse 73

नारद त्वं च भगवन्संगीय शिवयोर्यशः । आगमो भवनं स्वं च शिवौ पृष्ट्वा मुनीश्वर

હે ભગવન નારદ, શિવ અને શિવાના યશનું ગાન કર. હે મુનીશ્વર, શિવ-શિવાને વિનયપૂર્વક પુછીને ફરી તારા પોતાના નિવાસે પરત જા।

Verse 74

एतत्ते सर्वमाख्यातं मया वै शिवयोर्यशः । भवत्पृष्टेन विघ्नेश यशस्संमिश्रमादरात्

હે વિઘ્નેશ, તું પૂછ્યું તેથી મેં આ બધું આદરપૂર્વક કહ્યું—શિવ અને શિવા (શક્તિ) દિવ્ય યુગલનું યશ, તેમની પ્રસિદ્ધ કીર્તિ સાથે મિશ્રિત કરીને॥

Verse 75

इदं सुमंगलाख्यानं यः शृणोति सुसंयतः । सर्वमंगल संयुक्तस्स भवेन्मंगलालयः

જે સંયમપૂર્વક આ પરમ સુમંગલ આખ્યાન સાંભળે છે, તે સર્વ મંગળોથી યુક્ત થઈ પોતે જ મંગળનું આલય બને છે॥

Verse 76

अपुत्रो लभते पुत्रं निर्धनो लभते धनम् । भायार्थी लभते भार्यां प्रजार्थी लभते प्रजाम्

અપુત્રને પુત્ર પ્રાપ્ત થાય છે, નિર્ધનને ધન મળે છે. પત્ની ઇચ્છનારને પત્ની મળે છે અને સંતાન ઇચ્છનારને સંતતિ મળે છે—આ શિવભક્તિનું ફળ છે.

Verse 77

आरोग्यं लभते रोगी सौभाग्यं दुर्भगो लभेत् । नष्टपुत्रं नष्टधनं प्रोषिता च पतिं लभेत्

રોગી આરોગ્ય પામે છે, દુર્ભાગી સૌભાગ્ય પામે છે. જેનો પુત્ર નષ્ટ થયો હોય તે પુત્ર પાછો પામે છે, જેનું ધન નષ્ટ થયું હોય તે ધન પાછું પામે છે, અને પતિથી વિયોગમાં રહેલી પત્ની પતિને ફરી પામે છે.

Verse 78

शोकाविष्टश्शोकहीनस्स भवेन्नात्र संशयः । इदं गाणेशमाख्यानं यस्य गेहे च तिष्ठति

શોકમાં ડૂબેલો મનુષ્ય શોકરહિત બને છે—એમાં સંશય નથી—જેનાં ઘરમાં આ પવિત્ર ગણેશ-આખ્યાન સન્માનપૂર્વક સ્થિત રહે છે.

Verse 79

सदा मंगलसंयुक्तस्स भवेन्नात्र संशयः । यात्राकाले च पुण्याहे यश्शृणोति समाहितः । सर्वाभीष्टं स लभते श्रीगणेशप्रसादतः

તે સદા મંગળ સાથે સંયુક્ત રહે છે—એમાં સંશય નથી. જે યાત્રાકાળે અથવા પુણ્યાહ દિવસે એકાગ્રચિત્તે આ સાંભળે છે, તે શ્રીગણેશના પ્રસાદથી સર્વ અભીષ્ટ પામે છે।