Dashati 6
Pavamāna Soma’s purifying flow as both giver of victorious wealth and protector of the rite (apotropaic cleansing).
Soma Pavamāna (Indu)
Bright urgent and protective—exultant praise mixed with sharp apotropaic command.
Rṣi attribution is not provided in the input; Arcika crosswalk to the underlying Ṛgvedic source is required to assign the seer-family with confidence.
પવમાન સોમનો શુદ્ધ પ્રવાહ યજ્ઞને પવિત્ર કરનાર, વિજયદાયક ધન આપનાર અને વિધિનો રક્ષક તરીકે સ્તુત થાય છે. અપવિત્રતા/અવરોધનું પ્રતીક એવા ‘દીર્ઘજિહ્વ શ્વાન’ને હંકાળી કાઢવાની તીક્ષ્ણ અપત્રોપાય આજ્ઞાથી શરૂઆત થાય છે; પછી સર્વત્ર તેજસ્વી સમૃદ્ધિ (રયિ, દ્યુમ્ન) અને વૈભવ માટે આમંત્રક સ્તુતિ વિસ્તરે છે. સોમ ‘પુરોજિત્’ રૂપે વાજ/સફળતા સ્થિર કરે છે; સખાયઃ તરીકે સંબોધિત ઋત્વિજ સહચરો રક્ષણના કર્તા બને છે; અને ભૃગુઓના ઉદાહરણથી યજ્ઞની વ્યવસ્થિત પ્રક્રિયા તથા સ્તોત્ર/શસ્ત્ર-વાણીની શુદ્ધિ અને રક્ષા ફરી દૃઢ થાય છે—શુદ્ધિ જ શક્તિ છે, તેથી શત્રુ/દૂષક બળો દૂર થાય છે.
Mantras
Mantra 1
पुरोजिती वो अन्धसः सुताय मादयित्नवे अप श्वानं श्नथिष्टन सखायो दीर्घजिह्व्यम्
હે સખાઓ, આનંદ માટે પીડાયેલો સોમરસ—અંધસ્—તમારો પુરોજિત્, અગ્રવિજયી છે; દીર્ઘજિહ્વા શ્વાનને દૂર હાંકી દો, તેને પ્રહારથી દબાવી દો.
Mantra 2
अयं पूषा रयिर्भगः सोमः पुनानो अर्षति पतिर्विश्वस्य भूमनो व्यख्यद्रोदसी उभे
આ સોમ, પવિત્ર થતો, વહેતો જાય છે; એ પૂષા છે, એ રયિ (ધન) છે, એ ભગ છે; સર્વ સમૃદ્ધિનો પતિ. યજ્ઞમાં પોતાની શક્તિથી તેણે દ્યો અને પૃથ્વી—બન્નેને પ્રગટ કર્યા.
Mantra 3
सुतासो मधुमत्तमाः सोमा इन्द्राय मन्दिनः पवित्रवन्तो अक्षरन्देवान्गच्छन्तु वो मदाः
સુત થયેલા સોમો—અતિ મધુર, ઇન્દ્ર માટે આનંદદાયક—પવિત્ર (પવિત્ર) સાથે વહેતા નીકળ્યા છે; હે સોમના મદો, તમારાં ઉલ્લાસ દેવો સુધી પહોંચો.
Mantra 4
सोमाः पवन्त इन्दवो ऽस्मभ्यं गातुवित्तमाः मित्राः स्वाना अरेपसः स्वाध्यः स्वर्विदः
સોમના બિંદુઓ પવિત્ર થાય છે; અમારા માટે તેઓ માર્ગના શ્રેષ્ઠ શોધક છે; મિત્રભાવવાળા, વહેતાં વહેતાં નાદ કરતા, નિર્દોષ, સુ-સ્વાધ્યાય (સારા પવિત્ર ઉચ્ચાર)વાળા, સ્વર-વિદ (દિવ્ય પ્રકાશ આપનાર).
Mantra 5
अभी नो वाजसातमं रयिमर्ष शतस्पृहम् इन्दो सहस्रभर्णसं तुविद्युम्नं विभासहम्
હે ઇન્દુ (સોમ), અમારી પાસે વહેતા આવો—બળના વિજયમાં સર્વોત્તમ એવી, શતગણી ઇચ્છિત એવી સંપત્તિ (રયિ) લઈને; હે સહસ્ર-ભરણસ, બહુવિધ તેજવાળા, સર્વત્ર પ્રકાશમાન.
Mantra 6
अभी नवन्ते अद्रुहः प्रियमिन्द्रस्य काम्यम् वत्सं न पूर्व आयुनि जातं रिहन्ति मातरः
વિશ્વાસુ ઉપાસકો ઇન્દ્રને પ્રિય અને ઇચ્છિત એવા (સોમને) સ્તુતિથી ઉજવે છે; જેમ માતાઓ પૂર્વ ઋતુમાં જન્મેલા વાછરડાને ચાટી પોષે છે, તેમ તેઓ સોમને સ્નેહથી સંભાળે છે.
Mantra 7
आ हर्यताय धृष्णवे धनुष्टन्वन्ति पौंस्यम् शुक्रा वि यन्त्यसुराय निर्णिजे विपामग्रे महीयुवः
સુવર્ણવર્ણ અને ધૃષ્ટ એવા (વીરને) તેઓ પુરુષાર્થનું ધનુષ્ય તાણે છે; તેજસ્વી ધારા મહાબળવાન સ્વામી માટે, શુદ્ધિકરણ (નિર્ણિજ) માટે, ગાયક ઋષિઓની સામે, વેગવંતી ગતિથી પ્રસરે છે.
Mantra 8
परि त्यं हर्यतं हरिं बभ्रुं पुनन्ति वारेण यो देवान्विश्वां इत्परि मदेन सह गच्छति
તે મનોહર હરિત-તામ્ર, રુધિરવર્ણ સોમને જળથી સર્વત્ર પરિભ્રમણ કરીને શુદ્ધ કરે છે; અને જે આનંદમદ સાથે નિશ્ચયે સર્વ દેવો તરફ ગમન કરે છે.
Mantra 9
प्र सुन्वानास्यान्धसो मर्तो न वष्ट तद्वचः अप श्वानमराधसं हता मखं न भृगवः
રસ (અંધસ)માંથી તું આગળ દબાઈને નીકળે છે; મર્ત્ય તે પવિત્ર વચનને ઇચ્છે છે. અશ્રદ્ધાળુ કૂતરાને, અપરાધી ને, દૂર હાંકો; ભૃગુઓ જેમ યજ્ઞને રક્ષ્યા, તેમ તેને પ્રહાર કરો.
Frequently Asked Questions
The ‘hound’ is a ritual image for a defiling or obstructing force (often explained as rakṣas-like). The singers command it to be expelled so Soma and the sacrifice remain pure and effective.
Soma is asked to flow toward the priests and vessels in a purified stream, bringing exhilaration, victorious strength (vāja), and desirable wealth (rayi), while protecting the sacred utterance and the rite.
The Bhṛgus are an ancient seer-group associated with safeguarding sacrificial order. They are cited as a model: just as they protected the sacrifice, the priests should strike down/drive off whatever threatens it.