Dashati 1
Soma Pavamāna’s purifying flow through the strainer, bringing nourishment and auspicious power
Soma Pavamāna
Bright rushing invigorating—sonic emphasis on movement and purification
Bharadvāja
સોમ પવમાન પવિત્ર (છાણણી)માંથી શુદ્ધ થઈ વહે; અશુદ્ધિનું ‘કાળું આવરણ’ દૂર કરી, ગર્જના સાથે ઝડપથી દોડતી ગાયો જેવી ધારા બની દોડી, યજ્ઞની વીતી/ભોજન-સભામાં આવી પહોંચે. આ શુદ્ધ પ્રવાહ યજમાનને પોષણ, મદ (ઉલ્લાસ-શક્તિ), અને ‘નવ્વદ-નવ’ જેવી પરિપૂર્ણતા સૂચવનારી પ્રચુર ભેટો અર્પે; પવિત્રમાંથી પસાર થવું એટલે દૈવી ઓજને અર્પણ અને આશીર્વાદ માટે યોગ્ય રૂપે પરિષ્કૃત થવું.
Mantras
Mantra 1
उपो षु जातमप्तुरं गोभिर्भङ्गं परिष्कृतम् इन्दुं देवा अयासिषुः
દેવો નવજાત, સક્રિય સોમ પાસે નજીક આવ્યા છે—ગૌદૂધથી અભિષુત, પરિષ્કૃત અને શુદ્ધ કરાયેલ તેજસ્વી ઇન્દુને.
Mantra 2
पुनानो अक्रमीदभि विश्वा मृधो विचर्षणिः शुम्भन्ति विप्रं धीतिभिः
પોતાને શુદ્ધ કરતો તે આગળ વધે છે, સર્વ વૈરી શક્તિઓ સામે; મનુષ્યોમાં વિહરતો, વિપ્ર (પ્રેરિત) સોમને તેઓ ધીતિભિઃ—પવિત્ર વિચારોથી—દીપ્ત કરે છે.
Mantra 3
आविशन्कलशं सुतो विश्वा अर्षन्नभि श्रियः इन्दुरिन्द्राय धीयते
દબાયેલો સોમ કલશમાં પ્રવેશ્યો; તેની સર્વ ધારાઓ શ્રી-પ્રભામાં વહેતી ગઈ; ઇન્દુ ઇન્દ્ર માટે અર્પિત થાય છે.
Mantra 4
असर्जि रथ्यो यथा पवित्रे चम्वोः सुतः कार्ष्मन्वाजी न्यक्रमीत्
રથપથ પર દોડનાર જેવો તે મોકલાયો; પવિત્ર (છાણણી)માંથી કમ્વો (પ્યાલા)માં પસાર થઈ, દબાયેલો, વીર્યવાન સોમ માર્ગમાં પ્રવેશ્યો.
Mantra 5
प्र यद्गावो न भूर्णयस्त्वेषा अयासो अक्रमुः घ्नन्तः कृष्णामप त्वचम्
જ્યારે ઝડપી ગાયો જેવી, તીવ્ર અને અવિરત ધારાઓ આગળ વધે છે, ત્યારે તે કાળી આવરણ-ચામડીને આઘાતથી દૂર કરે છે.
Mantra 6
अपघ्नन्पवसे मृधः क्रतुवित्सोम मत्सरः नुदस्वादेवयुं जनम्
હે સોમ! પવમાન, શત્રુતા અને વિઘ્નોને સંહારતો વહે; ક્રતુનો જાણકાર, આનંદદાયક—દેવવિમુખ જનને દૂર હંકારી દે.
Mantra 7
अया पवस्व धारया यया सूर्यमरोचयः हिन्वानो मानुषीरपः
આ ધારા દ્વારા તું પવિત્ર થા—જે ધારા વડે તું સૂર્યને પ્રકાશિત કર્યો; મનુષ્યો માટેની આપઃ (જળધારાઓ)ને પ્રેરિત કરતો.
Mantra 8
स पवस्व य आविथेन्द्रं वृत्राय हन्तवे वव्रिवांसं महीरपः
હે તે સોમ! પવિત્ર થા—જેણે ઇન્દ્રને વૃત્ર, આવરણકર્તા,ને હણવા સહાય કરી; અને મહાન આપઃ (પ્રબળ જળો)ને મુક્ત કરાવ્યા.
Mantra 9
अया वीती परि स्रव यस्त इन्दो मदेष्वा अवाहन्नवतीर्नव
આ માર્ગે સર્વત્ર વહેતા, હે ઇન્દુ (સોમ), યજ્ઞના મદ-ભોજન સુધી પરિભ્રમણ કરીને પ્રવાહિત થા; તું ઉલ્લાસના મદમાં નવ-નવ્વાણું દાન-વરદાનો અહીં લાવ્યો છે.
Mantra 10
परि द्युक्षं सनद्रायिं भरद्वाजं नो अन्धसा स्वानो अर्ष पवित्र आ
હે સોમ! પ્રભામય અને પ્રાચીન ગતિ ધરાવતો, અમને પોષણ આપતો—અંધસ્ (નિષ્પીડિત રસ) સાથે, દોડતાં ધ્વનિત થતો, ચારે તરફ વહે; અને પવિત્ર (પવિત્ર/છાણણી) તરફ અહીં વહે આવ.
Frequently Asked Questions
It praises Soma as he flows swiftly to the pavitra (filter), casting off impurity and becoming fit to bless the sacrificer with strength, joy, and abundance.
Following Sāyaṇa’s line, it signifies impurity (mala) removed during filtration—an image of Soma becoming ritually and spiritually purified.
They are sung by the Sāmavedic singing priests—Prastotṛ, Udgātṛ, and Pratihartṛ—during the Soma purification/pressing context where Soma is prepared for offering.