Rig Veda 9.95.4: Mandala 9, Sukta 95, Mantra 4
Sukta 9.95
Devata: Soma Pavamāna (with mythic linkage to Trita and Varuṇa)
Samhita Patha (Devanagari)
तं मर्मृजानं महिषं न सानावंशुं दुहन्त्युक्षणं गिरिष्ठाम् । तं वावशानं मतयः सचन्ते त्रितो बिभर्ति वरुणं समुद्रे ॥
Transliteration
táṃ marmṛjānám mahiṣáṃ ná sānā́v aṃśúṃ duhanty ukṣáṇaṃ giri-sthā́m | táṃ vāvaśānám matáyaḥ sacante tritó bibharti váruṇaṃ samudré ||
Translation
તેને—પોલિશ થતો—ઉચ્ચ સ્થાને મહાબળ વાછરડા/વૃષભ સમાન; તેજસ્વી અંશુ, શક્તિશાળી, પર્વત પર સ્થિત—લોકો દોહે છે. તેને, ઉત્સુક, મતિઓ જોડાય છે; ત્રિત સમુદ્રની ઊંડાઈમાં વરુણને ધારણ કરે છે.
Word by Word
तम्him/that
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
मर्मृजानम्cleansing/purifying (him)
मर्मृजानम्:
कर्म (विशेषणम्) / कर्मणि विशेषण
TypeParticiple (Adjectival)
Root√मृज् (मार्जने) → मर्मृजान- (वर्त्तमान-कृदन्त, intensive)
महिषम्the bull/buffalo (mighty one)
महिषम्:
कर्म (तम् इति सह, विशेष्य) / उपमान-भाव
TypeNoun
Rootमहिष (प्रातिपदिक)
नlike/as
न:
—
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा-निपात)
सानावम्a ridge/slope (of a mountain)
सानावम्:
कर्म (उपमान-प्रयोगे) / अधिकरण-सदृश
TypeNoun
Rootसानु (प्रातिपदिक)
अंशुम्the Soma-stalk; ray (Soma)
अंशुम्:
कर्म (तम् इति सह; सोमस्य) / विशेष्य
TypeNoun
Rootअंशु (प्रातिपदिक)
दुहन्तिthey milk/draw
दुहन्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√दुह् (दोहने)
उक्षणम्the bull (sprinkling/virile one)
उक्षणम्:
कर्म (दुहन्ति) / विशेष्य
TypeNoun
Rootउक्षन्/उक्षण (प्रातिपदिक)
गिरिष्ठाम्standing on the mountain; mountain-dwelling
गिरिष्ठाम्:
कर्म (विशेषणम्) / अधिकरण-संबन्धी
TypeAdjective/Noun
Rootगिरि + √स्था (स्थाने) → गिरिष्ठा- (प्रातिपदिक, बहुव्रीहि/तत्पुरुष-समास)
तम्him/that
तम्:
कर्म
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
वावशानम्eager/ardent (him)
वावशानम्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjectival)
Root√वश् (वशे/इच्छायाम्) → वावशान- (वर्त्तमान-कृदन्त, intensive)
मतयःthoughts; hymns/insights
मतयः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootमति (प्रातिपदिक)
सचन्तेthey accompany/attach themselves
सचन्ते:
क्रिया
TypeVerb
Root√सच् (समवाये/अनुगमने)
त्रितःTrita (a Vedic deity/hero)
त्रितः:
कर्तृ
TypeProper Noun
Rootत्रित (प्रातिपदिक; देव-नाम)
बिभर्तिbears/holds
बिभर्ति:
क्रिया
TypeVerb
Root√भृ (धारणे)
वरुणम्Varuṇa
वरुणम्:
कर्म
TypeProper Noun
Rootवरुण (प्रातिपदिक; देव-नाम)
समुद्रेin the ocean/sea
समुद्रे:
अधिकरण
TypeNoun
Rootसमुद्र (प्रातिपदिक)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.