Rig Veda 9.92.6: Mandala 9, Sukta 92, Mantra 6

Sukta 9.92

Rishi: Rebha Kāśyapa (traditional for RV 9.92; verify in Anukramaṇī/critical edition)

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable; confirm metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

परि सद्मेव पशुमान्ति होता राजा न सत्यः समितीरियानः । सोमः पुनानः कलशाँ अयासीत्सीदन्मृगो न महिषो वनेषु ॥

Transliteration

pári sádmeva paśu-mā́nti hótā rājā́ na satyáḥ sám-itīr iyānáḥ | sómaḥ punānáḥ kalaśā́m̐ ayāsīt sī́dan mṛgó na mahíṣo váneṣu ||

Translation

પશુસમૃદ્ધ ગૃહોમાં હોતૃ જેમ તે પરિભ્રમે છે; સભાઓ તરફ આગળ વધતા રાજા સમો સત્યવાન છે. પુનાન સોમ કલશો સુધી આવી પહોંચ્યો; વનોમાં મહિષ સમો, મૃગ સમો તે બેસી રહે છે—પોતાના બળમાં સ્વામી, પોતાના તેજમાં સ્થિર.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परि: around, all about
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• सद्म: seat, abode, dwelling
• सद्म: Karma
• Type: Noun
• Root: सद्मन् (प्रातिपदिक)

• इव: like, as
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)

• पशुमान्: possessing cattle, rich in beasts
• पशुमान्: Kartā
• Type: Adjective
• Root: पशुमन्त् (प्रातिपदिक)

• इति: thus (so-called)
• इति: —
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)

• होता: the Hotṛ-priest, invoker
• होता: Kartā (सम्बन्ध/अप्पोज़िशन to सोमः)
• Type: Noun
• Root: होतृ (प्रातिपदिक)

• राजा: king
• राजा: Kartā (अप्पोज़िशन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• सत्यः: true, truthful
• सत्यः: Kartā (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक)

• समिती: in the assembly, in the gathering
• समिती: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: समिति (प्रातिपदिक)

• ईरियानः: moving, advancing, stirring
• ईरियानः: Kartā (सोमः)
• Type: Verb
• Root: ईर् (धातु) / ईरियान (कृदन्त, शानच्)

• सोमः: Soma
• सोमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• पुनानः: purifying himself, being purified
• पुनानः: Kartā (सोमः)
• Type: Verb
• Root: पू (धातु) / पुनान (कृदन्त, शानच्)

• कलशान्: jars, vessels (filtering vats)
• कलशान्: Karma
• Type: Noun
• Root: कलश (प्रातिपदिक)

• अयासीत्: came, went toward, reached
• अयासीत्: Kartā (सोमः)
• Type: Verb
• Root: या (धातु) + आ (उपसर्ग)

• सीदन्: sitting down, settling
• सीदन्: Kartā (सोमः)
• Type: Verb
• Root: सद् (धातु)

• मृगः: a wild animal, deer
• मृगः: Kartā (उपमान)
• Type: Noun
• Root: मृग (प्रातिपदिक)

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)

• महिषः: buffalo; mighty bull
• महिषः: Kartā (उपमान)
• Type: Noun
• Root: महिष (प्रातिपदिक)

• वनेषु: in the woods, in the forests
• वनेषु: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: वन (प्रातिपदिक)