Rig Veda 9.92.1: Mandala 9, Sukta 92, Mantra 1

Sukta 9.92

Rishi: Rebha Kāśyapa (traditional for RV 9.92; verify in Anukramaṇī/critical edition)

Devata: Soma Pavamāna

Chandas: Jagatī (probable; confirm metrically)

Samhita Patha (Devanagari)

परि सुवानो हरिरंशुः पवित्रे रथो न सर्जि सनये हियानः । आपच्छ्लोकमिन्द्रियं पूयमानः प्रति देवाँ अजुषत प्रयोभिः ॥

Transliteration

pári suvānó hárir aṃśúḥ pavítre rathó ná sarji sanáye hiyānó | ā́pat ślókam indriyáṃ pū́yamānaḥ práti devā́ṃ ajuṣata práyobhiḥ ||

Translation

દબાઈને વહેતો, પરિભ્રમણ કરતો, હરિત-તામ્ર કિરણવાળો અંશુ પવિત્ર પર ચઢી રથની જેમ ધસી જાય છે—વિજય માટે ઉત્સુક. શુદ્ધ થતો તે ઇન્દ્રિય બળના સ્તોત્ર-શ્લોક સુધી પહોંચે છે; અને દેવો તેને પ્રતિઉત્તરરૂપે પોષણ અને અગ્રગામી દાનો વડે સ્વીકારે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परि: around, all around
• परि: —
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• सुवानः: being pressed/extracted (as Soma)
• सुवानः: Kartā
• Type: Verb-derived (Participle)
• Root: √सु (सवति/सुनोति) / प्रातिपदिक: सुवान-

• हरिः: the tawny one (Soma/steed-like)
• हरिः: Kartā (सुवानः के विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Noun/Adjective
• Root: हरि-

• अंशुः: ray; stalk/stream (of Soma)
• अंशुः: Kartā (हरिः/सुवानः के समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अंशु-

• पवित्रे: in/through the filter (sieve)
• पवित्रे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: पवित्र-

• रथः: a chariot
• रथः: Kartā (उपमान-रूपेण)
• Type: Noun
• Root: रथ-

• न: like, as
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न

• सर्जि: you let go/you drive forth
• सर्जि: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √सृज्

• सनये: for winning, for gain
• सनये: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: सनय- (√सन्/√सनी ‘to gain, win’)

• हियानः: being impelled, speeding
• हियानः: Kartā (सुवानः/अंशुः के विशेषण)
• Type: Verb-derived (Participle)
• Root: √हि (हिनोति ‘to impel, set in motion’) / प्रातिपदिक: हियान-

• आपत्: having reached
• आपत्: Kartā (पूर्वकर्म-विशेषण)
• Type: Verb-derived (Participle)
• Root: √आप् (आप्नोति ‘to reach’) / आपत्-

• श्लोकम्: praise, hymn, fame
• श्लोकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: श्लोक-

• इन्द्रियम्: Indra-like; powerful, belonging to Indra
• इन्द्रियम्: Karma (श्लोकम् के विशेषण)
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: इन्द्रिय-

• पूयमानः: being purified
• पूयमानः: Kartā (सुवानः/अंशुः के विशेषण)
• Type: Verb-derived (Participle)
• Root: √पू (पूयते ‘to be purified’) / पूयमान-

• प्रति: towards, in response to
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma
• Type: Noun
• Root: देव-

• अजुषत: they accepted, they welcomed
• अजुषत: Kriyā
• Type: Verb
• Root: √जुष् (जुषते ‘to enjoy, accept, favor’)

• प्रयोभिः: with refreshments/offerings, with nourishing gifts
• प्रयोभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: प्रयस्- (प्रयः) / प्रयो-