Rig Veda 9.61.7 — Mandala 9, Sukta 61, Mantra 7

Sukta 9.61

Rishi: RV 9 Pavamāna tradition; specific attribution requires Anukramaṇī.

Devata: Soma Pavamāna (with Āditya association)

Chandas: Jagatī (to be verified)

Samhita Patha (Devanagari)

एतमु त्यं दश क्षिपो मृजन्ति सिन्धुमातरम् । समादित्येभिरख्यत ॥

Transliteration

etám u tyáṃ dáśa kṣípo mṛjánti síndhumātaram | sám ādityébhir akhyata ||

Translation

આ જ તેને દસ ઝડપી હાથો શુદ્ધ કરે છે—જેની માતા નદી છે; તે આદિત્યો સાથે, વિશાળ ઋત અને સત્યના શક્તિઓ સાથે, સમરસ થઈ પ્રગટ થાય છે.

Word by Word

• एतम्: this (one), him
• एतम्: कर्म
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• उ: indeed, just
• उ: —
• Type: Indeclinable
• Root: उ (निपात)

• त्यम्: that (yonder) one
• त्यम्: कर्म (एतम् के विशेषणरूपेण) अथवा सहकर्म
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: त्यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• दश: ten
• दश: — (विशेषण: क्षिपः) अथवा संख्या-निर्देश
• Type: Numeral
• Root: दशन् (संख्या-प्रातिपदिक)

• क्षिपः: sieves, strainers
• क्षिपः: कर्तृ (मृजन्ति के)
• Type: Noun
• Root: क्षिप् (स्त्रीलिङ्ग/पुंलिङ्ग प्रातिपदिक; ‘क्षिप्/क्षिपा’ = sieve/strainer; RV usage: sieves)

• मृजन्ति: they cleanse/purify (they strain)
• मृजन्ति: —
• Type: Verb
• Root: मृज् (धातु) ‘to wipe/clean, to purify/strain’

• सिन्धुमातरम्: the river-mothered one (Soma), born of/connected with the streams
• सिन्धुमातरम्: कर्म (मृजन्ति के)
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: सिन्धु-मातर् (समास: षष्ठी-तत्पुरुष/बहुव्रीहि-भाव: ‘whose mother is the river/streams’)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• आदित्येभिः: with/by the Ādityas
• आदित्येभिः: करण (अख्यत—‘by/with the Ādityas’)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)

• अख्यत: he appeared/was seen; he became manifest
• अख्यत: —
• Type: Verb
• Root: ख्यै/ख्या (धातु) ‘to see, to appear, to be perceived; to make known’