Rig Veda 8.59.7: Mandala 8, Sukta 59, Mantra 7

Sukta 8.59

Devata: Indra-Varuṇa (dual)

Chandas: Triṣṭubh/Jagatī (uncertain; needs metrical verification)

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रावरुणा सौमनसमदृप्तं रायस्पोषं यजमानेषु धत्तम् । प्रजां पुष्टिं भूतिमस्मासु धत्तं दीर्घायुत्वाय प्र तिरतं न आयुः ॥

Transliteration

índrāvaruṇā saumanasám ádṛptaṃ rāyás póṣaṃ yájamāneṣu dhattam | prajā́ṃ púṣṭiṃ bhū́tim asmā́su dhattaṃ dīrghāyutvā́ya prá tirataṃ na ā́yuḥ ||

Translation

હે ઇન્દ્ર-વરুণા, યજમાનોમાં આનંદમય અને અચ્યૂત સૌમનસ્ય, તથા રાયસ્-પોષ (સમૃદ્ધિનો પોષ) સ્થાપો. અમામાં પ્રજા, પુષ્ટિ અને ભૂતિ ધરો; અને દીર્ઘાયુત્વ માટે અમારી આયુઃને આગળ વધારી પૂર્ણતા સુધી પહોંચાડો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रावरुणा: O Indra and Varuṇa
• इन्द्रावरुणा: सम्बोधन/कर्तृ (स्तुति-सम्बोधन; क्रियायाः प्रेरक-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + वरुण (प्रातिपदिक) (द्वन्द्व-समास)

• सौमनसम्: goodwill, gracious favor
• सौमनसम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: सौमनस (प्रातिपदिक; सु-मनस् > सौमनस्)

• अदृप्तम्: unhaughty, not arrogant
• अदृप्तम्: कर्म (विशेषणरूपेण)
• Type: Adjective
• Root: दृप् (धातु) → दृप्त (कृदन्त, क्त) + अ- (निषेध)

• रायः: of wealth
• रायः: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Noun
• Root: राय्/रयि (प्रातिपदिक: रयि ‘wealth’)

• पोषम्: nourishment, increase
• पोषम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पोष (प्रातिपदिक)

• यजमानेषु: among the sacrificers
• यजमानेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: यजमान (प्रातिपदिक; यज् धातोः वर्तमानकृदन्त-आधारः ‘sacrificer’)

• धत्तम्: place, bestow (you two)
• धत्तम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• प्रजाम्: offspring, progeny
• प्रजाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: प्रजा (प्रातिपदिक)

• पुष्टिम्: nourishment, thriving
• पुष्टिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक)

• भूतिम्: prosperity, well-being
• भूतिम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: भूति (प्रातिपदिक; भू ‘to be’ से)

• अस्मासु: in us, among us
• अस्मासु: अधिकरण
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• धत्तम्: place, bestow (you two)
• धत्तम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• दीर्घायुत्वाय: for long life
• दीर्घायुत्वाय: सम्प्रदान/प्रयोजन (दत्तेः प्रयोजनम्)
• Type: Noun
• Root: दीर्घायुत्व (प्रातिपदिक; दीर्घ + आयुस् + त्व)

• प्र: forth, forward
• प्र: क्रियाविशेषण (प्रवृत्त्यर्थः)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• तिरतम्: carry across, help to overcome (you two)
• तिरतम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तॄ/तॄत् (धातु ‘to cross, overcome’) → तिरत (लोट्/विधिलिङ्-आदेशरूप; 2nd du)

• नः: our
• नः: सम्बन्ध (षष्ठी-सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम)

• आयुः: life, lifespan
• आयुः: कर्म (तिरतम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: आयुस् (प्रातिपदिक)