Rig Veda 8.32.18: Mandala 8, Sukta 32, Mantra 18
Sukta 8.32
Rishi: Kaṇva
Devata: Indra
Chandas: Gāyatrī or Anuṣṭubh-like short meter (uncertain; requires syllable count)
Samhita Patha (Devanagari)
पन्य आ दर्दिरच्छता सहस्रा वाज्यवृतः । इन्द्रो यो यज्वनो वृधः ॥
Transliteration
pányá ā́ dardiracchatā śatā́ sahásrā vājíy-avṛ́taḥ | índro yó yajváno vṛ́dhaḥ ||
Translation
પ્રશંસનીય છે તે, જે ફાટી નીકળ્યો છે—શત-સહસ્ર બળ-સમૃદ્ધિઓ જીતનાર. એ ઇન્દ્ર છે, જે યજમાનને વધારતો, અર્પણ કરનારને વૃદ્ધિ આપે છે.
Word by Word
पन्यःpraiseworthy, admirable
पन्यः:
विशेषणम् (इन्द्रस्य)
TypeAdjective
Rootपन्य (प्रातिपदिक; < √पन्/√पण् ‘स्तुतौ/प्रशंसायाम्’)
आhither, towards (as preverb)
आ:
क्रियाविशेषणम् (आगमनार्थे) / उपसर्गः
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
दर्दिरhas rushed/has driven (hither)
दर्दिर:
क्रिया (कर्तृ = इन्द्रः)
TypeVerb (finite) / archaic form
Root√दर्दिर्/√दर्दृ (धातु; ‘वेग/गमन/प्रेरणे’—RV-प्रयोगः) अथवा नाम ‘दर्दिर्’
अच्छताcome near! / approach!
अच्छता:
क्रिया (आह्वान/प्रेरणा)
TypeVerb (injunctive/imperative-like) / archaic
Rootअच्छ (अव्यय ‘समीपम्/अभिमुखम्’) + √इ (गत्यर्थः) → अच्छता (आज्ञार्थ/विधिलिङ्-रूपः)
सहस्राःthousands
सहस्राः:
कर्तृ/सम्बन्धि (वाज्यवृतः इत्यस्य विशेष्य-समूहः) अथवा संख्यावाचक-समूहः
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
वाor / indeed
वा:
समुच्चय/विकल्पार्थकः
TypeIndeclinable
Rootवा (निपात)
वाज्यवृतःtroops/companies of prize-winning (warriors/steeds)
वाज्यवृतः:
कर्तृ (सहस्राः इत्यस्य विशेषणम्/सम्बन्धि)
TypeNoun/Adjective (compound)
Rootवाज्य-वृत् (समास; वाज्य ‘वाजसम्बद्ध/वाजिनः’ + वृत् ‘वरण/आवरण/समूह’)
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
यःwho
यः:
सम्बन्धकः (यः… सः) / कर्तृ-संबन्धः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
यज्वनःof the sacrificer
यज्वनः:
सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of the sacrificer’)
TypeNoun
Rootयज्वन् (प्रातिपदिक; ‘यज्ञं कुर्वन्’)
वृधःthe increaser, the one who makes (him) grow/strong
वृधः:
विशेषणम् (इन्द्रस्य)
TypeAdjective (kṛdanta) / epithet
Rootवृध् (कृदन्त; √वृध् ‘वर्धने’ → वृध्/वृधः ‘वर्धक/वर्धमान’)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.