Rig Veda 8.23.22: Mandala 8, Sukta 23, Mantra 22

Sukta 8.23

Rishi: Vaiyaśva

Devata: Agni Jātavedas

Chandas: Anuṣṭubh (probable; confirm by metrical count in critical edition)

Samhita Patha (Devanagari)

प्रथमं जातवेदसमग्निं यज्ञेषु पूर्व्यम् । प्रति स्रुगेति नमसा हविष्मती ॥

Transliteration

prathamáṃ jātávedasam agníṃ yajñéṣu pū́rvyam | práti srúg eti námasā havíṣmatī ||

Translation

પ્રથમ યજ્ઞોમાં પ્રાચીન એવા જાતવેદસ અગ્નિ તરફ—નમસ્કાર સાથે—હવિષ્યવતી સ્રુચિ (આહુતિ-ચમચી) આગળ વધે છે; આ રીતે પવિત્ર દ્રવ્ય લઈને આંતરિક અર્પણ જન્મોના જ્ઞાતા પાસે પહોંચે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• प्रथमम्: first, foremost
• प्रथमम्: कर्म (अग्निम्-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: प्रथम (प्रातिपदिक) < PIE *pr̥H-to- (first)

• जातवेदसम्: Jātavedas (Agni, ‘knower of births/creatures’)
• जातवेदसम्: कर्म (अग्निम्-समनाधिकरणम्)
• Type: Noun (epithet)
• Root: जातवेदस् (प्रातिपदिक; जात- ‘born’ + वेदस् ‘knowing/knowledge’)

• अग्निम्: Agni (fire-god)
• अग्निम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• यज्ञेषु: in the sacrifices
• यज्ञेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• पूर्व्यम्: ancient, primeval
• पूर्व्यम्: कर्म (अग्निम्-विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व्य (प्रातिपदिक; पूर्व ‘former’ + -य)

• प्रति: towards, in response
• प्रति: (क्रियाविशेषण/उपसर्गार्थः)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• स्रुगेति: ‘(saying) “of the ladle/with the ladle”’ (thus)
• स्रुगेति: सम्बन्ध (षष्ठ्यर्थः) / वाक्य-चिह्न (इति)
• Type: Noun + Indeclinable (quotative)
• Root: स्रुच् (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)

• नमसा: with reverence, by homage
• नमसा: करण
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• हविष्मती: oblation-bearing, having the offering
• हविष्मती: कर्तृ
• Type: Adjective (f.)
• Root: हविष्मत् (प्रातिपदिक; हविस् ‘oblation’ + -मत् ‘possessing’)