Rig Veda Sukta 22
Mandala 8Sukta 2216 Mantras

Sukta 22

Sukta 8.22

Devata

Aśvins (Nāsatyā)

આ સૂક્ત ઉષાકાળે તાત્કાલિક રીતે અશ્વિનો (નાસત્યાઓ)નું આવાહન કરે છે. તેમની અદ્ભુત રથયાત્રા ઝડપથી આવી ઉપચાર, રક્ષણ અને સમૃદ્ધિ આપે એવી વિનંતી છે. સૂર્યા માટે તેમની સદૈવ તૈયાર રહેવાની ભાવના સ્મરીને, સુવર્ણ આસનવાળા રથ પર આરુઢ થઈ ઉપાસકને “પૂર્ણ પોષણ” (ઇષઃ) અને તેજસ્વી ધન-સંપત્તિ લાવી આપે એવી પુનઃપુનઃ પ્રાર્થના કરે છે.

Mantras

Mantra 1

ओ त्यमह्व आ रथमद्या दंसिष्ठमूतये । यमश्विना सुहवा रुद्रवर्तनी आ सूर्यायै तस्थथुः ॥

ઓ—આ રથને હું આજે સહાય માટે આહ્વાન કરું છું—કર્મમાં અતિશય શક્તિશાળી, દંસિષ્ઠ। જે રથ પર, સુહવા (સહેલાઈથી આહ્વેય) એવા અશ્વિનો, રુદ્રના બળમય માર્ગો પર ગતિ કરતા, સૂર્યા માટે તૈયાર ઊભા રહ્યા હતા—એ જ રથ સાથે અમારી સહાય માટે આવો।

Mantra 2

पूर्वायुषं सुहवं पुरुस्पृहं भुज्युं वाजेषु पूर्व्यम् । सचनावन्तं सुमतिभिः सोभरे विद्वेषसमनेहसम् ॥

પૂર્વકાળનો આયુષ્યદાતા, સુહવા, બહુ ઇચ્છિત; વાજોમાં પૂર્વ્ય એવા ભુજ્યુને—સચનાવંત (સહચરી) એવા તેને—હે સોભરીઓ, વિદ્વેષ-શમન કરનાર, અનેહસ (અથાક) એવા, અમે સુમતિઓથી સમર્થન આપીએ છીએ।

Mantra 3

इह त्या पुरुभूतमा देवा नमोभिरश्विना । अर्वाचीना स्ववसे करामहे गन्तारा दाशुषो गृहम् ॥

અહીં, બહુરૂપે પ્રગટ થનારા, હે દેવ અશ્વિનો, નમસ્કારકર્મોથી અમે તમને બેને—તમારા સ્વવસ (સ્વશક્તિ-આનંદ) માટે—અર્વાચીન (અહીં તરફ વળેલા) કરીએ છીએ। હે ગંતારા, દાશુષ (દાનકર્તા)ના ગૃહે આવો।

Mantra 4

युवो रथस्य परि चक्रमीयत ईर्मान्यद्वामिषण्यति । अस्माँ अच्छा सुमतिर्वां शुभस्पती आ धेनुरिव धावतु ॥

તમારા રથનું ચક્ર ચારે તરફ ફરતું ગતિ કરે છે; તમારું જ બીજું બળ તેને આગળ ધપાવે છે. હે શુભસ્પતિઓ, તમારું સુમતિરૂપ કૃપા અમારાં તરફ વાછરડાં તરફ દોડતી ધેનુ જેવી દોડી આવે—શીઘ્ર, પોષક અને નિશ્ચિત.

Mantra 5

रथो यो वां त्रिवन्धुरो हिरण्याभीशुरश्विना । परि द्यावापृथिवी भूषति श्रुतस्तेन नासत्या गतम् ॥

હે અશ્વિનો, તમારો તે રથ ત્રિવંધુર (ત્રિ-આસનવાળો), સુવર્ણ લગામોવાળો, દ્યાવા-પૃથિવી ચારે તરફ શોભાથી વિહરે છે. તે સાંભળાયેલો છે; તેથી એ જ રથથી, હે નાસત્યાઓ, અમારી પાસે આવો.

Mantra 6

दशस्यन्ता मनवे पूर्व्यं दिवि यवं वृकेण कर्षथः । ता वामद्य सुमतिभिः शुभस्पती अश्विना प्र स्तुवीमहि ॥

મનુને માન આપતાં, તમે બંનેએ સ્વર્ગમાં પ્રાચીન જવને હળ (વૃક) વડે ખેંચી બહાર લાવ્યો. તેથી આજે, હે શુભસ્પતિઓ, હે અશ્વિનો, સુમતિઓ સાથે અમે તમારું સ્તવન પ્રગટ કરીએ છીએ—જેથી આદિ પોષણ (પ્રથમ અન્ન) અમામાં જન્મે.

Mantra 7

उप नो वाजिनीवसू यातमृतस्य पथिभिः । येभिस्तृक्षिं वृषणा त्रासदस्यवं महे क्षत्राय जिन्वथः ॥

હે વાજિનીવસૂ—સમૃદ્ધિ અને વિજયી બળના બે સ્વામી—ઋતના પથોથી અમારી પાસે આવો. જેમના જ બળથી, હે વૃષણાઓ, તમે તૃક્ષિ ત્રાસદસ્યુમાં મહાન ક્ષત્ર (સર્વાધિકાર, રાજશક્તિ)ને પ્રેરો છો, તેમ જ અમામાં પણ તે આત્માની સર્વભૌમ શક્તિને વધારતા રહો.

Mantra 8

अयं वामद्रिभिः सुतः सोमो नरा वृषण्वसू । आ यातं सोमपीतये पिबतं दाशुषो गृहे ॥

હે નરા વૃષણ્વસૂ—બે વીર, પ્રબળ આનંદથી સમૃદ્ધ—આ સોમ અદ્રિઓ (પીસવાના પથ્થરો)થી તમારા માટે પીસાયો છે. સોમપાન માટે અહીં આવો; દાશુષ (દાનકર્તા)ના ગૃહમાં પીવો—તે અર્પણચેતનામાં જે તમને માટે ખુલ્લી થઈ છે.

Mantra 9

आ हि रुहतमश्विना रथे कोशे हिरण्यये वृषण्वसू । युञ्जाथां पीवरीरिषः ॥

હે અશ્વિનો વૃષણ્વસૂ—પ્રબળ કલ્યાણથી સમૃદ્ધ—સુવર્ણ આસનવાળા રથ પર નિશ્ચયે ચઢો. તમારા માટે પોષણની પીવરી ઇષઃ—પૂર્ણ, પ્રચુર પ્રેરણાઓ—યુગમાં બાંધો, જે સત્તાને વિસ્તારે અને યાત્રાને ધારણ કરે.

Mantra 10

याभिः पक्थमवथो याभिरध्रिगुं याभिर्बभ्रुं विजोषसम् । ताभिर्नो मक्षू तूयमश्विना गतं भिषज्यतं यदातुरम् ॥

જે શક્તિઓથી તમે પક્થને સહાય કરી, જે શક્તિઓથી અધ્રિગુને, અને જે શક્તિઓથી આનંદથી વંચિત બભ્રુને સહારો આપ્યો—એ જ શક્તિઓ સાથે, હે અશ્વિનો, અમારી પાસે ત્વરિત આવો; અને અમામાં જે કંઈ આતુર, વ્યથિત કે અસંગત છે તેનું ભિષજ્ય કરો, આરોગ્ય આપો.

Mantra 11

यदध्रिगावो अध्रिगू इदा चिदह्नो अश्विना हवामहे । वयं गीर्भिर्विपन्यवः ॥

જો અમે અધ્રિગાવા હોઈએ, અધ્રિગુ જ હોઈએ—તોય આ જ સમયે, હે અશ્વિનો, અમે તમારું આહ્વાન કરીએ છીએ; કેમ કે અમે દીપ્ત વાણીના અનુસંધાતા છીએ, જાગૃતિના સાધનરૂપે સ્તુતિગીતો અર્પણ કરીએ છીએ.

Mantra 12

ताभिरा यातं वृषणोप मे हवं विश्वप्सुं विश्ववार्यम् । इषा मंहिष्ठा पुरुभूतमा नरा याभिः क्रिविं वावृधुस्ताभिरा गतम् ॥

એ જ શક્તિઓ સાથે આવો—હે વೃಷણો, હે નરો—મારા આ હવનાં પ્રતિ; સર્વકર્મમાં વ્યાપક, સર્વવાંછિત વરદાનમાં વ્યાપક. ઇષાથી તમે અતિ દાનશીલ, અતિ બહુરૂપ-ભૂત, હે વીરોઃ જે શક્તિઓથી તમે ક્રિવિને વધાર્યો, એ જ શક્તિઓ સાથે અહીં અમારી પાસે આવો.

Mantra 13

ताविदा चिदहानां तावश्विना वन्दमान उप ब्रुवे । ता उ नमोभिरीमहे ॥

આ બે—હા, આજના આ દિવસોમાં પણ—આશ્વિનોને હું વંદનાભાવે સંબોધું છું. નમસ્કાર અને ભક્તિભર્યા કર્મોથી અમે તેમને પ્રસન્ન કરવા ઇચ્છીએ છીએ.

Mantra 14

ताविद्दोषा ता उषसि शुभस्पती ता यामन्रुद्रवर्तनी । मा नो मर्ताय रिपवे वाजिनीवसू परो रुद्रावति ख्यतम् ॥

એ બે રાત્રિમાં, એ બે ઉષામાં—શુભ સૌંદર્યના સ્વામી—એ બે, રુદ્રવર્તની એવા પ્રચંડ પ્રેરક માર્ગે ગતિ કરનાર. હે વાજિનીવસૂ, અમને મર્ત્ય શત્રુને સોંપી ન દો; રુદ્ર સમા ક્રોધી અવરોધકોને પાર કરી આગળ નીકળી જાઓ, અને સર્વ વૈરથી અમને દૂર રાખો.

Mantra 15

आ सुग्म्याय सुग्म्यं प्राता रथेनाश्विना वा सक्षणी । हुवे पितेव सोभरी ॥

પ્રાતઃકાળે, સુગમ ગતિ અને સુગમ આગમન માટે, હે આશ્વિનો, તમારા રથ સાથે—હે સક્ષમ—હું તમને આહ્વાન કરું છું. સોભરી પુત્ર પિતાને જેમ બોલાવે તેમ તમને બોલાવે છે.

Mantra 17

आ नो अश्वावदश्विना वर्तिर्यासिष्टं मधुपातमा नरा । गोमद्दस्रा हिरण्यवत् ॥

હે અશ્વિનો, અશ્વબળથી સમૃદ્ધ એવા માર્ગે અમારી પાસે આવો; હે મધુના શ્રેષ્ઠ પાનકર્તા, હે નરો (વીરો), અહીં આવો. હે દસ્રા (અદ્ભુતકર્તા), ગોમત્ (ગૌ-સમૃદ્ધ/જ્ઞાનકિરણોથી સમૃદ્ધ) અને હિરણ્યવત્ (સુવર્ણ-સમૃદ્ધ) એવી તેજસ્વી સમૃદ્ધિ અમને આપો.

Frequently Asked Questions

The Aśvins (Nāsatyā) are twin divine horsemen associated with dawn. In the Veda they are famous for swift help, healing, rescue, and bringing nourishment and prosperity.

The hymn asks the Aśvins to come quickly in their radiant chariot and grant protection, healing strength, abundant nourishment (iṣ), and prosperous increase described as “go-mat” and “hiraṇya-vat.”

It is especially fitting at dawn or at the beginning of a rite, journey, or healing prayer—times when the Aśvins’ swift, restoring aid is traditionally invoked.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App