Rig Veda 8.103.4 — Mandala 8, Sukta 103, Mantra 4

Sukta 8.103

Devata: Agni

Samhita Patha (Devanagari)

प्र यं राये निनीषसि मर्तो यस्ते वसो दाशत् । स वीरं धत्ते अग्न उक्थशंसिनं त्मना सहस्रपोषिणम् ॥

Transliteration

prá yáṃ rā́ye ninī́ṣasi márto yás te vaso dā́śat | sá vīráṃ dhatte agna uktha-śaṃsínaṃ tmanā́ sahasra-poṣíṇam ||

Translation

હે અગ્નિ, જેને તું રાયિ (સમૃદ્ધિ) તરફ આગળ દોરી જાય છે—તે મર્ત્ય, જે તને, હે વસુ, અર્પણ કરે છે—તે વીરમાં પ્રાપ્ત કરે છે: ઉકથ-શંસિન (સ્તુતિ-વચન ઉચ્ચારનાર), આત્મબળે સમૃદ્ધ, સહસ્રપોષિણ (હજારગણી વૃદ્ધિ પોષનાર).

Word by Word

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (upasarga)

• यम्: whom
• यम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: यद् (sarvanāma-prātipadika)

• रा॒ये: for wealth
• रा॒ये: Sampradāna
• Type: Noun
• Root: राय् (m.)

• निनीषसि: you lead/bring
• निनीषसि: —
• Type: Verb
• Root: नी (धातु) with reduplication (ni-√nī)

• मर्तः: a mortal
• मर्तः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मर्त (m.)

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (relative pronoun)

• ते: of you, your
• ते: Ṣaṣṭhī-sambandha
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (pronoun)

• वसो: O good one / O bounteous one
• वसो: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: वसु (m.)

• दाशत्: has given/offered
• दाशत्: —
• Type: Verb
• Root: दाश् (धातु)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (pronoun)

• वीरम्: a hero, manly son
• वीरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वीर (m.)

• धत्ते: places, bestows
• धत्ते: —
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: अग्नि (m.)

• उक्थशंसिनम्: praising with hymns / hymn-reciting
• उक्थशंसिनम्: Karma (viśeṣaṇa of object)
• Type: Adjective
• Root: उक्थ-शंसिन् (adj., bahuvrīhi/tatpuruṣa compound)

• त्मना: by himself, in person
• त्मना: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: त्मन् (m./n. ‘self, person’)

• सहस्रपोषिणम्: thousand-nourishing / richly prospering
• सहस्रपोषिणम्: Karma (viśeṣaṇa of object)
• Type: Adjective
• Root: सहस्र-पोषिन् (adj. compound)