Rig Veda 7.56.13: Mandala 7, Sukta 56, Mantra 13

Sukta 7.56

Rishi: Vasiṣṭha

Devata: Marutaḥ

Chandas: Jagatī (likely; verse is long—verify)

Samhita Patha (Devanagari)

अंसेष्वा मरुतः खादयो वो वक्षस्सु रुक्मा उपशिश्रियाणाः । वि विद्युतो न वृष्टिभी रुचाना अनु स्वधामायुधैर्यच्छमानाः ॥

Transliteration

aṃséṣv ā́ marutaḥ khādayó vo váksaḥsu rukmā́ upaśiśriyāṇā́ḥ | ví vidyúto ná vṛṣṭíbhī rucānā́ ánu svadhā́m ā́yudhair yácchamānāḥ ||

Translation

હે મરુતો, તમારા ખભાઓ પર દંશક (આયુધો) બંધાયેલા છે; તમારા વક્ષસ્થળ પર સુવર્ણ તેજો આશ્રિત છે. વરસાદ સાથે વીજળીની જેમ ઝળહળતા, તમે તમારી સ્વધા/સ્વધર્મ અનુસાર ગતિ કરો છો, અને તમારા આયુધોને દિશા આપતા આગળ વધો છો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• अंसेषु: on the shoulders
• अंसेषु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: अंस (प्रातिपदिक)

• आ: unto, towards
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/निपात)

• मरुतः: the Maruts
• मरुतः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मरुत् (प्रातिपदिक)

• खादयः: devourers, eaters
• खादयः: कर्तृ (मरुतः-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: खाद् (धातु) → खादय (प्रातिपदिक/विशेषण)

• वः: of you, your
• वः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम)

• वक्षस्सु: on the chests
• वक्षस्सु: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: वक्षस् (प्रातिपदिक)

• रुक्माः: golden ornaments, gold (disks)
• रुक्माः: कर्तृ (उपशिश्रिया॒णाः इत्यस्य) / अथवा कर्तृ-सम्बन्धी
• Type: Noun
• Root: रुक्म (प्रातिपदिक)

• उपशिश्रिया॒णाः: having settled upon, resting on
• उपशिश्रिया॒णाः: कर्तृ (मरुतः/रुक्माः)
• Type: Participle
• Root: श्रि (धातु) + उप (उपसर्ग) → उप-शिश्रि-आण (कृदन्त)

• वि: apart, forth
• वि: —
• Type: Indeclinable
• Root: वि (उपसर्ग/निपात)

• विद्युतः: lightnings
• विद्युतः: कर्तृ (रुचाना इत्यस्य) / उपमान-प्रधान
• Type: Noun
• Root: विद्युत् (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• वृष्टिभिः: with rains, by showers
• वृष्टिभिः: करण
• Type: Noun
• Root: वृष्टि (प्रातिपदिक)

• रुचाना: shining, gleaming
• रुचाना: कर्तृ (मरुतः) / विशेषण
• Type: Participle
• Root: रुच् (धातु) → रुचान (कृदन्त)

• अनु: after, along
• अनु: —
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (उपसर्ग/निपात)

• स्वधाम्: their own power/ordinance (svadhā)
• स्वधाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: स्वधा (प्रातिपदिक)

• आयुधैः: with weapons
• आयुधैः: करण
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)

• यच्छमानाः: guiding/holding (their course), directing
• यच्छमानाः: कर्तृ (मरुतः)
• Type: Participle
• Root: यम् (धातु) + आ (उपसर्ग) → आ-यच्छ् (धातु-प्रयोग) → यच्छमान (कृदन्त)