Rig Veda 7.104.4: Mandala 7, Sukta 104, Mantra 4

Sukta 7.104

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)

Devata: Indra-Soma

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्रासोमा वर्तयतं दिवो वधं सं पृथिव्या अघशंसाय तर्हणम् । उत्तक्षतं स्वर्यं पर्वतेभ्यो येन रक्षो वावृधानं निजूर्वथः ॥

Transliteration

índrāsomā vartáyatam divó vadháṁ sáṃ pṛthivyā́ aghaśaṃsā́ya tárhaṇam | úttakṣatam svaryàṃ párvatebhyo yéna rákṣo vāvṛdhānáṃ nijū́rvathaḥ ||

Translation

હે ઇન્દ્ર અને સોમ! સ્વર્ગમાંથી સંહારક પ્રહારને નીચે ફેરવો અને પૃથ્વી સાથે જોડીને દુષ્ટવાણી કરનાર પર દબાણરૂપે ચકનાચૂર કરો. પર્વતોમાંથી સૂર્ય-પ્રાપ્તિનો માર્ગ કોતરી કાઢો, જેના દ્વારા આપણા અંદર વધતું રક્ષસ્ (રાક્ષસ-બળ) તમે ક્ષીણ કરી નાખો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्रासोमा: O Indra and Soma
• इन्द्रासोमा: सम्बोधन
• Type: Noun (dual compound vocative)
• Root: इन्द्र + सोम

• वर्तयतम्: turn/roll (set in motion)!
• वर्तयतम्: क्रिया (आज्ञा); कर्ता = इन्द्रासोमा
• Type: Verb
• Root: वृत् (वर्तयति = caus.)

• दिवः: of heaven, from the sky
• दिवः: सम्बन्ध (genitive) विशेषणम् वधम्
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौ-)

• वधम्: the weapon/strike, slaughter
• वधम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वध (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: क्रियाविशेषण
• Type: Preverb/Indeclinable
• Root: सम्

• पृथिव्याः: of the earth
• पृथिव्याः: सम्बन्ध (genitive) विशेषणम् तर्हणम्
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• अघशंसाय: for the evil-speaking one (slanderer)
• अघशंसाय: सम्प्रदान (लक्ष्य/हित-अहित)
• Type: Noun/Adjective (as substantive)
• Root: अघशंस (प्रातिपदिक; अघ + शंस)

• तर्हणम्: the crushing/overpowering (blow)
• तर्हणम्: कर्म (वर्तयतम् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: तर्हण (प्रातिपदिक; from √तृह्/तर्ह् ‘to injure, overcome’)

• उत्तक्षतम्: hew out, fashion forth!
• उत्तक्षतम्: क्रिया (आज्ञा); कर्ता = इन्द्रासोमा
• Type: Verb
• Root: √तक्ष् (with ud-)

• स्वर्यम्: heavenly, sun-bright
• स्वर्यम्: कर्मविशेषण
• Type: Adjective (as noun-qualifier)
• Root: स्वर्य (प्रातिपदिक; ‘sunny/heavenly, bringing light’)

• पर्वतेभ्यः: from the mountains
• पर्वतेभ्यः: अपादान
• Type: Noun
• Root: पर्वत (प्रातिपदिक)

• येन: by which
• येन: करण (instrumental ‘by which’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम)

• रक्षः: the demon/evil spirit (Rakṣas)
• रक्षः: कर्म
• Type: Noun
• Root: रक्षस् (प्रातिपदिक)

• वावृधानम्: grown strong, waxing
• वावृधानम्: कर्मविशेषण (रक्षः-विशेषणम्)
• Type: Participle
• Root: √वृध् (reduplicated perfect/PPP stem वावृधान-)

• निजूर्वथः: you two crush/destroy
• निजूर्वथः: क्रिया; कर्ता = इन्द्रासोमा
• Type: Verb
• Root: नि + √जुर्व्/√जुर्वा (Vedic: ‘to crush, wear down, destroy’)