Rig Veda 7.103.5: Mandala 7, Sukta 103, Mantra 5

Sukta 7.103

Rishi: Vasiṣṭha (traditional)

Devata: Maṇḍūkāḥ / Vā́c on the Waters

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यदेषामन्यो अन्यस्य वाचं शाक्तस्येव वदति शिक्षमाणः । सर्वं तदेषां समृधेव पर्व यत्सुवाचो वदथनाध्यप्सु ॥

Transliteration

yád eṣām anyó anyásya vā́caṃ śāktásyeva vádati śíkṣamāṇaḥ | sárvaṃ tád eṣāṃ samṛ́dheva párva yát su-vā́co vádathana ádhy apsú ||

Translation

જ્યારે એમનો એક બીજાના વચનને, કુશળ પાઠકની જેમ શીખતો-શીખતો, પુનરોચ્ચાર કરે છે, ત્યારે એ આખો પરસ્પર સંવાદ એમને માટે સમૃદ્ધિનું સંયુક્ત ‘પગલું-ઉત્સવ’ બની જાય છે—કારણ કે, સુવાચ (સુવાચો) બની, તમે જળો ઉપર ઉચ્ચારો છો; પ્રવાહ પર આધારિત વાણી પૂર્ણતામાં વિસ્તરે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यद्: when/that which
• यद्: सम्बन्ध/अधिकरण-सम्बन्ध (यत्-तत् सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable (relative pronoun used as conjunction)
• Root: यद् (यद्-प्रातिपदिक, य-प्रश्न/सम्बन्ध)

• एषाम्: of these/of them
• एषाम्: सम्बन्ध (genitive: ‘of them’)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अन्यः: another, one (of them)
• अन्यः: कर्तृ (subject: ‘one (frog)’)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• अन्यस्य: of another
• अन्यस्य: सम्बन्ध (of another)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• वाचम्: speech, voice
• वाचम्: कर्म (object of ‘वदति’)
• Type: Noun
• Root: वाच् (स्त्री. प्रातिपदिक)

• शाक्तस्य: of the capable/skilled
• शाक्तस्य: सम्बन्ध (of the skilled/able one)
• Type: Adjective
• Root: शाक्त (प्रातिपदिक; ‘शक्ति/शक्’ से ‘समर्थ/कुशल’)

• इव: like, as
• इव: सम्बन्ध (simile marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• वदति: speaks
• वदति: क्रिया (मुख्य क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वद् (भाषणे)

• शिक्षमाणः: learning, practicing
• शिक्षमाणः: कर्तृ (agent-participle qualifying ‘अन्यः’)
• Type: Participle
• Root: √शिक्ष् (शिक्षायाम्/अध्ययने; ‘to learn, practice’)

• सर्वम्: all
• सर्वम्: कर्म/विधेय (collective ‘all (that)’)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• तद्: that
• तद्: सम्बन्ध (correlative to ‘यद्’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एषाम्: of them
• एषाम्: सम्बन्ध (of them)
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• समृधा: with prosperity; as prosperity
• समृधा: करण (comparison-instrument: ‘with/like prosperity’)
• Type: Noun
• Root: समृद्धि/समृध् (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘सम्+√ऋध्’ वृद्धि/सम्पत्तौ)

• इव: like
• इव: सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• पर्व: a joint/turning-point; a (seasonal) occasion
• पर्व: विधेय/कर्म (predicate/object sense: ‘a turning-point/occasion’)
• Type: Noun
• Root: पर्वन् (नपुं. प्रातिपदिक; ‘joint, node; section/turning-point’)

• यत्: that which/when
• यत्: सम्बन्ध (introduces relative clause)
• Type: Pronoun (relative)
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सुवाचः: good-speaking, eloquent
• सुवाचः: कर्तृ (subject of ‘वदथन’)
• Type: Adjective
• Root: सुवाच (प्रातिपदिक; सु- + वाच ‘good-speaking’)

• वदथन: you (pl.) speak
• वदथन: क्रिया (relative-clause verb)
• Type: Verb
• Root: √वद् (भाषणे)

• अधि: upon, in, over
• अधि: अधिकरण-सम्बन्ध (governs locative ‘अप्सु’)
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: अधि

• अप्सु: in the waters
• अप्सु: अधिकरण (locative: ‘in the waters’)
• Type: Noun
• Root: अप् (स्त्री. प्रातिपदिक; ‘water’)