Rig Veda 6.46.3: Mandala 6, Sukta 46, Mantra 3
Sukta 6.46
Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
यः सत्राहा विचर्षणिरिन्द्रं तं हूमहे वयम् । सहस्रमुष्क तुविनृम्ण सत्पते भवा समत्सु नो वृधे ॥
Transliteration
yáḥ satrāhā́ vícarṣaṇir índraṃ táṃ hūmahe vayám | sáhasramuṣka tuvínṛmṇa sátpate bhávā samátsu no vṛ́dhe ||
Translation
જે સર્વત્ર વિજયી, વિશાળ શાસક—એ ઇન્દ્રને અમે આહ્વાન કરીએ છીએ. હે સહસ્ર-બળવાન, હે મહાન પુરુષાર્થવાળા, હે સત્પતિ, અમારા સંઘર્ષોમાં અમારી વૃદ્ધિ અને વિકાસરૂપ થા.
Word by Word
यःwho (he who)
यः:
सम्बन्ध/विशेष्य (इन्द्रस्य विशेषण-सम्बन्धः) तथा वाक्ये कर्तृ-सूचकः
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सत्राहाslayer in battles / ever-smiting
सत्राहा:
विशेषणम् (यः/इन्द्रः) — कर्तृ-सम्बन्धः
TypeAdjective (epithet)
Rootसत्राहन् (प्रातिपदिक; सत्र + अहन्)
विचर्षणिःwide-ruling, far-seeing (mighty among men)
विचर्षणिः:
विशेषणम् (यः/इन्द्रः)
TypeAdjective (epithet)
Rootविचर्षणि (प्रातिपदिक) अथवा विचर्षणिन्
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
कर्म (हूमहे) — whom we invoke
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
तम्him
तम्:
कर्म (हूमहे) — ‘him’ (resumptive)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
हूमहेwe invoke / call
हूमहे:
क्रिया
TypeVerb
Root√हू (ह्वे) ‘आह्वाने’
वयम्we
वयम्:
कर्तृ (हूमहे) — we
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
सहस्रमुष्कthousand-strong / having a thousand powers
सहस्रमुष्क:
सम्बोधन (इन्द्रस्य)
TypeAdjective (epithet)
Rootसहस्र + उष्क (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः) अथवा सहस्रम् + उष्क
तुविनृम्णof great manly might
तुविनृम्ण:
सम्बोधन (इन्द्रस्य)
TypeAdjective (epithet)
Rootतुवि + नृम्ण (प्रातिपदिक; बहुव्रीहिः)
सत्पतेlord of the good / true lord
सत्पते:
सम्बोधन (इन्द्रस्य)
TypeNoun (epithet)
Rootसत् + पति (प्रातिपदिक; तत्पुरुषः)
भवbe (become)
भव:
क्रिया (आह्वान/प्रार्थना)
TypeVerb
Root√भू ‘सत्तायाम्’
समत्सुin battles / in contests
समत्सु:
अधिकरण (भव) — in battles
TypeNoun
Rootसमत्सु (प्रातिपदिक; ‘समत्स’ = battle/contest) अथवा समत्सु- (लोक.)
नःof us / for us
नः:
सम्बन्ध (वृधे) — for us / of us
TypePronoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम)
वृधेfor growth / for strengthening
वृधे:
सम्प्रदान (भव) — for (our) increase
TypeNoun (abstract)
Rootवृध् (प्रातिपदिक ‘वृधि/वृध’ = growth) अथवा √वृध् ‘वर्धने’ (कृदन्त-भाव)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.