Rig Veda 6.27.4: Mandala 6, Sukta 27, Mantra 4

Sukta 6.27

Rishi: Bharadvāja (traditional)

Devata: Indra

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

एतत्त्यत्त इन्द्रियमचेति येनावधीर्वरशिखस्य शेषः । वज्रस्य यत्ते निहतस्य शुष्मात्स्वनाच्चिदिन्द्र परमो ददार ॥

Transliteration

etát tyát te indriyám acetí yénāvadhīr váraśikhasya śéṣaḥ | vájrasya yát te níhatasya śúṣmāt svanā́c cid indra paramó dadāra ||

Translation

હે ઇન્દ્ર! આ જ તારી તે પ્રસિદ્ધ ઇન્દ્રિય-સર્વાધિકાર શક્તિ છે, જેના દ્વારા તું વરશિખના શેષ (શેષા)ને સંહાર્યો. અને હે ઇન્દ્ર! તારા ફેંકાયેલા, પ્રહારક વજ્રના શુષ્મ (વીર્ય)માંથી ઊઠતા સ્વન—ગર્જનાથી પણ પરમ અવરોધ તૂટી પડે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• एतत्: this
• एतत्: Karma (अचेति इति क्रियायाः विषयः/कर्म)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• त्यत्: that
• त्यत्: Karma (एतत् इत्यस्य सह-निर्देशः)
• Type: Pronoun
• Root: त्यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: Sambandha (इन्द्रियम् इत्यस्य सम्बन्धः)
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्रियम्: power, might
• इन्द्रियम्: Karma (अचेति—‘प्रकटम् अभवत्/ज्ञातम्’ इत्यस्य विषयः)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक)

• अचेति: became manifest / was perceived
• अचेति: —
• Type: Verb
• Root: चि (धातु; ‘चेत्/चिनोति’—to perceive/notice; Vedic: ‘to become manifest/known’)

• येन: by which
• येन: Karaṇa
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अवधीः: you slew
• अवधीः: —
• Type: Verb
• Root: वध् (धातु; to strike/kill) + अव (उपसर्ग)

• वरशिखस्य: of Varashikha (proper name)
• वरशिखस्य: Sambandha (शेषः इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: वर-शिख (समास-प्रातिपदिक; ‘वर’ + ‘शिख’)

• शेषः: the remnant / survivor
• शेषः: Karma (अवधीः इत्यस्य कर्म)
• Type: Noun
• Root: शेष (प्रातिपदिक)

• वज्रस्य: of the thunderbolt
• वज्रस्य: Sambandha (निहतस्य/शुष्मात् इत्यादीनां)
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• यत्: that which
• यत्: Karma (ददार इत्यस्य विषयः—‘that (feat)’)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you / your
• ते: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• निहतस्य: of the smitten / hurled-down
• निहतस्य: Sambandha
• Type: Participle (Adjectival)
• Root: हन् (धातु; to strike/kill) + नि (उपसर्ग); निहत (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• शुष्मात्: from the force / fury
• शुष्मात्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: शुष्म (प्रातिपदिक)

• स्वनात्: from the roar
• स्वनात्: Apādāna
• Type: Noun
• Root: स्वन (प्रातिपदिक; ‘sound, roar’)

• चित्: even
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (अव्यय)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: —
• Type: Noun (Vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• परमः: the highest / utmost
• परमः: Kartā (ददार इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: परम (प्रातिपदिक)

• ददार: burst / split
• ददार: —
• Type: Verb
• Root: दृ (धातु; to split, burst)