Rig Veda 6.13.4 — Mandala 6, Sukta 13, Mantra 4

Sukta 6.13

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional)

Devata: Agni (Son of Strength)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

यस्ते सूनो सहसो गीर्भिरुक्थैर्यज्ञैर्मर्तो निशितिं वेद्यानट् । विश्वं स देव प्रति वारमग्ने धत्ते धान्यं पत्यते वसव्यैः ॥

Transliteration

yás te sūno sahaso gīrbhír ukthaír yajñáir márto níśitiṃ vedyā́ ā́naṭ | víśvaṃ sá deva práti vā́ram agne dhatté dhā́nyaṃ pát yate vasavyáiḥ ||

Translation

હે સહસના સૂનુ (બળના પુત્ર), જે મર્ત્ય ગીર્ભિઃ, ઉક્થૈઃ અને યજ્ઞૈઃ વડે વેદી પર તારી નિશિતી (તીક્ષ્ણ ધાર/શક્તિ) સુધી પહોંચે છે—તે, હે દેવ અગ્નિ, સર્વ ઇચ્છિત દ્વાર/અવસર પ્રાપ્ત કરે છે. તે ધાન્યં (પૂર્ણતાનું અન્ન) ધારણ કરે છે અને વસવ્યૈઃ (વસુરૂપ ધનો)નો સ્વામી બને છે—સજ્જનોના નિવાસ સમાન સમૃદ્ધિ પામે છે.

Word by Word

• यः: who
• यः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ते: of you/your
• ते: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सूनो: O son
• सूनो: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: सूनु (प्रातिपदिक)

• सहसः: of might/strength
• सहसः: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सहस् (प्रातिपदिक)

• गीर्भिः: with songs/hymns
• गीर्भिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: गीर् (प्रातिपदिक)

• उक्थैः: with recitations (ukthas)
• उक्थैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: उक्थ (प्रातिपदिक)

• यज्ञैः: with sacrifices
• यज्ञैः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक)

• मर्तः: a mortal
• मर्तः: Kartā
• Type: Noun
• Root: मर्त (प्रातिपदिक)

• निशितिम्: sharpness/keen edge (i.e., keen insight/point)
• निशितिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: निशिति (प्रातिपदिक)

• वेद्य: to be known/knowable
• वेद्य: Karma
• Type: Adjective
• Root: विद् (धातु) → वेद्य (कृदन्त, -यत्)

• अनट्: attained/obtained
• अनट्: Kriyā
• Type: Verb
• Root: अन् (धातु; ‘to breathe/live’, वैदिक प्रयोगे ‘to attain/obtain’)

• विश्वम्: all, the whole
• विश्वम्: Karma
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• सः: he
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देव: O god
• देव: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• प्रति: towards, in return
• प्रति: Upapada (direction)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• वारम्: wish/boon (choice)
• वारम्: Karma
• Type: Noun
• Root: वार (प्रातिपदिक)

• अग्ने: O Agni
• अग्ने: Sambodhana
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• धत्ते: places/sets; bestows
• धत्ते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: धा (धातु)

• धान्यम्: grain, nourishment, wealth
• धान्यम्: Karma
• Type: Noun
• Root: धान्य (प्रातिपदिक)

• पत्यते: is lord/master; rules
• पत्यते: Kriyā
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु; वैदिक ‘to be master/lord it over’)

• वसव्यैः: with the Vasus/with wealth-bestowers
• वसव्यैः: Karaṇa
• Type: Noun/Adjective
• Root: वसव्य (प्रातिपदिक; ‘belonging to the Vasus/wealth-giving’)