Rig Veda 5.81.2 — Mandala 5, Sukta 81, Mantra 2
Sukta 5.81
Rishi: Atri (Ātreya tradition) (traditional attribution for RV 5.81)
Devata: Savitar
Chandas: Jagatī (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
विश्वा रूपाणि प्रति मुञ्चते कविः प्रासावीद्भद्रं द्विपदे चतुष्पदे । वि नाकमख्यत्सविता वरेण्योऽनु प्रयाणमुषसो वि राजति ॥
Transliteration
viśvā́ rūpā́ṇi práti muñcate kavíḥ prā́sāvīd bhadráṃ dvi-páde cátuṣ-pade | ví nā́kam akhyat savitā́ varéṇyo'nu prayā́ṇam uṣáso ví rājati ||
Translation
કવિ સર્વ રૂપોને પ્રત્યક્ષ પ્રગટ થવા મુક્ત કરે છે; તેણે દ્વિપદ અને ચતુષ્પદ માટે કલ્યાણ પ્રસાર્યું છે. વરેણ્ય સવિતા આકાશને દૃશ્ય કરે છે; ઉષાના પ્રયાણને અનુસરી તે રાજસ તેજમાં પ્રકાશે છે.
Word by Word
विश्वाall
विश्वा:
कर्म (रूपाणि इति विशेष्यस्य)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
रूपाणिforms
रूपाणि:
कर्म
TypeNoun
Rootरूप (प्रातिपदिक)
प्रतिtowards, in return
प्रति:
(क्रियाविशेषणम्) दिशासूचक/प्रत्यभिमुख्ये
TypeIndeclinable
Rootप्रति
मुञ्चतेreleases, lets go
मुञ्चते:
क्रिया
TypeVerb
Rootमुच् (मुञ्चति)
कविःthe seer/poet
कविः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
प्रforth
प्र:
(क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootप्र
असावीत्impelled, set in motion
असावीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसू (सुवति) / √सू (प्रसवने)
भद्रम्the auspicious (good)
भद्रम्:
कर्म (असावीत् इत्यस्य)
TypeAdjective (used substantively)
Rootभद्र (प्रातिपदिक)
द्विपदेfor the two-footed (humans)
द्विपदे:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootद्विपद (प्रातिपदिक)
चतुष्पदेfor the four-footed (cattle)
चतुष्पदे:
सम्प्रदान
TypeNoun/Adjective
Rootचतुष्पद (प्रातिपदिक)
विapart, widely
वि:
(क्रियाविशेषणम्) विभक्तौ/विशेषेण
TypeIndeclinable
Rootवि
नाकम्heaven, the firmament
नाकम्:
कर्म
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
अख्यत्made manifest, revealed
अख्यत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootख्या (आख्याने) / √ख्या
सविताSavitar (the Impeller)
सविता:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक)
वरेण्यःmost choice-worthy, excellent
वरेण्यः:
कर्तृ (सविता इति विशेष्यस्य)
TypeAdjective
Rootवरेण्य (प्रातिपदिक; √वृ ‘to choose’ से)
अनुalong, following
अनु:
(क्रियाविशेषणम्) अनुगमनार्थे
TypeIndeclinable
Rootअनु
प्रयाणम्the onward course, departure
प्रयाणम्:
कर्म/अधिकरण (अनु इत्यनेन सह: ‘following the course’)
TypeNoun
Rootप्रयाण (प्रातिपदिक; प्र-√या ‘to go’ से)
उषसःof Dawn
उषसः:
सम्बन्ध (प्रयाणस्य)
TypeNoun
Rootउषस् (प्रातिपदिक)
विwidely, distinctly
वि:
(क्रियाविशेषणम्) विशेषेण/विभक्तौ
TypeIndeclinable
Rootवि
राजतिshines, reigns (in radiance)
राजति:
क्रिया
TypeVerb
Rootराज् (दीप्तौ) / √राज्
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.