Rig Veda 4.33.2: Mandala 4, Sukta 33, Mantra 2

Sukta 4.33

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for RV 4.33)

Devata: Rbhus

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

यदारमक्रन्नृभवः पितृभ्यां परिविष्टी वेषणा दंसनाभिः । आदिद्देवानामुप सख्यमायन्धीरासः पुष्टिमवहन्मनायै ॥

Transliteration

yadā́rám ákrann ṛbhávaḥ pitṛ́bhyāṃ pári-viṣṭī veṣáṇā daṃsánābhiḥ | ā́did devā́nām úpa sakhyám ā́yan dhī́rāsaḥ púṣṭim avahan mánāyai ||

Translation

જ્યારે ઋભુઓએ બે પિતૃ-માતૃ માટે યોગ્ય રચના કરી—પરિવિષ્ટી આવરણ-આસનો અને વેષણા અલંકાર, પોતાની દંસના (કૌશલ્ય-શક્તિ) વડે—ત્યારે તેઓ દેવોના સખ્યમાં નજીક આવ્યા. ધીર બુદ્ધિવાળા ઋષિઓએ મનના આનંદ માટે પુષ્ટિ અને પોષણ વહન કર્યું.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• यदा: when
• यदा: Adhikaraṇa (काल)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय) < यद्- (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अरम्: duly / sufficiently
• अरम्: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अरम् (अव्यय)

• अक्रन्: they made / they did
• अक्रन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (करणे)

• ऋभवः: the Rbhus (divine artisans)
• ऋभवः: Kartā
• Type: Noun
• Root: ऋभु (प्रातिपदिक; देव-समूह-नाम)

• पितृभ्याम्: for the two parents (father and mother)
• पितृभ्याम्: Sampradāna (हित/लाभार्थ) / सम्बन्ध
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• परिविष्टी: an enclosing seat/covering (a well-fitting enclosure)
• परिविष्टी: Kartā/विषय (अगली क्रिया का कर्तृ/वर्ण्य-वस्तु)
• Type: Noun
• Root: परि-√विश् (प्रवेशने) → ‘परिविष्टि’ (स्त्री; ‘enclosure/seat/covering’)

• वेषणा: a garment / adornment
• वेषणा: (समनाधिकरण/विशेष्य)
• Type: Noun
• Root: वेषण (प्रातिपदिक; ‘adornment/garment/covering’)

• दंसनाभिः: with (their) wondrous skills
• दंसनाभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: दंसना (प्रातिपदिक; ‘कौशल/कर्मकौशल, wondrous skill/deed’)

• आ: towards
• आ: (क्रियाविशेषण/दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• इद्: indeed
• इद्: (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इद् (निपात)

• देवानाम्: of the gods
• देवानाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• उप: near / up to
• उप: (क्रियाविशेषण/दिशा)
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• सख्यम्: friendship
• सख्यम्: Karma (प्राप्ति-विषय)
• Type: Noun
• Root: सख्य (प्रातिपदिक; ‘friendship, companionship’)

• आयन्: they came / attained
• आयन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ-√या (गत्यर्थे)

• धीरासः: the wise (ones)
• धीरासः: Kartā (ऋभवः का विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धीरा (प्रातिपदिक; ‘wise, steadfast’)

• पुष्टिम्: nourishment / prosperity
• पुष्टिम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पुष्टि (प्रातिपदिक; ‘nourishment, prosperity’)

• अवहन्: they brought
• अवहन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव-√वह् (वहने)

• मनायै: for (their) mind / for intention (i.e., for one’s purpose)
• मनायै: Sampradāna (हितार्थ)
• Type: Noun
• Root: मना (प्रातिपदिक; ‘thought, mind, intention’)