Rig Veda 4.15.3: Mandala 4, Sukta 15, Mantra 3

Sukta 4.15

Rishi: Vāmadeva Gautama (traditional attribution for many hymns in Maṇḍala 4; RV 4.15 commonly assigned to Vāmadeva)

Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī (3 pādas of 8; here presented in a compacted form typical of citation)

Samhita Patha (Devanagari)

परि वाजपतिः कविरग्निर्हव्यान्यक्रमीत् । दधद्रत्नानि दाशुषे ॥

Transliteration

pári vājá-patiḥ kavír agnír havyā́ny akramīt | dádhad rátnāni dāśúṣe ||

Translation

વાજપતિ, કવિ એવા અગ્નિ હવિષ્યોની પરિભ્રમણા કરીને આગળ વધે છે; દાશુષ (યજ્ઞમાં પોતાને અર્પનાર દાતા)માં રત્નો સ્થાપે છે—સિદ્ધિના રત્નો ધારણ કરીને.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• परि: around, all around
• परि: Adhikaraṇa (परितः/पर्यन्ते—क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• वाजपतिः: the lord of strength/prize (Vājapati)
• वाजपतिः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वाज-पति (प्रातिपदिक)

• कविः: the seer, sage
• कविः: Kartā (वाजपतिः का विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कवि (प्रातिपदिक)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: Kartā (वाजपतिः/कविः इत्यस्य समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• हव्यानि: oblations, things to be offered
• हव्यानि: Karma
• Type: Noun
• Root: हव्य (प्रातिपदिक)

• अक्रमीत्: stepped, strode (went forth)
• अक्रमीत्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्रम् (धातु)

• दधत्: bearing, bestowing
• दधत्: Kartā (सहक्रिया/विशेषणरूपेण)
• Type: Participle
• Root: धा (धातु) → दधत् (वर्तमान कृदन्त)

• रत्नानि: treasures, gifts
• रत्नानि: Karma (दधत् इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: रत्न (प्रातिपदिक)

• दाशुषे: to the worshipper/giver (the pious patron)
• दाशुषे: Sampradāna
• Type: Noun (agent noun) / Adjectival substantive
• Root: दाश्वस्/दाशुष् (प्रातिपदिक; √दाश् ‘to give, worship’ से)