Rig Veda 3.53.10: Mandala 3, Sukta 53, Mantra 10

Sukta 3.53

Rishi: Viśvāmitra (Kauśika)

Devata: Soma (and the Devas as companions; Indra contextually)

Chandas: Triṣṭubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

हंसा इव कृणुथ श्लोकमद्रिभिर्मदन्तो गीर्भिरध्वरे सुते सचा । देवेभिर्विप्रा ऋषयो नृचक्षसो वि पिबध्वं कुशिकाः सोम्यं मधु ॥

Transliteration

haṃsā́ iva kṛṇutha ślókám ádri-bhir mádanto gī́rbhir adhvaré suté sacā́ | devébhir viprā ṛ́ṣayo nṛcákṣaso ví pibadhvaṃ kuśikāḥ sómyaṃ mádhu ||

Translation

હંસોની જેમ તમે સ્વચ્છ શ્લોક (સ્તુતિ-ગાન) રચો; અદ્રિ (સોમપિષણ-પથ્થરો) અને ગીરો (સ્તુતિઓ)થી મદમત્ત બની, સોમ સુત થતો હોય તે અધ્વર યજ્ઞમાં સાથે રહો. હે વિપ્રો, ઋષિઓ, નૃચક્ષસો—દેવો સાથે, હે કુશિકાઓ, મધુર સોમ્ય મધુને પૂરતું પીવો.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• हं॒साः: swans
• हं॒साः: उपमान (विशेषण-उपमेय-सम्बन्ध) / Kartā (उपमावाचक)
• Type: Noun
• Root: हंस

• इव: like, as
• इव: सम्बन्ध (उपमा-सूचक)
• Type: Indeclinable
• Root: इव

• कृणुथ: you (pl.) make
• कृणुथ: क्रिया
• Type: Verb
• Root: कृ

• श्लोकम्: a hymn/chant (praise)
• श्लोकम्: Karma
• Type: Noun
• Root: श्लोक

• अद्रिभिः: with stones (pressing-stones)
• अद्रिभिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: अद्रि

• मदन्तः: rejoicing, intoxicated
• मदन्तः: Kartā (कृणुथ इत्यस्य कर्तृविशेषणम्)
• Type: Verb
• Root: मद्

• गीर्भिः: with songs/hymns
• गीर्भिः: Karaṇa
• Type: Noun
• Root: गीर्

• अध्वरे: in the sacrifice
• अध्वरे: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: अध्वर

• सुते: when pressed; in the pressed (Soma)
• सुते: Adhikaraṇa (अध्वरे इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Kṛdanta (PPP used as noun/adjective)
• Root: सु

• सचा: together, in company
• सचा: सम्बन्ध (सहभाव)
• Type: Indeclinable
• Root: सच

• देवेभिः: with the gods
• देवेभिः: सहकारी / Karaṇa (सह-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: देव

• विप्राः: inspired priests/sages
• विप्राः: Kartā
• Type: Noun
• Root: विप्र

• ऋषयः: seers
• ऋषयः: Kartā (विप्राः इत्यस्य समनाधिकरणम्)
• Type: Noun
• Root: ऋषि

• नृचक्षसः: having men as witnesses / observing men
• नृचक्षसः: Kartā-विशेषण
• Type: Adjective (compound)
• Root: नृ-चक्षस्

• वि: apart, forth, fully
• वि: क्रियाविशेषक
• Type: Indeclinable (preverb)
• Root: वि

• पिबध्वम्: drink (you all)!
• पिबध्वम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: पा

• कुशिकाः: O Kuśikas (descendants of Kuśika)
• कुशिकाः: सम्बोधन/कर्तृसम्बन्ध (आह्वान)
• Type: Noun (tribal/patronymic)
• Root: कुशिक

• सोम्यम्: Soma-like; belonging to Soma
• सोम्यम्: Karma-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: सोम्य

• मधु: sweet drink; honey (mead)
• मधु: Karma
• Type: Noun
• Root: मधु