Rig Veda 3.51.4 — Mandala 3, Sukta 51, Mantra 4
Sukta 3.51
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra
Chandas: Triṣṭubh (probable)
Samhita Patha (Devanagari)
नृणामु त्वा नृतमं गीर्भिरुक्थैरभि प्र वीरमर्चता सबाधः । सं सहसे पुरुमायो जिहीते नमो अस्य प्रदिव एक ईशे ॥
Transliteration
nṛṇām u tvā nṛ́tamaṃ gīrbhir uktháir abhí prá vīrám arcata sabā́dhaḥ | sáṃ sáhase purumāyó jihīte námo asya pradíva éka īśe ||
Translation
હે નરો, ગીર્ભિ અને ઉક્થોથી નૃતમ—સર્વથી પુરુષાર્થવાન—ઇન્દ્રનું સ્તવન કરો; પ્રતિબંધોને ભેદી આગળ વધતા વીરમાં ભક્તિપૂર્વક અર્ચના કરો. પુરુમાયો (અਨੇક માયા/શક્તિઓ ધરાવનાર) તે સહસ માટે બળ એકત્ર કરે છે; પ્રદિવ (દૂર-પ્રકાશમાન) એવા એ એકમાત્ર સ્વામી માટે જ નમસ્કાર—અને અધિકાર—છે.
Word by Word
नृणाम्of men
नृणाम्:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक) नर
उindeed / and
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
नृतमम्the most manly / best of men
नृतमम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootनृतम (प्रातिपदिक; नर + तमप्)
गीर्भिःwith songs / praises
गीर्भिः:
करण
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
उक्थैःwith hymns (recited praises)
उक्थैः:
करण
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
अभिtowards, unto
अभि:
—
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
प्रforth, forward
प्र:
—
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
वीरम्the hero
वीरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
अर्चतpraise (you)!
अर्चत:
कर्तृ (युष्मदर्थः—‘यूयम्’)
TypeVerb
Rootअर्च् (धातु)
सबाधःpressing/urgent, vehement (in praise)
सबाधः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootसबाध (प्रातिपदिक; स- + बाध)
सम्together, completely
सम्:
—
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग/अव्यय)
सहसेfor strength / to (his) might
सहसे:
सम्प्रदान
TypeNoun
Rootसहस् (प्रातिपदिक)
पुरुमायःthe one of many powers/arts (many devices)
पुरुमायः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootपुरुमाय (प्रातिपदिक; पुरु + माया)
जिहीतेabandons / gives up
जिहीते:
कर्तृ
TypeVerb
Rootहा (धातु) √हा ‘त्यागे/परित्यागे’ (वेदे: जिहीते इति विशेषरूपम्)
नमःobeisance, homage
नमः:
कर्तृ/भाव (उक्तिः—‘obeisance’ as uttered)
TypeNoun
Rootनमस् (प्रातिपदिक)
अस्यof him / his
अस्य:
सम्बन्ध
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
प्रदिवःof the highest heaven / of fore-heaven
प्रदिवः:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootप्रदिव् (प्रातिपदिक; प्र + दिव्) / ‘प्रदिव’ (वेद. ‘highest heaven/foreheaven’)
एकःalone, one
एकः:
कर्तृ
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
ईशेrules, is lord
ईशे:
कर्तृ
TypeVerb
Rootईश् (धातु) √ईश् ‘ऐश्वर्ये’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.