Rig Veda 3.5.6: Mandala 3, Sukta 5, Mantra 6
Sukta 3.5
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (attribution for RV 3.5)
Devata: Agni (guardian) with reference to R̥bhu (artisan power)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
ऋभुश्चक्र ईड्यं चारु नाम विश्वानि देवो वयुनानि विद्वान् । ससस्य चर्म घृतवत्पदं वेस्तदिदग्नी रक्षत्यप्रयुच्छन् ॥
Transliteration
ṛbhúś cakré ī́ḍyaṃ cā́ru nā́ma víśvāni devó vayúnāni vidvā́n | sásasya cárma ghṛtávat padáṃ vés tád íd agní rakṣaty áprayucchan ||
Translation
ઋભુએ પૂજનીય એવું મનોહર નામ ઘડ્યું—સર્વ દેવવયુનાઓ (વિધિઓ/કાર્યો) જાણનાર દેવ. તેણે વેન માટે વૃષભનું ચર્મ, ઘૃતવત્—ઘીથી સમૃદ્ધ, તેજસ્વી—પદ બનાવ્યું; તે જ અગ્નિ અપ્રયુચ્છન્—અવિરત—રક્ષે છે.
Word by Word
ऋभुःR̥bhu (the artisan-sage)
ऋभुः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootऋभु (प्रातिपदिक)
चक्रेmade, fashioned
चक्रे:
क्रिया
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
ईड्यम्praiseworthy
ईड्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootईड्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √ईड्/ईळ् ‘स्तु’)
चारुbeautiful, lovely
चारु:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootचारु (प्रातिपदिक)
नामname
नाम:
कर्म
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
विश्वानिall
विश्वानि:
कर्म (सम्बद्धम्)
TypeAdjective
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
देवःthe god
देवः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
वयुनानिdevices/skills, wise workings
वयुनानि:
कर्म
TypeNoun
Rootवयुन (प्रातिपदिक)
विद्वान्knowing, wise
विद्वान्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविद्वस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √विद् ‘जान’)
ससस्यof the hare
ससस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootसस (प्रातिपदिक; ‘खरगोश/शश’)
चर्मskin, hide
चर्म:
कर्म
TypeNoun
Rootचर्मन् (प्रातिपदिक)
घृतवत्rich in ghee, ghee-laden
घृतवत्:
कर्म (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootघृतवत् (प्रातिपदिक)
पदम्step/track; place
पदम्:
कर्म
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
वेष्टत्wrapped, covered
वेष्टत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootवेष्ट् (धातु)
तत्that
तत्:
कर्म/विषय (अनुवादक-सूचक)
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
इद्indeed, just
इद्:
सम्बन्धक/निपात
TypeIndeclinable
Rootइद् (निपात)
अग्नीAgni
अग्नी:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
रक्षतिprotects
रक्षति:
क्रिया
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
अप्रयुच्छन्not slackening, unremitting
अप्रयुच्छन्:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective (verbal)
Rootयुज्/युच्छ् (धातु; वैदिक ‘प्रयुच्छ्’ = ‘ढील देना/छोड़ देना’), नञ्-उपसर्गः
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.