Rig Veda 3.38.2 — Mandala 3, Sukta 38, Mantra 2
Sukta 3.38
Rishi: Viśvāmitra Gāthina (hymn attribution)
Devata: Indra (implicit addressee through the hymn’s movement; verse speaks of kavīs and ordered force)
Chandas: Triṣṭubh
Samhita Patha (Devanagari)
इनोत पृच्छ जनिमा कवीनां मनोधृतः सुकृतस्तक्षत द्याम् । इमा उ ते प्रण्यो वर्धमाना मनोवाता अध नु धर्मणि ग्मन् ॥
Transliteration
inóta pṛ́ccha jánimā kavīnā́m manodhṛ́taḥ su-kṛ́tas takṣata dyā́m | imā́ u te práṇyo vardhamānā mánovātā ádha nú dhármaṇi gman ||
Translation
કવીઓના જનિમા (ઉદ્ભવ)ને પ્રેર અને પૂછ; મનમાં ધારિત સુકૃત (સુઘડ) શક્તિઓએ દ્યામ્ (દિવ્ય ચેતનાનું આકાશ) ઘડી છે. તારા આ પ્રાણ્યઃ (જીવન-પ્રવાહો) મનોભાત (મનના પવન)થી ચલિત થઈ વધે છે; પછી ખરેખર તેઓ ધર્મણિ (ઋત-નિયમ, યોગ્ય ક્રમ)માં ગમે છે.
Word by Word
इनोतimpel / set in motion (you)
इनोत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootइ (इण्) / इ-प्रेरणे
पृच्छask (you)
पृच्छ:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (पृच्छ्) / प्रच्छ-प्रश्ने
जनिमाbirth; origin
जनिमा:
कर्म
TypeNoun
Rootजनिमन् (प्रातिपदिक) < √जन् / जनने
कवीनाम्of the seers/poets
कवीनाम्:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootकवि (प्रातिपदिक)
मनोधृतःmind-sustaining; holding (it) in mind
मनोधृतः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमनोधृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) = मनस् + √धृ (धारणे)
सुकृतःwell-doing; skilful
सुकृतः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसुकृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक) = सु + √कृ (करणे)
तक्षतthey fashioned / they hewed
तक्षत:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootतक्ष् / तक्षणे
द्याम्the heaven (sky)
द्याम्:
कर्म
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
इमाthese
इमा:
कर्तृ
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
उindeed; and
उ:
—
TypeIndeclinable
Rootउ (निपात)
तेof you; your
ते:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्) सर्वनाम
प्रण्यःto be led forth; prominent/foremost
प्रण्यः:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootप्रण्य (प्रातिपदिक) < प्र + √नी (नयने) (वेदिक विशेषण)
वर्धमानाgrowing; increasing
वर्धमाना:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeParticiple (Adjective)
Rootवर्धमान (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √वृध् (वर्धने)
मनःवाताmind-impelled; driven by thought
मनःवाता:
कर्तृ (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootमनःवात (प्रातिपदिक) = मनस् + वात
अधthen; thereafter
अध:
—
TypeIndeclinable
Rootअध (निपात)
नुnow; indeed
नु:
—
TypeIndeclinable
Rootनु (निपात)
धर्मणिin the established order; in the law/rite
धर्मणि:
अधिकरण
TypeNoun
Rootधर्मन् (प्रातिपदिक)
ग्मन्let them go / may they come
ग्मन्:
(क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् / गत्यर्थे
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.