Rig Veda 3.36.2: Mandala 3, Sukta 36, Mantra 2

Sukta 3.36

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Indra (with R̥bhus as associated shapers; Soma central)

Chandas: Triṣṭubh

Samhita Patha (Devanagari)

इन्द्राय सोमाः प्रदिवो विदाना ऋभुर्येभिर्वृषपर्वा विहायाः । प्रयम्यमानान्प्रति षू गृभायेन्द्र पिब वृषधूतस्य वृष्णः ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.36.2

Transliteration

índrāya sómāḥ pra-dívo vídānā ṛbhúr yébhiḥ vṛ́ṣa-parvā ví-hāyāḥ | pra-yamyámānān práti ṣū́ gṛbhāyéndra píba vṛ́ṣa-dhūtasya vṛ́ṣṇaḥ ||

Translation

ઇન્દ્ર માટે સોમધારાઓ—પરમ દ્યૌમાંથી જાણીતી—જેઓને ઋભુઓએ, દૃઢ-સંધિવાળા, વહેતી કરી છે. હવે તેમને, અર્પિત થતી વખતે, પકડી લે; હે ઇન્દ્ર, વૃષ-પ્રેરિત સોમનું પાન કર—હે વૃષણ, બળવાન.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• इन्द्राय: to/for Indra
• इन्द्राय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• सोमाः: Soma-juices
• सोमाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• प्र: forth, forward
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग)

• दिवः: from heaven
• दिवः: अपादान
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक)

• विदानाः: knowing / having found (won)
• विदानाः: कर्तृ (सोमाः इति विशेषणम्)
• Type: Participle/Adjective
• Root: √विद् (to know/find) → विदान (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• ऋभुः: R̥bhu (the artisan-sage)
• ऋभुः: कर्तृ
• Type: Noun (proper)
• Root: ऋभु (प्रातिपदिक)

• येभिः: with whom/with which (ones)
• येभिः: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वृषपर्वा: having mighty joints/knots (strong-limbed)
• वृषपर्वा: कर्तृ (ऋभुः इति विशेषणम्)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: वृषन् + पर्वन् (समास: बहुव्रीहि/कर्मधारय-प्रायः)

• विहायाः: departing / setting forth
• विहायाः: कर्तृ (ऋभुः इति विशेषणम्)
• Type: Participle/Adjective
• Root: √हा (to leave) + वि (उपसर्ग) → विहाय (कृदन्त)

• प्रयम्यमानान्: those being directed/urged on
• प्रयम्यमानान्: कर्म
• Type: Participle
• Root: प्र + √यम् (to restrain/extend) → यम्यमान (शानच्/मान)

• प्रति: towards, in response
• प्रति: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (उपसर्ग/अव्यय)

• सू: indeed, straightway
• सू: —
• Type: Indeclinable
• Root: सू (निपात; वेदिक)

• गृभाय: to seize, to grasp
• गृभाय: प्रयोजन (उद्देश्य)
• Type: Verbal noun (infinitive)
• Root: √गृह्/गृभ् (to seize) → गृभाय (वेदिक infinitive)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• पिब: drink!
• पिब: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पा (to drink)

• वृषधूतस्य: of the bull-driven/strongly-shaken (Soma)
• वृषधूतस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Adjective (genitive)
• Root: वृषन् + धूत (समास)

• वृष्णः: of the bull (mighty one)
• वृष्णः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun/Adjective
• Root: वृषन् (प्रातिपदिक)