Rig Veda 10.81.2: Mandala 10, Sukta 81, Mantra 2
Sukta 10.81
Rishi: Viśvakarman hymn tradition (exact rishi per Anukramaṇī to be confirmed).
Devata: Viśvakarman
Chandas: Trishtubh (likely; needs verification)
Samhita Patha (Devanagari)
किं स्विदासीदधिष्ठानमारम्भणं कतमत्स्वित्कथासीत् । यतो भूमिं जनयन्विश्वकर्मा वि द्यामौर्णोन्महिना विश्वचक्षाः ॥
Transliteration
kíṃ svíd āsīd adhiṣṭhā́nam ārambháṇaṃ katamát svít kathā́ āsīt | yató bhū́miṃ janáyan viśvá-karmā́ ví dyā́m aurṇon mahinā́ viśvá-cakṣāḥ ||
Translation
સાચે તો આધાર શું હતો, ટેકો શું હતો, અને તે કેવી રીતે હતું? જ્યાંથી ભૂમિને જનમ આપતો વિશ્વકર્મા—સર્વત્ર દૃષ્ટિવાળો—પોતાની મહિમા-શક્તિથી દ્યૌ (આકાશ) ને ચારે તરફથી આવરી લેતો ગયો?
Word by Word
किम्what?
किम्:
Karma (प्रश्न-वस्तु)
TypeNoun (pronoun)
Rootकिम् (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वित्indeed? / pray
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
आसीत्was
आसीत्:
—
TypeVerb
Root√अस् (भू-सत्तायाम्)
अधिष्ठानम्support, base, foundation
अधिष्ठानम्:
Karma
TypeNoun
Rootअधिष्ठान (अधि-√स्था → अधिष्ठान- प्रातिपदिक)
आरम्भणम्starting-point, means of beginning
आरम्भणम्:
Karma
TypeNoun
Rootआरम्भण (आ-√रभ् → आरम्भण- प्रातिपदिक)
कतमःwhich (one)?
कतमः:
Kartā (प्रश्न-वाच्य)
TypeAdjective (pronoun)
Rootकतम (प्रश्न-सर्वनाम-प्रातिपदिक)
स्वित्indeed? / pray
स्वित्:
—
TypeIndeclinable
Rootस्वित् (निपात)
कथाhow?
कथा:
—
TypeIndeclinable
Rootकथा (अव्यय/प्रश्न-क्रियाविशेषण)
आसीत्was
आसीत्:
—
TypeVerb
Root√अस्
यतःfrom which; whence
यतः:
Apādāna
TypeIndeclinable
Rootयतस् (सम्बन्ध-अव्यय; यद्-प्रातिपदिकात्)
भूमिम्the earth
भूमिम्:
Karma
TypeNoun
Rootभूमि (प्रातिपदिक)
जनयन्generating, producing
जनयन्:
Kartā (विशेषणरूपेण)
TypeParticiple
Root√जन् (जनने) → जनयत् (णिच्) वर्तमान-कृदन्त
विश्वकर्माViśvakarman (All-maker)
विश्वकर्मा:
Kartā
TypeNoun (proper)
Rootविश्वकर्मन् (प्रातिपदिक; देव-नाम)
विapart, asunder, forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
द्याम्the heaven, sky
द्याम्:
Karma
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
और्णोत्covered, spread over
और्णोत्:
—
TypeVerb
Root√वृ (वरणे/आवरणे) → और्णोत् (वृणोति-धातोः लङ्)
महिनाwith might, by greatness
महिना:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमहिन्/महि (प्रातिपदिक ‘महत्त्व/बल’)
विapart, forth
वि:
—
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग/अव्यय)
विश्वचक्षाःall-seeing
विश्वचक्षाः:
Kartā (विश्वकर्मणः विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootविश्वचक्षस् (प्रातिपदिक; विश्व- + चक्षस्)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.