Rig Veda 10.69.5: Mandala 10, Sukta 69, Mantra 5

Sukta 10.69

Rishi: Vādhryaśva (traditional attribution within this hymn-cycle; the poet speaks in the first person proclaiming his name)

Devata: Agni (implied across the hymn; verse 6 explicitly addresses Agni; here the seer exhorts Vādhryaśva in Agni’s field of victory and guardianship)

Chandas: Triṣṭubh (11-syllable pādas typical for RV 10.69)

Samhita Patha (Devanagari)

भवा द्युम्नी वाध्र्यश्वोत गोपा मा त्वा तारीदभिमातिर्जनानाम् । शूर इव धृष्णुश्च्यवनः सुमित्रः प्र नु वोचं वाध्र्यश्वस्य नाम ॥

Transliteration

bhávā dyumnī vādhryaśvóta gopā́ mā tvā tārīd abhimātír janānām | śū́ra iva dhṛṣṇúś cyávanāḥ sumitrás prá nu vócaṃ vādhryaśvásya nā́ma ||

Translation

હે વાધ્ર્યશ્વ, દ્યુતિમાન થા; કિરણોનો ગોપા (રક્ષક) બન. મનુષ્યોની અભિમાતિ—શત્રુભાવની દુષ્ટ ઇચ્છા—તને ન વટાવે. શૂરવીર સમ, ધૃષ્ણુ અને અચલ, સુમિત્ર—સુબુદ્ધિજનનો સારો મિત્ર—હું હવે વાધ્ર્યશ્વનું નામ પ્રગટ કરું છું.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• भवा: be; become
• भवा: (सम्बोधन-आदेश) कर्तृ-प्रवर्तन
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)

• द्यु॒म्नी: O glorious/bright one
• द्यु॒म्नी: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: द्यु॒म्नि- (प्रातिपदिक; द्युम्न ‘तेजस्/यशस्’)

• वाध्र्यश्वः: Vādhryaśva (a man/poet)
• वाध्र्यश्वः: कर्तृ
• Type: Noun (Proper name)
• Root: वाध्र्यश्व- (प्रातिपदिक; नाम)

• उत: and; also
• उत: समुच्चय/अन्वय
• Type: Indeclinable
• Root: उत (निपात)

• गोपा: protector; herdsman
• गोपा: कर्तृ (वाध्र्यश्वस्य विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोपा- (प्रातिपदिक; गो + पा ‘पालक’)

• मा: do not
• मा: (निषेध) क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: मा (निषेध)

• त्वा: you
• त्वा: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम)

• तारीत्: let (it) not overcome/cross
• तारीत्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: तॄ (धातु; ‘तरति’)

• अभिमातिः: hostility; oppression
• अभिमातिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अभिमाति- (प्रातिपदिक)

• जनानाम्: of men; of people
• जनानाम्: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: जन- (प्रातिपदिक)

• शूरः: a hero; valiant
• शूरः: कर्तृ
• Type: Noun/Adjective
• Root: शूर- (प्रातिपदिक)

• इव: like; as
• इव: उपमान-सम्बन्ध
• Type: Indeclinable
• Root: इव (निपात)

• धृष्णुः: bold; daring
• धृष्णुः: कर्तृ (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: धृष्णु- (प्रातिपदिक)

• च्यवनः: Cyavana
• च्यवनः: कर्तृ (समनाधिकरण)
• Type: Noun (Proper name)
• Root: च्यवन- (प्रातिपदिक; नाम)

• सुमित्रः: good-friended; having good allies
• सुमित्रः: कर्तृ (विशेषण/समनाधिकरण)
• Type: Adjective/Noun
• Root: सुमित्र- (प्रातिपदिक)

• प्र: forth; forward
• प्र: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: प्र (उपसर्ग/निपात)

• नु: now; indeed
• नु: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात)

• वोचम्: I spoke; I shall proclaim
• वोचम्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)

• वाध्र्यश्वस्य: of Vādhryaśva
• वाध्र्यश्वस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun (Proper name)
• Root: वाध्र्यश्व- (प्रातिपदिक; नाम)

• नाम: name
• नाम: कर्म
• Type: Noun
• Root: नामन्- (प्रातिपदिक)