
Sukta 10.63
Likely a later mandala 10 family hymn; specific rishi attribution varies by Anukramaṇī for RV 10.63
Viśve Devāḥ (All-Gods) with ancestral-sacrificial framing (Vivasvat, Yayāti, Nahusha)
Triṣṭubh (probable)
ઋગ્વેદ ૧૦.૬૩ એક ઉત્તરકાલીન, વિસ્તૃત વિશ્વદેવો (Viśve Devāḥ)નું આવાહન છે, જે વર્તમાન ઉપાસનાને પ્રાચીન અને રાજ-યજ્ઞીય આદર્શો—વિવસ્વત, મનુ, યયાતિ અને નહુષ—ની વંશપરંપરામાં આધારિત કરે છે. આ સ્તુતિમાં ઇન્દ્ર, અગ્નિ, મિત્ર-વરુણ, ભગ, દ્યાવાપૃથિવી, મરુત અને આદિત્યો સહિત અનેક દેવતાઓને એકત્ર કરીને—સંઘર્ષમાં રક્ષણ, સંપાદનમાં સફળતા, અને યજમાનને ઋત સાથે સુસંગત રાખે તેવી યોગ્ય, પ્રેરિત સ્તુતિ—પ્રદાન કરવા પ્રાર્થના કરવામાં આવે છે.
Mantra 1
परावतो ये दिधिषन्त आप्यं मनुप्रीतासो जनिमा विवस्वतः । ययातेर्ये नहुष्यस्य बर्हिषि देवा आसते ते अधि ब्रुवन्तु नः ॥
પરાવતથી જે આપ્ય (અંતરંગ જળ/અસ્તિત્વના જળ) ને સ્થાપે છે, મનુપ્રિય—વિવસ્વતના જનિમા—જે દેવો છે; યયાતિ, નહુષ્યના યજ્ઞમાં બર્હિષિ પર જે બેસે છે—એ દેવો ઉપરથી અમને વાણી કરે, અમારું જ્ઞાન દોરી આપે.
Mantra 2
विश्वा हि वो नमस्यानि वन्द्या नामानि देवा उत यज्ञियानि वः । ये स्थ जाता अदितेरद्भ्यस्परि ये पृथिव्यास्ते म इह श्रुता हवम् ॥
હે દેવો, તમારા સર્વ કર્મો નમસ્કારયોગ્ય છે; તમારા નામો વંદનીય છે, અને તમારી શક્તિઓ યજ્ઞયોગ્ય છે. તમે અદિતિથી જન્મેલા, જળમાંથી ઉદ્ભવેલા; અને તમે પૃથ્વીના—અહીં મારી હવ (આહ્વાન) સાંભળો.
Mantra 3
येभ्यो माता मधुमत्पिन्वते पयः पीयूषं द्यौरदितिरद्रिबर्हाः । उक्थशुष्मान्वृषभरान्त्स्वप्नसस्ताँ आदित्याँ अनु मदा स्वस्तये ॥
જેઓ માટે માતા મધુમય દૂધ—અમૃતનું પીયૂષ—વહાવે છે; દ્યૌ (આકાશ) અને અદિતિ, અવરોધના શિલાખંડને દબાવનાર—એવા આદિત્યોને આનંદપૂર્વક અનુસરો. ઉક્તિના તેજથી બળવાન, વૃષભસમાન પરાક્રમ ધારણ કરનાર, પ્રકાશમય દર્શનના સ્વામી—એ આદિત્યોની સાથે અમે સ્વસ્તિ માટે આગળ વધીએ.
Mantra 4
नृचक्षसो अनिमिषन्तो अर्हणा बृहद्देवासो अमृतत्वमानशुः । ज्योतीरथा अहिमाया अनागसो दिवो वर्ष्माणं वसते स्वस्तये ॥
આત્મદૃષ્ટિવાળા, અનિમેષ (અપલક), પૂજ્ય એવા દેવો બૃહત્ (વિશાળ)માં અમૃતત્વને પ્રાપ્ત થયા છે. જ્યોતિરથો પર આરુઢ, અહિ-માયાથી મુક્ત, નિર્દોષ—તેઓ સ્વસ્તિ માટે દ્યૌના ઉચ્ચ વિસ્તારમાં પોતાને આવરી લે છે.
Mantra 5
सम्राजो ये सुवृधो यज्ञमाययुरपरिह्वृता दधिरे दिवि क्षयम् । ताँ आ विवास नमसा सुवृक्तिभिर्महो आदित्याँ अदितिं स्वस्तये ॥
જે સમ્રાટ શક્તિઓ સુવૃધ (સુવર્ધક) છે, યજ્ઞ તરફ આવ્યા છે અને અપરિહ્વૃત (અનવરોધિત) રહી દ્યૌમાં પોતાનું નિવાસ સ્થાપ્યું છે—એ મહાન આદિત્યોને અને અદિતિને હું નમસ્કાર તથા સુવૃક્તિ (સુશોભિત વાણી)થી સેવું છું, સ્વસ્તિ માટે.
Mantra 6
को वः स्तोमं राधति यं जुजोषथ विश्वे देवासो मनुषो यति ष्ठन । को वोऽध्वरं तुविजाता अरं करद्यो नः पर्षदत्यंहः स्वस्तये ॥
હે સર્વ દેવો, મનુષ્ય-યાચકમાં સ્થિર રહીને તમે જે સ્તોત્રને પ્રસન્નતાથી સ્વીકારો છો—તમારા માટે તે સ્તોત્ર કોણ સિદ્ધ કરશે? હે બહુજાત (તુવિજાતા) શક્તિઓ, તમારો અધ્વર-યજ્ઞ કોણ યોગ્ય રીતે પ્રવર્તાવશે—જે અમને અંહસ્ (સંકટ/દુઃખ) પાર ઉતારી સ્વસ્તિ માટે પહોંચાડે?
Mantra 7
येभ्यो होत्रां प्रथमामायेजे मनुः समिद्धाग्निर्मनसा सप्त होतृभिः । त आदित्या अभयं शर्म यच्छत सुगा नः कर्त सुपथा स्वस्तये ॥
જેઓને મનુએ પ્રથમ હોત્રા (હોતૃત્વ) અર્પણ કરી—મનથી અગ્નિને સમિદ્ધ કરીને, સાત હોતૃઓ સાથે—હે આદિત્યો, તેઓ અમને અભય શર્મ (નિર્ભય શાંતિ-આશ્રય) આપો; સ્વસ્તિ માટે અમને સુગમ ગતિઓ અને સુપથ (સારો માર્ગ) કરો.
Mantra 8
य ईशिरे भुवनस्य प्रचेतसो विश्वस्य स्थातुर्जगतश्च मन्तवः । ते नः कृतादकृतादेनसस्पर्यद्या देवासः पिपृता स्वस्तये ॥
હે પ્રચેતાં (જાગૃત ચેતનાવાળા) દેવો, જે ભુવનના અધિપતિ છો અને સર્વ સ્થાવર-જંગમના મંતવ (વિચારક) છો—આજે અમને કૃતા અને અકૃતા (કરેલા અને ન કરેલા) પાપ/એનસ્ થી સર્વત્ર રક્ષો, સ્વસ્તિ માટે.
Mantra 9
भरेष्विन्द्रं सुहवं हवामहेंऽहोमुचं सुकृतं दैव्यं जनम् । अग्निं मित्रं वरुणं सातये भगं द्यावापृथिवी मरुतः स्वस्तये ॥
ભરેṣu (યુદ્ધોમાં) અમે સુહવ—સહેલાઈથી આવાહ્ય—ઇન્દ્રને બોલાવીએ છીએ; અહોમુચ—કષ્ટમાંથી મુક્ત કરનાર—સુકૃત, દૈવી જનને (દેવસમૂહને) પણ. વિજય માટે અગ્નિ, મિત્ર, વરુણને આવાહીએ છીએ; ભગને, દ્યાવા-પૃથિવીને અને મરુતોને—અમારી સ્વસ્તિ માટે.
Mantra 10
सुत्रामाणं पृथिवीं द्यामनेहसं सुशर्माणमदितिं सुप्रणीतिम् । दैवीं नावं स्वरित्रामनागसमस्रवन्तीमा रुहेमा स्वस्तये ॥
સુત્રામાણ—સુ-રક્ષા આપનાર—પૃથિવી, અને અનેહસ—અહિંસા/અનુપીડન—દ્યુ; સુશર્માણ—સુ-આશ્રય આપનાર—અદિતિ, સુપ્રણીતિ—સુ-માર્ગદર્શન—રૂપે. એવી દૈવી નાવમાં, સ્વરિત્રા—સારા ચપ્પુવાળી—અનાગસ—નિર્દોષ—અને અસ્રવન્તી—અચૂક/અનરિસતી—તેમાં અમે ચઢીએ, સ્વસ્તિ માટે.
Mantra 11
विश्वे यजत्रा अधि वोचतोतये त्रायध्वं नो दुरेवाया अभिह्रुतः । सत्यया वो देवहूत्या हुवेम शृण्वतो देवा अवसे स्वस्तये ॥
હે સર્વે યજત્ર—પૂજનીય—દેવો, અમારી ઓતયે (સહાય) માટે ઉચ્ચારો; દુર્વેવા (કુ-માર્ગ/અશુભ ગતિ) તરફથી અને અભિહ્રુત (આઘાત/વિનાશ)થી અમને બચાવો. સત્યયા દેવહૂત્યાઃ—સત્ય દેવ-આહ્વાનથી—અમે તમને હવીએ છીએ; સાંભળો, હે દેવો, અવસે (રક્ષા/સહાય) માટે, સ્વસ્તિ માટે.
Mantra 12
अपामीवामप विश्वामनाहुतिमपारातिं दुर्विदत्रामघायतः । आरे देवा द्वेषो अस्मद्युयोतनोरु णः शर्म यच्छता स्वस्तये ॥
અપામીવાં દૂર હાંકો; અહ્વાન વિના આવતી સર્વ હાનિને દૂર હાંકો; દુષ્ટ ઇચ્છનાર તરફથી આવતી, દૂર કરવી કઠિન એવી દુર્ભાગ્ય-આપત્તિને પણ હાંકો. હે દેવો, દ્વેષને અમારાથી દૂર ફેંકો; અમારી સ્વસ્તિ માટે અમને વિશાળ શર્મ—શાંતિ અને આશ્રય—અર્પો.
Mantra 13
अरिष्टः स मर्तो विश्व एधते प्र प्रजाभिर्जायते धर्मणस्परि । यमादित्यासो नयथा सुनीतिभिरति विश्वानि दुरिता स्वस्तये ॥
અરિષ્ટ એવો તે મર્ત્ય સર્વ રીતે વૃદ્ધિ પામે છે; ધર્મની પરિધિમાં રહી, પ્રજાઓ અને આંતરિક શક્તિઓ સાથે આગળ આગળ જન્મે છે. હે આદિત્યો, તમારી સુનીતિઓથી તેને સર્વ દુરિત—વાંકાપણાં અને દુઃખ—પાર કરાવી, સ્વસ્તિમાં દોરી જાઓ.
Mantra 14
यं देवासोऽवथ वाजसातौ यं शूरसाता मरुतो हिते धने । प्रातर्यावाणं रथमिन्द्र सानसिमरिष्यन्तमा रुहेमा स्वस्तये ॥
જેને દેવો વાજસાતૌ—સમૃદ્ધિ-વિજયમાં—પોષે છે, જેને મરુતો હિત ધન માટે શૂર-શક્તિ મેળવવામાં સહાય કરે છે—હે ઇન્દ્ર, પ્રાતર્યાવાન, સાનસિ એવો સિદ્ધિનો રથ, અહિંસ્ય, તેના પર અમે સ્વસ્તિ માટે ચઢીએ.
Mantra 15
स्वस्ति नः पथ्यासु धन्वसु स्वस्त्यप्सु वृजने स्वर्वति । स्वस्ति नः पुत्रकृथेषु योनिषु स्वस्ति राये मरुतो दधातन ॥
અમારા માટે માર્ગોમાં અને કઠિન વિશાળ પ્રદેશોમાં સ્વસ્તિ રહે; જળોમાં સ્વસ્તિ રહે; અને જ્યાં પ્રકાશ જીતવાનો હોય એવી દબાણભરી સંઘર્ષસ્થિતિમાં પણ સ્વસ્તિ રહે. સંતાનને ઘડતી યોનિઓમાં—નવાં ભવનોમાં—અમારા માટે સ્વસ્તિ રહે; અને હે મરુતો, અમારા રાયિ (સમૃદ્ધિ) માટે સ્વસ્તિ સ્થાપિત કરો.
Mantra 16
स्वस्तिरिद्धि प्रपथे श्रेष्ठा रेक्णस्वत्यभि या वाममेति । सा नो अमा सो अरणे नि पातु स्वावेशा भवतु देवगोपा ॥
સ્વસ્તિ જ ખરેખર અગ્રપથ પર શ્રેષ્ઠ છે—પૂર્ણતાથી સમૃદ્ધ—અને ઇચ્છનીય કલ્યાણ તરફ ગતિ કરે છે. તે અમને અહીં અને દૂરનાં સ્થાનોમાં રક્ષે; અરણ્યમાં પણ અમને સંભાળે; દેવો દ્વારા રક્ષિત, અમારે માટે સહેલુ નિવાસસ્થાન બની રહે.
Mantra 17
एवा प्लतेः सूनुरवीवृधद्वो विश्व आदित्या अदिते मनीषी । ईशानासो नरो अमर्त्येनास्तावि जनो दिव्यो गयेन ॥
આ રીતે પ્લતિનો પુત્ર—મનીષી—વિચારથી, હે સર્વ આદિત્યો, હે અદિતિ, તમને વધાર્યો છે. હે ઈશાન પુરુષો, હે દિવ્ય નરો, અમર્ત્ય (પ્રેરણાશ્વાસ) સાથે તેજસ્વી જનોએ ગાન દ્વારા તમારું સ્તવન કર્યું છે.
They are the ‘All-Gods’ invoked as a single divine assembly. The hymn treats many deities as coordinated powers who attend the sacrifice and protect the worshippers.
These names connect the present ritual to revered ancestral and primordial models of right worship and kingship. By recalling them, the poet asks the gods to support today’s community with the same sanctioned order and success.
It asks for help in struggles (including battle or competition), release from distress, and overall well-being (svasti). It also seeks right guidance and inspired speech so the community stays aligned with ṛta.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.