Rig Veda 10.140.2: Mandala 10, Sukta 140, Mantra 2

Sukta 10.140

Devata: Agni

Chandas: Trishtubh (probable)

Samhita Patha (Devanagari)

पावकवर्चाः शुक्रवर्चा अनूनवर्चा उदियर्षि भानुना । पुत्रो मातरा विचरन्नुपावसि पृणक्षि रोदसी उभे ॥

Transliteration

pāvakávarcāḥ śukrávarcā́ anū́navarcā́ úd iyarṣi bhānúnā | putró mātárā vicárann úpāvasi pṛṇákṣi ródasī ubhé ||

Translation

પાવકવર્ચાઃ (પવિત્ર કરનાર તેજ) શુક્રવર્ચા (ઉજ્જ્વલ તેજ) અને અનૂનવર્ચા (અક્ષય તેજ) સાથે તું પોતાના ભાનુ (કિરણ) વડે ઉપર ઉદય પામે છે. બે માતાઓ (દ્યાવા-પૃથિવી) વચ્ચે વિચરતો પુત્ર સમ, તું અમારી સહાય માટે નજીક આવે છે; તું રોદસી—ઉભે, બંને લોકોને (આકાશ અને પૃથ્વી) પરિપૂર્ણ કરે છે.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• पावकवर्चाः: having purifying radiance
• पावकवर्चाः: विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: पावक-वर्चस् (प्रातिपदिक) < पावक (पुं) + वर्चस् (नपुं)

• शुक्रवर्चाः: having bright radiance
• शुक्रवर्चाः: विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: शुक्र-वर्चस् (प्रातिपदिक) < शुक्र + वर्चस्

• अनूनवर्चाः: with undiminished radiance
• अनूनवर्चाः: विशेषणम् (कर्तृपदस्य)
• Type: Adjective
• Root: अनून-वर्चस् (प्रातिपदिक) < अनून ‘अल्परहित/अपूर्णरहित’ + वर्चस्

• उद्: up, forth
• उद्: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: उद् (उपसर्ग)

• ईयर्षि: you rise/move forth
• ईयर्षि: क्रिया (कर्तरि)
• Type: Verb
• Root: ईर्/ईर् (धातु; ‘गत्यर्थः/प्रेरणे’)

• भानुना: with (your) beam/light
• भानुना: करणम्
• Type: Noun
• Root: भानु (प्रातिपदिक)

• पुत्रः: the son
• पुत्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पुत्र (प्रातिपदिक)

• मातरौ: the two mothers
• मातरौ: कर्म
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• विचरन्: moving about, roaming
• विचरन्: कर्तृविशेषणम्
• Type: Verb (participle)
• Root: वि-चर् (धातु)

• उप: towards, near
• उप: क्रियाविशेषणम्
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग)

• आवसि: you dwell/abide
• आवसि: क्रिया (कर्तरि)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु; ‘निवासे/वसने’) + आ (उपसर्ग)

• पृणक्षि: you fill, you make full
• पृणक्षि: क्रिया (कर्तरि)
• Type: Verb
• Root: पृ (धातु; ‘पूरणे’)

• रोदसी: the two worlds (heaven and earth)
• रोदसी: कर्म
• Type: Noun
• Root: रोदसी (द्विवचन-प्रातिपदिक; द्यावा-पृथिव्यौ) < रुद्/रोदस् (वैदिक)

• उभे: both
• उभे: विशेषणम् (रोदसी)
• Type: Adjective/Pronoun
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)