Rig Veda 10.124.4: Mandala 10, Sukta 124, Mantra 4

Sukta 10.124

Rishi: As above for RV 10.124 (edition-dependent).

Devata: Indra (explicitly chosen), with Agni/Soma/Varuṇa as powers in the narrative.

Chandas: Triṣṭubh (probable; verify by scan).

Samhita Patha (Devanagari)

बह्वीः समा अकरमन्तरस्मिन्निन्द्रं वृणानः पितरं जहामि । अग्निः सोमो वरुणस्ते च्यवन्ते पर्यावर्द्राष्ट्रं तदवाम्यायन् ॥

Transliteration

bahvī́ḥ sámā akaram ántarasminn índraṃ vṛṇānáḥ pitáraṃ jahāmi | agníḥ sómo váruṇas te cyavante pary-ā́vard rāṣṭráṃ tád avāmy āyán ||

Translation

ઘણા વર્ષો સુધી હું આ (જૂના વ્યવસ્થાના) અંતરમાં નિવાસ કરતો રહ્યો; હવે ઇન્દ્રને પસંદ કરીને હું પિતાને ત્યજી દઉં છું. અગ્નિ, સોમ અને વરુણ તારા પાસેથી દૂર ખસી જાય છે; રાજ્યચક્ર વળી જાય છે—તે (નવા) ક્ષેત્રને દાવો કરીને રક્ષવા હું આવી પહોંચ્યો છું.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• ब॒ह्वीः: many (fem. pl.)
• ब॒ह्वीः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)

• समाः: years
• समाः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सम (प्रातिपदिक)

• अकरम्: I have done / I did
• अकरम्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)

• अन्तः: within
• अन्तः: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: अन्तर् (अव्यय/उपसर्गीय-प्रातिपदिक)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikaraṇa
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम)

• इन्द्रम्: Indra
• इन्द्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वृणानः: choosing
• वृणानः: Kartā
• Type: Participle
• Root: वृ (धातु) → वृणान (शतृ/शानच्)

• पितरम्: father
• पितरम्: Karma
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)

• जहामि: I abandon / I leave
• जहामि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: हा (धातु) + उपसर्ग ज- (जहा- = परित्यज्-अर्थे; हानौ)

• अग्निः: Agni
• अग्निः: Kartā
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• सोमः: Soma
• सोमः: Kartā
• Type: Noun
• Root: सोम (प्रातिपदिक)

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Kartā
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)

• ते: they
• ते: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• च्यवन्ते: they fall away / they depart
• च्यवन्ते: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: च्यु (धातु)

• परि: around, all around
• परि: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: परि (उपसर्ग/अव्यय)

• आवर्द्राः: turning/rolling about (roving)
• आवर्द्राः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: आवर्द्र (प्रातिपदिक; √वर्द्/वृद्? ‘to turn/roll’ with आ-; RV adj.)

• राष्ट्रम्: realm, dominion
• राष्ट्रम्: Karma
• Type: Noun
• Root: राष्ट्र (प्रातिपदिक)

• तत्: that
• तत्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम)

• अवामि: I favor / I help
• अवामि: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अव (धातु; अव्/अव् ‘to favor, help, protect’)

• आयन्: they came
• आयन्: (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इ (धातु) + आ- (उपसर्ग)